کشف نام یک «سگ مصری» که 3500 سال قبل زندگی می‌کرد
این سگ یکی از سه حیوان نام‌گذاری‌شده‌ای است که در مقبره اوسِر، کاتب و مباشر در دوره دودمان هجدهم، به تصویر کشیده شده‌اند.
فرادید| بیش از ۳۵۰۰ سال پیش، یکی از مقامات مصر باستان به نام «اوسر» تصویر یکی از سگ‌هایش را در مقبره خود در تبس، زیر صندلی‌اش به تصویر کشید. این سگ از همان ابتدا ویژگی‌هایی متفاوت داشت؛ پوشش بدنش الگویی موج‌دار و غیرمعمول داشت، نامش در میان نام‌های شناخته‌شده سگ‌های مصر باستان بی‌سابقه بود و برای نوشتن نامش نیز از یک نشانه هیروگلیفی نادر استفاده شده بود که حالت نشستن خود حیوان را بازتاب می‌داد.
به گزارش فرادید؛ این نام که به‌دلیل کم‌رنگ شدن نوشته روی دیوار مقبره تا مدت‌ها به‌درستی خوانده نشده بود، اکنون به صورت «دوا.تی» خوانده شده و معنایی نزدیک به «او که از جهان زیرین است» دارد. چلسی کافمن، مصرشناس، معتقد است این نام احتمالاً به آنوبیس، خدای مرتبط با سگ‌ها و یکی از مهم‌ترین ایزدان تدفین، مومیایی‌کردن و حفاظت از مردگان اشاره دارد.
این سگ یکی از سه حیوان نام‌گذاری‌شده‌ای است که در مقبره اوسِر، کاتب و مباشر در دوره دودمان هجدهم، به تصویر کشیده شده‌اند. مطالعه کافمن این نام را به عنوان نود و هفتمین نام شناخته‌شده برای یک سگ در مصر باستان معرفی می‌کند. با این حال، ظاهر غیرمعمول حیوان و شیوه خاصی که نام او با هیروگلیف نوشته شده، آن را حتی در میان همین مجموعه کوچک نیز متمایز می‌کند.
در تصویر داخل مقبر، سگ در زیر صندلی صاحبش نشسته است
این کشف همچنین تصویری شخصی‌تر از رابطه مصریان باستان با سگ‌ها ارائه می‌دهد. نام‌گذاری حیوانات، به تصویر کشیدن آنها و حضورشان در مقبره‌های خصوصی نشان می‌دهد که برخی صاحبان آنها می‌خواستند این حیوانات نیز پس از مرگ، بخشی از هویت و خاطره آنان باقی بمانند.
نامی که در نقاشی محو شده بود
اوسر در اوایل دوره دودمان هجدهم به عنوان کاتب و مباشر فعالیت می‌کرد. مقبره او که با شماره TT 21 شناخته می‌شود، در تبس قرار دارد و معمولاً به دوره سلطنت تحوتمس اول، در آغاز سده پانزدهم پیش از میلاد، نسبت داده می‌شود؛ هرچند برخی پژوهشگران احتمال داده‌اند که تزئینات مقبره تا دوران حاکمیت حتشپسوت ادامه یافته باشد.
در اتاق داخلی مقبره، سه صحنه از مراسم پیشکش دیده می‌شود که در آنها سگ‌هایی قلاده‌دار و نشسته در زیر صندلی صاحب مقبره قرار گرفته‌اند. این سگ‌ها بدنی کشیده و ورزیده دارند و از نظر ظاهری به سگ‌هایی شبیه نژاد سلوغی شباهت دارند؛ گوش‌های افتاده و دم خمیده نیز از ویژگی‌های آنهاست.
پیش‌تر نام دو سگ در این صحنه‌ها شناسایی شده بود: «قنجی» به معنای «نیرومند» و «ماعتی» به معنای «وفادار» یا «قابل اعتماد». اما سگ سوم ظاهراً بدون نام باقی مانده بود، زیرا نوشته‌ای که در بالای سر و پشت آن قرار داشت، تقریباً با پس‌زمینه نقاشی یکی شده و به‌سختی قابل مشاهده بود.
کافمن برای بررسی دوباره این صحنه از افزونه DStretch در نرم‌افزار ImageJ استفاده کرد؛ روشی که تفاوت‌های بسیار ظریف میان رنگدانه‌های باقی‌مانده را آشکارتر می‌کند. پس از پردازش تصویر، نشانه‌های هیروگلیفی بسیار واضح‌تر شدند. نام این سگ «دوا.تی» خوانده شد که معنایی نزدیک به «او که از جهان زیرین است» دارد. این واژه همچنین به عنوان یکی از القاب آنوبیس شناخته شده است.
قوی‌ترین تفسیر زبانی و زمینه‌ای نام، آن را با جهان مردگان و خدایی مرتبط می‌کند که پیوندی بسیار نزدیک با سگ‌ها داشت.
سگ‌ها فقط عناصر فرعی زندگی مصریان نبودند
در میان حیواناتی که در هنر مصر باستان به تصویر کشیده شده‌اند، سگ‌ها از این جهت برجسته‌اند که با دفعات بیشتری نام‌گذاری شده‌اند. اسب‌ها نیز گاهی نام داشتند و نمونه‌هایی بحث‌برانگیز درباره برخی حیوانات دیگر وجود دارد، اما در شواهد باقی‌مانده، سگ‌ها به‌مراتب بیشتر از سایر حیوانات نام‌دار هستند.
این موضوع اهمیت صحنه مقبره TT 21 را بیشتر می‌کند. این تصویر صرفاً پرتره‌ای از یک حیوان خانگی نیست. تصاویر مقبره‌های مصر باستان بخشی از کارکرد آیینی و تدفینی آنها بودند. باور بر این بود که بازنمایی یک انسان یا موجود می‌تواند به تداوم وجود او کمک کند و ثبت نام نیز هویت او را به شکلی حفظ می‌کرد که امکان یادآوری و بر زبان آوردنش همچنان وجود داشته باشد.
کافمن معتقد است قرار دادن تصویر و نام یک سگ در داخل مقبره می‌تواند نشان‌دهنده توجه صاحب آن به تداوم وجود حیوان در جهان پس از مرگ باشد. از این منظر، اوسِر صرفاً مقبره خود را با تصاویری از حیوانات آشنا تزئین نکرده بود؛ شاید می‌خواست سگ‌هایش نیز در جهانی که امید داشت پس از مرگ در آن زندگی کند، همچنان در کنار او حضور داشته باشند.
سگی که عمداً متفاوت به تصویر کشیده شده بود
خود این سگ نیز ظاهری غیرمعمول دارد. حیوان در زیر صندلی اوسِر که پایه‌هایی به شکل پنجه شیر دارد، نشسته است. بدن آن سفید است و نوارهایی قرمز و موج‌دار روی آن دیده می‌شود. کافمن این الگو را ترکیبی از نقش‌های راه‌راه و موج‌دار می‌داند که در عین حال شباهتی به پارچه موج‌دار لباس خود اوسِر دارد.
به گفته او، تا آنجا که شواهد موجود نشان می‌دهد، نمونه مشابهی از چنین الگوی پوششی در سایر تصاویر شناخته‌شده سگ‌ها در هنر مصر باستان دیده نشده است.
حتی هیروگلیفی که برای نوشتن نام این سگ به کار رفته نیز غیرمعمول است. در نام‌های سگ‌های مصری که از نشانه تعیین‌کننده استفاده شده، معمولاً نشانه یک سگ ایستاده به کار می‌رفت. اما در مقبره TT 21، نشانه پایانی یک سگ نشسته را نشان می‌دهد؛ حالتی که دقیقاً با وضعیت حیوانی که در زیر صندلی اوسِر به تصویر کشیده شده، مطابقت دارد.
در حال حاضر تنها یک نمونه دیگر از استفاده از نشانه سگ نشسته به عنوان نشانه تعیین‌کننده در نام یک سگ شناخته شده است؛ این نمونه روی تابوت یک سگ از دوره پادشاهی میانه دیده می‌شود.
بنابراین به نظر می‌رسد هنرمندی که مقبره اوسِر را تزئین کرده، توجه ویژه‌ای به ارتباط میان نام نوشته‌شده و ظاهر خود حیوان داشته است. کافمن درباره معنای دقیق این انتخاب با احتیاط سخن می‌گوید، اما ترکیب این ویژگی‌ها بسیار چشمگیر است: نامی که پیش‌تر ثبت نشده بود، پوششی با الگویی غیرمعمول و شیوه‌ای نادر برای نمایش نام در قالب هیروگلیف، همگی در مورد یک سگ واحد دیده می‌شوند.
