راز مبارزه با آلزایمر شاید در عضلات شما پنهان باشد

تا به حال به این فکر کرده‌اید که چرا ورزش برای مغز مفید است؟ دانشمندان می‌گویند کلید این ماجرا در عضلات شما پنهان است. پژوهش جدیدی نشان می‌دهد پروتئینی که در هنگام ورزش از عضلات آزاد می‌شود، می‌تواند از مغز در برابر آلزایمر محافظت کند.

 وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است: بیماری آلزایمر یک اختلال پیش‌رونده است که با از دست دادن حافظه و کاهش توانایی‌های ذهنی همراه است و هنوز درمان قطعی برای آن وجود ندارد. در میان عوامل متعددی که بر سلامت مغز تأثیر می‌گذارند، فعالیت بدنی منظم همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل محافظتی شناخته شده است.

دانشمندان به‌تدریج دریافته‌اند که بین فعالیت عضلات و عملکرد مغز ارتباط وجود دارد. پژوهش جدیدی از دانشگاه فلوریدا آتلانتیک شواهد بیشتری برای تأیید این ارتباط ارائه داده و نشان می‌دهد که راهبردهای مبارزه با آلزایمر باید فراتر از خود مغز را ببینند و به نقش عضلات هم توجه کنند.

سیگنال‌های عضلانی، مغز را مقاوم می‌کنند

محور اصلی این مطالعه پروتئینی به نام کاتپسین بی (Cathepsin B) است. این پروتئین پیش‌تر در تحقیقات سرطان و آسیب مغزی مطالعه شده بود. کاتپسین بی همچنین در هنگام ورزش از عضلات آزاد می‌شود و می‌تواند روی سایر اندام‌ها از جمله مغز تأثیر بگذارد.

در پژوهشی که در مجله اِیجینگ سِل/ Aging Cell منتشر شده، پژوهشگران می‌خواستند دریابند که افزایش این پروتئین در عضله می‌تواند از عملکرد مغز در موش‌های مبتلا به آلزایمر محافظت کند یا خیر.

آن‌ها برای این کار، ژن تولیدکننده کاتپسین بی را با استفاده از یک ویروس تغییریافته و بی‌خطر (که مانند یک ناقل عمل می‌کند) به سلول‌های عضلانی موش‌ها منتقل کردند. موش‌های مورد مطالعه حامل جهش‌های ژنتیکی انسانی بودند که ویژگی‌های کلیدی بیماری آلزایمر از جمله اختلال حافظه را در آن‌ها ایجاد می‌کرد.

نتایج چشمگیر بود. موش‌هایی که این درمان عضلانی را دریافت کردند، دچار مشکلات حافظه نشدند؛ در حالی که موش‌های مبتلای درمان‌نشده چنین مشکلاتی پیدا کردند. رشد سلول‌های عصبی جدید در هیپوکامپ (بخشی از مغز که مرکز حافظه و یادگیری است) در این موش‌ها حفظ شد. همچنین الگوی پروتئین‌ها در مغز، عضله و خون موش‌های درمان‌شده به موش‌های سالم نزدیک‌تر بود.

دکتر هنریت ون پراگ (Henriette van Praag)، نویسنده مسئول مطالعه از دانشگاه فلوریدا آتلانتیک، می‌گوید: مطالعه ما اولین پژوهشی است که نشان می‌دهد افزایش کاتپسین بی در عضله می‌تواند جلوی ازدست‌دادن حافظه را بگیرد و عملکرد مغز را در موش‌های مبتلا به آلزایمر حفظ کند. این یافته نشان می‌دهد که تنظیم این پروتئین از طریق ژن‌درمانی، و شاید حتی با داروها یا ورزش، می‌تواند روند کاهش حافظه را کند یا حتی معکوس نماید.

فواید درمانی با وجود علائم بیماری

نکته جالب اینجاست که این درمان پلاک‌های آمیلوئید یا التهاب مغز را که معمولاً هدف اصلی درمان‌های آلزایمر هستند، کاهش نداد. با وجود باقی‌ماندن این نشانه‌ها، عملکرد مغز بهبود یافت. این نشان می‌دهد که کاتپسین بی ممکن است از مسیرهای دیگری که تاکنون کمتر بررسی شده‌اند، از حافظه حمایت کند.

دکتر آتول دشموخ (Atul S. Deshmukh)، از مرکز تحقیقات متابولیک بنیاد نُوو نوردیسک در دانشگاه کپنهاگ، می‌گوید: مدت‌هاست می‌دانیم که فعالیت بدنی برای مغز مفید است، اما این مطالعه ما را به درک چگونگی این تأثیر در سطح مولکولی نزدیک‌تر می‌کند. عضله فقط یک بافت مکانیکی نیست؛ بلکه با مغز ارتباط برقرار می‌کند. این یافته افق‌هایی تازه‌ برای درمان‌هایی می‌گشاید که از توانایی‌های طبیعی خود بدن برای مبارزه با تخریب عصبی استفاده می‌کنند.

البته این اثر در موش‌های سالم یکسان نبود. وقتی کاتپسین بی به موش‌های سالم داده شد، به حافظه آن‌ها آسیب می‌زد؛ در نتیجه این سازوکار نیاز به بررسی دقیق‌تری دارد.

پیش به سوی درمان‌های عضله‌محور

این نتایج هنوز در مرحله آزمایش روی موش‌هاست و باید در انسان‌ها هم تأیید شود، اما شواهد تازه‌ای را به مجموعه پژوهش‌هایی اضافه می‌کند که از ارتباط عمیق بین عضلات و مغز حکایت دارند. به گفته محققان، بهبود سلامت عضلات می‌تواند افق تازه‌ای برای درمان یا حتی پیشگیری از آلزایمر بگشاید.

دکتر ون پراگ می‌گوید: هنوز راه زیادی برای کشف کامل این سازوکار باقی مانده، اما پژوهش ما ایده مهمی را تأیید می‌کند: مسیر محافظت از مغز ممکن است از بدن شروع شود. هدف‌قراردادن عضلات می‌تواند به یک روش درمانی جدید، کم‌هزینه و غیرتهاجمی برای آلزایمر تبدیل شود که برای بسیاری از بیماران دسترس‌پذیر باشد.

دکتر رندی بلِیکلی (Randy Blakely)، مدیر مؤسسه مغز استایلز نیکلسون، می‌افزاید: این یافته‌ها گام مهمی در درک این موضوع است که چگونه ورزش و مولکول‌های تولیدشده در عضله می‌توانند از سلامت مغز محافظت کنند. نشان‌دادن اینکه سیگنال‌های عضلات ما روی حافظه تأثیر می‌گذارند، درک ما را از ارتباط عمیق بین بدن و مغز بیشتر می‌کند.

منبع: ایرنا