۵۰ شهر پرجمعیت جهان از ۱۹۷۵ تا ۲۰۵۰ + اینفوگرافی و جایگاه تهران

از سال ۱۹۷۵ تاکنون، مرکز ثقل بزرگ‌ترین شهرهای جهان به‌طور قاطع از اقتصادهای توسعه‌یافته به سمت آسیا و آفریقا جابه‌جا شده است.

پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰، آسیا و آفریقا میزبان ۳۷ شهر از ۵۰ شهر پرجمعیت جهان باشند و نقشه سلسله‌مراتب شهری جهان را دگرگون کنند.

چندین شهری که زمانی در صدر بودند، انتظار می‌رود تا میانه قرن با رشد کند جمعیت مواجه شوند یا حتی سقوط قابل‌توجهی در رتبه داشته باشند.

در سال ۱۹۷۵، بزرگ‌ترین شهرهای جهان عمدتاً در ژاپن، اروپا و آمریکای شمالی قرار داشتند. تا سال ۲۰۲۵ این تعادل به نفع آسیا تغییر کرده بود. در افق ۲۰۵۰ نیز پیش‌بینی می‌شود آفریقا به یکی از بازیگران اصلی نظم شهری جهان تبدیل شود.

موتور محرک این دگرگونی، شهرنشینی بوده و این روند هنوز به پایان نرسیده است.

این اینفوگرافی نشان می‌دهد که ۵۰ شهر پرجمعیت جهان در چهار مقطع زمانی ۱۹۷۵، ۲۰۰۰، ۲۰۲۵ و ۲۰۵۰ چگونه از نظر جمعیت اوج گرفته‌اند، متوقف شده‌اند یا سقوط کرده‌اند. داده‌ها از گزارش چشم‌انداز شهرنشینی جهان سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ گرفته شده است.

پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان در ۵۰ سال اخیر

در سال ۱۹۷۵، توکیو و اوساکا دو شهر پرجمعیت جهان بودند و پس از آن‌ها نیویورک، جاکارتا و مکزیکوسیتی قرار داشتند.

تا سال ۲۰۰۰، کلان‌شهرهای آسیایی مانند شانگهای، پکن و دهلی نو با سرعت گرفتن رشد جمعیت در قاره آسیا، در این رتبه‌بندی بالا آمدند. در سال ۲۰۲۵ این جابه‌جایی پررنگ‌تر شد و بسیاری از بزرگ‌ترین شهرهای دنیا در جنوب و شرق آسیا قرار گرفتند. با ادامه شهرنشینی انتظار می‌رود این روند تا ۲۰۵۰ هم ادامه پیدا کند.

جدول زیر ۵۰ شهر پرجمعیت جهان در سال ۲۰۵۰ را نشان می‌دهد و جمعیت آن‌ها را در سال‌های ۱۹۷۵، ۲۰۰۰ و ۲۰۲۵ نیز مقایسه می‌کند.

در افق ۲۰۵۰، انتظار می‌رود داکا با بیش از ۵۲ میلیون نفر پرجمعیت‌ترین شهر جهان باشد و جاکارتا در تعقیب آن قرار گیرد. شهرهای آسیایی همچنان کانون جمعیتی جهان باقی خواهند ماند و شانگهای، دهلی نو و کراچی پنج رتبه نخست را تکمیل می‌کنند. در مجموع ۲۴ شهر از ۵۰ شهر بزرگ جهان در آسیا خواهند بود.

در همین حال، آفریقا سریع‌ترین رشد شهری جهان را تجربه می‌کند و ۱۳ شهر از فهرست را به خود اختصاص می‌دهد. شهرهایی مانند لاگوس، کینشاسا، قاهره و دارالسلام طی دهه‌های آینده جهش‌های جمعیتی بزرگی خواهند داشت؛ رشدی که از نرخ باروری بالا و تداوم شهرنشینی تغذیه می‌شود.

به طور کلی، تعداد ابرشهرها یعنی شهرهایی با بیش از ۱۰ میلیون نفر جمعیت، از ۳۳ شهر در ۲۰۲۵ به ۳۷ شهر خواهد رسید.

رشد آهسته‌تر جمعیت در اقتصادهای توسعه‌یافته

در حالی که شهرهای پرجمعیت جدید جهان با سرعت پیش می‌روند، بسیاری از مراکز تاریخی اروپا، ژاپن و آمریکای شمالی رشد جمعیت کندی خواهند داشت یا به ثبات می‌رسند.

برای نمونه پیش‌بینی می‌شود جمعیت اوساکا در سال ۲۰۵۰ حدود ۲.۵ میلیون نفر معادل ۲۰ درصد کاهش یابد و نیویورک هم افتی نزدیک به ۵ درصد را تجربه کند. شهرهای بزرگی مانند توکیو، پاریس و سئول نیز به سطوح مشابهی از توقف رشد جمعیت می‌رسند.

با این حال حتی با وجود رشد آهسته، این شهرها احتمالاً همچنان قدرت‌های بزرگ اقتصادی باقی می‌مانند، زیرا پشتوانه‌ای طولانی از فعالیت‌های تجاری و مالی دارند.

جمعیت تهران در سال ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۳ شمسی) کمی بیشتر از ۴.۲ میلیون نفر بود که در سال ۲۰۰۰ به حدود ۷ میلیون نفر رسید و در پایان سال ۲۰۲۵ کمی بیش از ۹.۱ میلیون نفر را ثبت کرد. بر اساس پیش‌بینی سازمان ملل، جمعیت تهران در سال ۲۰۵۰ به حدود ۹.۵ میلیون نفر خواهد رسید که این شهر را در فهرست پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان در سال ۲۰۵۰ در رتبه ۴۲اُم قرار خواهد داد.

منبع: روزیاتو