سه اقدام عملیاتی برای سلامت روان در جنگ/ نحوه انتقال اخبار به کودکان

ابراهیم غفاری حفظ روال عادی زندگی را یکی از مؤثرترین راهکارهای کاهش اضطراب در کودکان دانست و اظهار کرد: حتی در شرایط بحرانی، خانواده‌ها نباید اجازه دهند نظم روزمره فرزندان‌شان به‌طور کامل بر هم بخورد. بازی، ارتباط با دوستان و انجام فعالیت‌های معمول روزانه، احساس ثبات و امنیت او را حفظ می‌کند.

وی با بیان اینکه ترس و نگرانی در چنین روزهایی امری طبیعی است، افزود: کودکان ممکن است درباره آینده سؤال داشته باشند یا احساس اضطراب کنند و این واکنش‌ها کاملاً قابل انتظار است. مهم این است که والدین با آرامش شنونده باشند و بدون سرزنش یا نادیده گرفتن احساسات، فضای گفت‌وگو را باز نگه دارند.

مدیرکل دفتر خدمات مشاوره و امور روان‌شناختی سازمان بهزیستی کشور در ادامه با اشاره به اینکه کودکان و نوجوانان همچون بزرگسالان تحت تأثیر اخبار و شایعات قرار می‌گیرند، گفت: تفاوت در اینجاست که آن‌ها ظرفیت شناختی و هیجانی محدودتری دارند و در بسیاری موارد نمی‌توانند تحلیل کاملی از اتفاقات پیرامون خود داشته باشند؛ همین موضوع آن‌ها را آسیب‌پذیرتر می‌کند.

غفاری با اشاره به تدوین پروتکل سلامت روان در سازمان بهزیستی تصریح کرد: در این دستورالعمل، بخش ویژه‌ای به سلامت روان کودکان و نوجوانان اختصاص یافته است. بر اساس این راهنما، خانواده‌ها باید محیطی امن و حمایتگر فراهم کنند تا کودک بتواند بدون واهمه، احساسات خود را بیان کند و احساس امنیت عاطفی داشته باشد.

وی درباره نحوه انتقال اخبار به کودکان نیز توضیح داد: اطلاعات مربوط به شرایط بحرانی باید متناسب با سن و درک کودک و به زبان ساده بیان شود. ضرورتی ندارد تمام جزئیات مطرح شود یا فضا بیش از حد دلهره‌آور توصیف شود؛ زیرا پررنگ کردن نگرانی‌ها تنها اضطراب آن‌ها را تشدید می‌کند.

غفاری همچنین به نقش فعالیت‌های آرامش‌بخش اشاره کرد و گفت: در راهنمای تدوین‌شده، بر استفاده از بازی‌های خلاقانه، نقاشی، داستان‌گویی و سایر فعالیت‌های هنری تأکید شده است. این فعالیت‌ها به کودک کمک می‌کند هیجانات خود را در فضایی امن تخلیه کند و احساساتش را بهتر بشناسد.

وی افزود: آموزش مهارت ابراز احساسات از طریق بازی و گفت‌وگوهای آزاد خانوادگی بدون قضاوت نیز در این پروتکل گنجانده شده است. کودک باید بتواند درباره ترس‌ها و نگرانی‌هایش صحبت کند و مطمئن باشد که شنیده می‌شود.

غفاری تأکید کرد: صیانت از سلامت روان نسل آینده تنها با دور نگه داشتن آن‌ها از اخبار تلخ محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند تقویت مهارت‌های مقابله‌ای و تاب‌آوری است؛ مسیری که با همراهی خانواده‌ها و بهره‌گیری از راهنماهای کاربردی می‌تواند به شکل مؤثری دنبال شود.