«قطورترین» درختان جهان؛ از «ژنرال شرمن» تا «شاهبلوط صد اسب»
تنه برخی درختان در سراسر جهان رکوردهای شگفتانگیزی در ارتفاع، پهنا و حتی تعداد ساقههایی دارند که به یک تنه واحد تبدیل شدهاند. بلندترین درخت جهان سرخچوب ساحلی و حجیمترین درخت، سکویای غولپیکر است؛ اما وقتی صحبت از پهنا به میان میآید، معیارهای متفاوتی مطرح میشود.
فرادید| در اوآخاکای مکزیک، محیط تنه درخت مشهور آرْبول دل توله هنگام اندازهگیری روی برجستگیهای بیرونی به حدود ۳۶٫۲ متر میرسد، اما اگر عرض تنه را به صورت مستقیم اندازه بگیریم، این رقم حدود ۹٫۵ متر است.
به گزارش فرادید؛ در آفریقای جنوبی نیز یک بائوباب شگفتانگیز این ویژگی را به شکلی افراطیتر نشان میدهد؛ شش ساقه آن در هم ادغام شده و حلقهای توخالی را تشکیل دادهاند. حتی درخت انجیر معابد هاوْراه نیز که حدود ۲۰ هزار مترمربع وسعت دارد، از سال ۱۹۲۵ تنه اصلی خود را از دست داده است.
آرْبول دل توله، اوآخاکا، مکزیک
آرْبول دل توله در مرکز شهر سانتا ماریا دل توله قرار دارد و رکورد پهنترین درخت جهان را در اختیار دارد؛ هرچند اندازهگیری آن به دلیل شکل نامتعارف تنهاش کمی پیچیده است.
در سال ۲۰۰۵، نواری که به دور تنه این درخت سرو مونتزوما کشیده شد، محیطی برابر با حدود ۳۶٫۲ متر را نشان داد. اگر این اندازه را به قطر تبدیل کنیم، قطر تنه حدود ۱۱٫۵ متر خواهد بود. اما یک مدل سهبعدی از همین قسمت، قطر مؤثر تنه را حدود ۹٫۵ متر محاسبه کرد.
در واقع هیچ تغییری در درخت رخ نداده بود بلکه تنه آن بهشدت بیضیشکل است و برجستگیهای عمیق و عمودی زیادی دارد. نوار اندازهگیری همه فرورفتگیها و برآمدگیها را دنبال میکند، اما در اندازهگیری مستقیم مقطع تنه چنین چیزی رخ نمیدهد و همین موضوع باعث تفاوت اعداد است.
سالها تصور میشد درختی با چنین تنه عظیمی احتمالاً از چند درخت به هم پیوسته تشکیل شده است، اما آزمایشهای دیانای نشان داد که آرْبول دل توله یک درخت واحد است.
ژنرال شرمن، پارک ملی سکویا، کالیفرنیا
درخت ژنرال شرمن، یکی از مشهورترین سکویاهای غولپیکر جهان، در نزدیکی سطح زمین محیطی برابر با حدود ۳۱٫۳ متر و حداکثر پهنایی حدود ۱۱٫۱ متر دارد.
با این حال، تنه آن با افزایش ارتفاع بهسرعت باریک میشود. در ارتفاع ۱۸٫۳ متری، محیط تنه تقریباً به نصف کاهش یافته و به ۵٫۳ متر میرسد. در ارتفاع ۵۴٫۹ متری نیز محیط آن تنها حدود ۴٫۳ متر است.
همین باریکشدن تدریجی تنه توضیح میدهد که چرا بزرگترین درخت جهان از نظر حجم، لزوماً پهنترین درخت جهان نیست. سکویاهای غولپیکر سیرا نوادا در کالیفرنیا بزرگترین درختان جهان از نظر حجم هستند و ژنرال شرمن یکی از نمونههای شاخص آنهاست.
این درخت همچنین شاخهای بسیار ضخیم دارد که قطر آن به حدود ۲٫۱ متر میرسد و تا ارتفاع حدود ۳۹٫۶ متری همچنان از تنه اصلی جدا نمیشود.
درخت بول، جنگل ملی سکویا، کالیفرنیا
درخت بول نشان میدهد که برای تعیین پهنای یک درخت، شیوه اندازهگیری اهمیت زیادی دارد. در نقطهای که تنه به زمین میرسد، این درخت در واقع فضای بیشتری از رقیب خود، آرْبول دل توله، اشغال میکند. سطح اشغالشده در این قسمت حدود ۸۷٫۱ مترمربع است، در حالی که این رقم برای توله حدود ۷۱٫۴ مترمربع است.
اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود. سکویاها معمولاً در دامنه تپهها رشد میکنند و وقتی زمین شیبدار باشد، قسمت پایینی تنه ممکن است فضای بیشتری را اشغال کند؛ فضایی که لزوماً نشاندهنده مقطع واقعی تنه نیست.
اگر سطح تنه به صورت افقی و در یک مقطع واقعی اندازهگیری شود، مساحت تنه درخت بول به حدود ۶۳٫۴ مترمربع کاهش مییابد؛ یعنی کمتر از آرْبول دل توله. بنابراین، سرو مکزیکی همچنان رکورد پهنترین تنه را حفظ میکند.
اما اهمیت درخت بول فقط به اعداد مربوط نیست. بقای آن نتیجه تصمیمی است که حدود سال ۱۸۹۵ گرفته شد. در فاصله سالهای ۱۸۹۲ تا ۱۹۱۸، چوببرها بخش بزرگی از جنگل کانوِرس را پاکسازی کردند و هزاران درخت سکویا را قطع کردند. فرانکلین ای. بول بر این عملیات نظارت داشت و گفته میشود به دلیل اندازه عظیم این درخت، آن را از قطع شدن نجات داد.
امروزه سازمان جنگلهای ایالات متحده، درخت بول را بزرگترین درخت موجود در اراضی متعلق به نظام ملی جنگلهای این کشور میداند.
ته ماتوا نگاهرِ، جنگل وایپوآ، نیوزیلند
برخلاف ژنرال شرمن، تنه ته ماتوا نگاهرِ تقریباً در تمام طول خود باریک نمیشود. این درخت از گونه کائوری است و تنهای تقریباً استوانهای دارد که حدود ۱۰٫۱ متر ادامه پیدا میکند تا نخستین شاخه ظاهر شود.
ارتفاع کلی درخت به حدود ۲۹٫۹ متر میرسد و محیط تنه آن نزدیک به ۱۶٫۵ متر است. درخت همسایه آن، تانه ماهوتا، با ارتفاع ۴۵٫۱ متر و حجم چوب بیشتر، درخت بزرگتری محسوب میشود، اما تنه باریکتری دارد. نام ته ماتوا نگاهرِ نیز به معنای پدر جنگل است؛ نامی که به قامت باشکوه آن اشاره دارد.
در سال ۱۹۲۸، گروهی که مشغول ساخت مسیر جادهای بودند، این درخت را کشف کردند. این مسیر بعدها به بخشی از بزرگراه دولتی شماره ۱۲ تبدیل شد.
از آنجا که ریشههای کائوری بسیار نزدیک به سطح زمین قرار دارند و رفتوآمد انسان میتواند بهراحتی به آنها آسیب بزند، امروزه بازدیدکنندگان درخت را از روی سکویی مخصوص تماشا میکنند و اجازه نزدیک شدن مستقیم به آن را ندارند.
بائوباب ساگوله، لیمپوپو، آفریقای جنوبی
بائوباب ساگوله محیطی حدود ۱۰ متر دارد و سطحی نزدیک به ۶۰٫۶ مترمربع را اشغال میکند. اما ویژگی منحصربهفرد آن تنها به پهنای تنه مربوط نیست.
بررسیهای رادیوکربن در سال ۲۰۱۷ نشان داد که این درخت در واقع یک تنه واحد نیست. شش ساقه به یکدیگر جوش خوردهاند و حلقهای بسته را تشکیل دادهاند و دو ساقه دیگر نیز به این مجموعه تکیه دارند.
فضای خالی در مرکز این حلقه، حفرهای است که هرگز با چوب پر نشده است. پژوهشگران این نوع فضای خالی را حفره کاذب مینامند.
ارتفاع کلی درخت حدود ۱۹٫۸ متر است و قدمت قدیمیترین بخش چوب آن بین ۸۰۰ تا ۹۰۰ سال تخمین زده شده است.
بائوباب سانلند، لیمپوپو، آفریقای جنوبی
پیش از آنکه در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ بخشهایی از آن از هم جدا و فروریخته شود، بائوباب سانلند بزرگترین بائوباب شناختهشده آفریقا بود و محیط تنه آن تقریباً به ۴۶٫۹ متر میرسید.
همان پژوهشهای رادیوکربنی که ساختار ساگوله را بررسی کردند، نشان دادند که سانلند نیز دارای ساختاری حلقهای است. دو مجموعه جداگانه از ساقههای بههمجوشخورده، دو حفره کاذب را درون خود محصور کرده بودند.
مجموعه بزرگتر از پنج ساقه تشکیل شده بود. چهار ساقه فرو ریختند و از بین رفتند و ساقه پنجم نیز در حال حاضر شکسته است. مجموعه کوچکتر که از سه ساقه بههمجوشخورده تشکیل شده، همچنان پابرجاست و با قدمتی حدود ۱۱۰۰ سال، قدیمیتر از مجموعه دیگر است.
در این ساختارها نشانهای از پوسیدگی یا بیماری مشاهده نشده و همین مسئله به توضیح دوام آنها کمک میکند.
شاهبلوط صد اسب، سانتآلفیو، سیسیل
این درخت جایگاه ویژهای در این فهرست دارد، زیرا زمانی بزرگترین محیط ثبتشده در میان درختان جهان را داشته است. در سال ۱۷۸۰، محیط شاهبلوط صد اسب حدود ۵۷٫۹ متر اندازهگیری شد. با این حال، این درخت مدتهاست دیگر یک تنه واحد ندارد و امروزه محیط آن حدود ۱۰٫۴ متر است.
گزارشهای ایتالیایی نشان میدهند که اندازهگیری سال ۱۷۸۰ شاخهها را نیز همراه با بخش چوبی تنه دربر میگرفته است. بنابراین این عدد با اندازهگیری دقیق یک ساقه منفرد قابل مقایسه نیست.
امروزه این درخت از سه ساقه جداگانه تشکیل شده که از یک سامانه ریشه مشترک رشد کردهاند و میان آنها فضای خالی دیده میشود. تخمینهای مربوط به سن آن نیز بین ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال متفاوت است.
درخت انجیر معابد بزرگ، هاوْراه، هند
درخت انجیر معابد بزرگ از نظر فنی یک تنه واحد ندارد، اما با پوشش مساحتی نزدیک به ۲۰ هزار مترمربع، شایسته حضور در این فهرست است.
در سال ۱۹۲۵، تنه مرکزی درخت به دلیل ابتلا به نوعی قارچ چوبخوار از بین رفت. محیط این تنه حدود ۱۵٫۸ متر بود. با این حال، از دست رفتن تنه اصلی تأثیر چندانی بر بقای درخت نداشت.
این درخت بیش از یک قرن بود که از شاخههای خود ریشههای هوایی به سمت زمین میفرستاد. این ریشهها به مرور ضخیم شده و به ستونهایی تبدیل شدند که شاخههای گسترده درخت را نگه میدارند.
باغ گیاهشناسی هاوْراه تاکنون ۴۰۳۳ ریشه را که به زمین رسیدهاند شمارش کرده است. کارکنان باغ حتی در گذشته برخی ریشههای جوان را از طریق مجراهای بامبویی به سمت زمین هدایت میکردند تا در نقاطی که شاخهها به تکیهگاه نیاز داشتند، به ستونهای جدید تبدیل شوند. امروزه محیط تاجپوشش درخت حدود ۴۸۸ متر است و بلندترین شاخه آن در ارتفاع ۲۴٫۴ متری قرار دارد.
