چگونه در شرایط بحرانی استرس کودکان را کنترل کنیم؟
در این مطلب به نکاتی کاربردی درباره کنترل استرس کودکان در شرایط جنگی پرداختهایم.
اکنون همه ما در شرایط بحرانی و استرسزا بهسر میبریم، اما کودکان در برابر هجوم اتفاقهای تلخ بیدفاعتر هستند. به باور روانشناسان احساس کنترل استرس، اهمیت فراوانی در حوزه سلامت روان کودکان دارد که در این مطلب به نکاتی مهم درباره آن میپردازیم.
دکتر «مهری مرادی»، عضو هیئتعلمی دانشگاه علومپزشکی تهران، میگوید کودکان جزو گروههای آسیبپذیر هستند و این احتمال وجود دارد که بیشتر از دیگران تحتتأثیر قرار گیرند.
او میگوید برای حفظ سلامت روان کودکان باید به چند نکته توجه کنیم:
«پیش از هر موضوعی، والدین میبایست آرامش خود را حفظ کنند؛ چرا که کودکان، جهان را در چهره بزرگسالان میبینند و از لنز ما به جهان مینگرند. اگر بزرگسالان حال بهتری داشته باشند، کودکان نیز آرامش بیشتری را تجربه میکنند.»
به گفته مرادی کودکان باید دو «باور» داشته باشند و آسیبی در این باورها نبینند:
«خانه ما، جای امنی است و لازم نیست نگران باشم.»
«من تا حدی روی اتفاقات کنترل دارم.»
مرادی درباره اهمیت «احساس کنترل» توضیح میدهد: «احساس کنترل اهمیت فراوانی در حوزه سلامت روان دارد. اگر انسانها احساس کنند که تا حدی کنترل دارند میتوانند از پس بحرانها بربیایند. انجام برخی کارهای کوچک میتواند حس کنترل در کودکان را ایجاد کند؛ بهطور مثال، از کودک بپرسیم که چه غذایی برای او بپزیم یا کدام یک از لباسهایش را دوست دارد بپوشد؟»
دکتر مرادی اظهار دارد:
«انجام برخی کارهای کوچک میتواند به کودکان کمک کند تا حس کنترل بر شرایط را داشته باشند و همچنین اینطور نیست که در شرایط کنونی، هیچ کنترلی بر شرایط ندارند.»
در این شرایط نباید از اهمیت بازیکردن غافل شویم. او میگوید: «بازیکردن میتواند به کودکان در شرایط کنونی بسیار کمک کند. بازی پیام «اوضاع آرام است» به کودکان منتقل میکند. این شرایط برای پیش از وقوع یک بحران است.»
راهکارهایی برای زمانی که کودک دچار تروما میشود
دکتر مهری مرادی درباره مواجهه کودکان با تروما میگوید: «متأسفانه، این احتمال وجود دارد که کودکان با تروما مواجه شوند و یک آسیب مانند شنیدن صدای انفجار از نزدیک یا شکستن شیشههای خانه را تجربه کنند. شدت آسیب در چنین شرایطی بسیار بیشتر است و کودکان میتوانند بیشتر آسیب ببینند.»
اما راهکار چیست؟
مرادی دراینباره توضیح میدهد:
«انجام برخی تکنیکها میتواند بسیار کمککننده باشد. هنگامی که یک تروما یا آسیب بزرگ اتفاق میافتد، ذهن انسان تمایل دارد از واقعیت جدا شود؛ بنابراین میبایست به کودک کمککنیم که در «زمان حال» قرار گیرد.»
عضو هیئتعلمی دانشگاه علومپزشکی تهران درباره چگونگی قراردادن کودکان در زمان حال میگوید: «به کودک بگوییم که زمین زیر پایش را احساس کند، چرا که همین ارتباط میتواند جهان آشفته کودکان را تا حدودی آرام کنید. همچنین فشاردادن دست کودکان و در آغوش قراردادن کودکان توسط یک انسان امن به کودکان بسیار کمک میکند.»
او اظهار میکند: «بدن، یک ابزار مناسب است و میتواند به انسانها کمک کند تا در شرایط حال قرار گیرند. بهطور مثال، میتوانیم از کودک بخواهیم به نفسکشیدن خود دقت کند. توجه به بدن نیز میتواند به کودکان کمک کند که به زمان حال بازگردند.»
درکل باید بدانیم برای قرارگیری در زمان حال به حواس پنجگانه توجه کنیم: «حواس پنجگانه نیز میتوانند برای بازگردان افراد به زمان حال هنگامی که افراد از زمان و مکان جدا میشوند، کمک کنند. بهطور مثال، میتوانیم از کودک بخواهیم که چند اشیای اطراف خود را نام ببرند یا آن را لمس کند و حس خود را با لمس آن اشیا بیان کند.»
همچنین میتوانیم از کودک بخواهیم که بوها یا طعمی که در دهان خود حس میکند، به زبان بیاورد. اقداماتی از این دست میتواند کودک را به زمان حال بیاورد.
منبع: ایسنا
