«غولهای کاهی ژاپنی» که از دل مزارع برنج بیرون میآیند
«جشنوارۀ هنر وارا» ثابت میکند برای خلق آثار شگفتانگیز، همیشه به سنگ، فلز یا مصالح گرانقیمت نیازی نیست؛ گاهی چند هزار دسته کاه برنج و اندکی تخیل کافی است تا موجوداتی غولآسا از دل شالیزارها سر برآورند.
فرادید| در نگاه نخست، شاید به نظر برسد که این سازههای عظیم از چوب ساخته شدهاند، اما با نزدیک شدن، حقیقت شگفتانگیزی آشکار میشود؛ همه این پیکرههای چندمتری از کاه برنج ساخته شدهاند؛ همان ساقههای خشک برنج که پس از برداشت محصول معمولاً کاربرد چندانی ندارند. در زبان ژاپنی، واژه «وارا» به معنای کاه برنج است و نام «فستیوال هنر وارا» (Wara Art Festival) نیز از همین واژه گرفته شده است.
به گزارش فرادید؛ این جشنواره که هر سال در شهر «نیگاتا»، مرکز یکی از مهمترین مناطق برنجکاری ژاپن برگزار میشود، امروزه به یکی از شناختهشدهترین رویدادهای هنر محیطی در جهان تبدیل شده است؛ جایی که هنر معاصر، سنتهای روستایی، کشاورزی و حفاظت از محیطزیست در کنار یکدیگر قرار میگیرند و از سادهترین ماده طبیعی، آثاری خلق میکنند که گاه ارتفاع آنها به چندین متر میرسد.
ایده این جشنواره در میانه دهه ۲۰۰۰ شکل گرفت. نیگاتا هر سال حجم عظیمی از کاه برنج تولید میکند. این کاهها در گذشته برای ساخت طناب، صندلهای سنتی، حصیر، تزئینات آیینی، سقفهای کاهگلی و خوراک دام استفاده میشدند، اما با صنعتی شدن زندگی، بسیاری از این کاربردها از میان رفت و بخش بزرگی از کاههای برنج به ضایعات کشاورزی تبدیل شد. در همین زمان، مسئولان شهر نیگاتا با همکاری دانشگاه هنر موساشینو تصمیم گرفتند راهی تازه برای استفاده از این ماده طبیعی پیدا کنند. نتیجه این همکاری، پروژهای هنری بود که در سال ۲۰۰۸ به شکل رسمی با نام Wara Art Festival آغاز شد و از آن زمان تاکنون تقریباً هر سال برگزار شده است.
آنچه این جشنواره را متمایز میکند، تنها اندازه مجسمهها نیست، بلکه شیوه ساخت آنهاست. طراحی اولیه آثار را دانشجویان دانشگاه هنر موساشینو انجام میدهند، اما اجرای آنها بدون همکاری کشاورزان و استادکاران محلی امکانپذیر نیست. ابتدا اسکلت بزرگی از فلز ساخته میشود و سپس هزاران دسته کاه برنج بهصورت لایهلایه روی این سازه بسته میشود. جهت قرار گرفتن هر دسته کاه با دقت انتخاب میشود تا بافتی شبیه پوست، خز، پر یا فلس جانوران ایجاد کند. نتیجه کار، مجسمههایی است که با وجود ساخته شدن از مادهای بسیار ساده، از فاصله نزدیک نیز طبیعی و زنده به نظر میرسند.
یکی از ویژگیهای مهم جشنواره این است که آثار آن هر سال تغییر میکنند و هیچ دورهای تکرار سال قبل نیست. به همین دلیل، بازدیدکنندگان هر سال با مجموعهای کاملاً تازه روبهرو میشوند. در طول سالهای گذشته، حیوانات غولپیکری مانند کروکودیل، گوریل، شیر، ببر، خرس، کرگدن، اسب آبی، زرافه، ماموت پشمالو، خرچنگ، حلزون، اختاپوس و پرندگان بزرگ از کاه برنج ساخته شدهاند. در کنار آنها، موجودات افسانهای ژاپنی، ققنوس، گربه خوشیمن «مانِکینِکو»، موجود اسطورهای «آمابیه» و حتی جانوران خیالی نیز در دورههای مختلف جشنواره به نمایش درآمدهاند. هر سال نیز موضوع یا داستان مشخصی برای طراحی آثار انتخاب میشود تا مجموعهای تازه و متفاوت شکل بگیرد.
جذابیت این آثار تنها به ابعاد آنها محدود نمیشود. رنگ طلایی کاه در طول روز با تغییر زاویه تابش خورشید دگرگون میشود و مجسمهها در ساعات مختلف، جلوهای کاملاً متفاوت پیدا میکنند. به همین دلیل، این جشنواره یکی از محبوبترین سوژههای عکاسان طبیعت و معماری در ژاپن به شمار میآید و بسیاری از گردشگران برای ثبت تصاویر این آثار در نور طلوع یا غروب خورشید به نیگاتا سفر میکنند.
با این حال، هدف جشنواره تنها نمایش مجسمههای بزرگ نیست. این جشنواره تلاشی برای حفظ مهارتهای سنتی کار با کاه برنج، حمایت از جوامع روستایی، ایجاد همکاری میان هنرمندان و کشاورزان و یافتن کاربردی تازه برای بقایای کشاورزی است. این جشنواره نشان میدهد موادی که در نگاه نخست بیارزش به نظر میرسند، با خلاقیت و همکاری میتوانند به آثاری تبدیل شوند که هزاران گردشگر را از سراسر جهان جذب کنند.
