توالت مشکل بزرگ ناو جرالد فورد/ وقتی بزرگ ترین ناو جنگی جهان پاسخگو نیاز اولیه انسان نیست!

ناو هواپیمابر هسته‌ای یواس‌اس جرالد آر. فورد (CVN‑78) به‌عنوان پیشرفته‌ترین و گران‌ترین کشتی جنگی تاریخ بشر شناخته می‌شود؛ پروژه‌ای ۱۳ میلیارد دلاری که قرار بود الگوی نسل آینده ناوهای جنگی آمریکا باشد. ناوی مجهز به منجنیق‌های الکترومغناطیسی، اتوماسیون گسترده، کاهش نیاز به نیروی انسانی و سامانه‌هایی که از نظر تئوریک هم کارآمدترند و هم هزینه‌های عملیاتی را در بلندمدت کاهش می‌دهند.

این ناو که در دوران دولت ترامپ به‌عنوان ستون فقرات قدرت دریایی آمریکا معرفی می‌شد، هشت ماه پیش پایگاه نورفولک را به‌منظور پشتیبانی از عملیات دستگیری نیکلاس مادورو و رهگیری نفتکش‌های مرتبط با ونزوئلا ترک کرد. مأموریتی که حالا احتمال دارد به ۱۱ ماه حضور مداوم در دریا برسد و رکوردی بی‌سابقه در تاریخ ناوگان دریایی آمریکا ثبت کند.

با این حال، در پشت مأموریت‌های حساس و در طبقات زیرین عرشه‌ای که مملو از پیشرفته‌ترین جنگنده‌هاست، بحرانی جریان دارد که نه موشکی است و نه هسته‌ای؛ بحرانی کاملاً روزمره اما فلج‌کننده. ازکارافتادن مداوم و زنجیره‌ای سیستم فاضلاب و توالت‌ها، زندگی روزانه ۴۶۰۰ نفر از خدمه این ناو را به‌شدت مختل کرده است.

فناوری کشتی‌های تفریحی در میدان نبرد

نیروی دریایی آمریکا با هدف کاهش مصرف آب شیرین در مأموریت‌های طولانی، تصمیم گرفت سیستم دفع فاضلاب ناو فورد را با الگوبرداری از کشتی‌های کروز مسافربری طراحی کند. در این سیستم که VCHT نام دارد، به‌جای استفاده از حجم بالای آب برای انتقال پسماند، از مکش خلأ و اختلاف فشار استفاده می‌شود تا زباله‌های انسانی از طریق شبکه‌ای از لوله‌های بسیار باریک به مخازن مرکزی در اعماق ناو منتقل شوند؛ جایی که پس از تصفیه، به دریا بازگردانده می‌شوند.

این فناوری در کشتی‌های تفریحی مزایای قابل‌توجهی دارد، اما نسخه نظامی‌شده‌ای که روی ناو فورد نصب شده، به‌مراتب پیچیده‌تر و حساس‌تر است. صدها توالت و حدود ۴۰۰ کیلومتر لوله‌کشی در چندین طبقه و زون مجزا توزیع شده‌اند و کل سیستم به‌صورت بسته طراحی شده است؛ به‌گونه‌ای که حفظ فشار منفی پایدار در تقریباً تمام نقاط آن ضروری است.

یک خرابی کوچک، یک منطقه فلج

از نظر فنی، سیستم فاضلاب ناو فورد به ۱۰ منطقه کاملاً مجزا تقسیم شده است و تمام توالت‌های هر منطقه به یک سامانه خلأ مرکزی متصل‌اند. مشکل از جایی آغاز می‌شود که اگر تنها یکی از این مناطق، به دلیل گرفتگی لوله یا خرابی شیر کنترل در پشت یکی از ۶۵۰ توالت ناو، فشار مکش خود را از دست بدهد، تمام توالت‌های آن منطقه به‌طور هم‌زمان از کار می‌افتند.

این وضعیت با یک تصمیم طراحی دیگر تشدید شده است. ناو فورد نخستین ناو هواپیمابری است که به دستشویی‌های بدون تفکیک جنسیتی مجهز شده و در آن، دستشویی‌های مردانه حذف شده‌اند. منتقدان می‌گویند در شرایطی که کمتر از ۱۸ درصد خدمه زن هستند، جایگزینی دستشویی‌های مردانه با توالت‌های فرنگی کامل، هم فضای بیشتری اشغال کرده و هم فشار مصرفی بالاتری به سیستم مکش وارد کرده است.

وقتی سیستم می‌خوابد، هیچ جایگزینی نیست

در زمان قطعی سیستم، که طبق ایمیل‌های داخلی گاهی از نیم ساعت تا دو ساعت یا حتی بیشتر طول می‌کشد، هیچ راهکار پشتیبانی در نظر گرفته نشده است. نه توالت سیار وجود دارد و نه تجهیزات اضطراری دفع زباله انسانی. در نتیجه، خدمه مجبور می‌شوند در طبقات و مناطق مختلف ناو به‌دنبال یک دستشویی سالم بگردند؛ وضعیتی که برای یک شناور عملیاتی، بسیار فرساینده و غیرقابل‌قبول است.

ایمیل‌های فاش‌شده و تکنسین‌هایی که ۱۹ ساعت کار می‌کنند

حدود یک ماه پیش، NPR با استفاده از قانون آزادی اطلاعات به ایمیل‌های داخلی ناو دست یافت که تصویری روشن از ابعاد این بحران ارائه می‌دهند. براساس این اسناد، از ژوئن ۲۰۲۳ تاکنون، تقریباً هر روزی که خدمه روی ناو حضور داشته‌اند، تماسی برای اعزام نیرو جهت رفع گرفتگی یا تعمیر سیستم ثبت شده است.

در یکی از ایمیل‌های ارسال‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۲۵، تنها در بازه‌ای چهارروزه به ۲۰۵ مورد خرابی اشاره شده و تصریح شده است که تکنسین‌های مسئول نگهداری سیستم فاضلاب، روزانه تا ۱۹ ساعت کار می‌کنند تا صرفاً بتوانند وضعیت را کنترل کنند.

رسوبات کلسیمی و اسیدشویی‌های ۴۰۰ هزار دلاری

یکی از پرهزینه‌ترین مشکلات، رسوبات کلسیمی و شیمیایی است که به‌مرور زمان دیواره لوله‌های باریک را می‌پوشاند و قطر آن‌ها را کاهش می‌دهد. دیوان محاسبات آمریکا اعلام کرده که نیروی دریایی برای مقابله با این مشکل، ناچار به اسیدشویی منظم کل شبکه فاضلاب در طول عمر ناو است؛ فرایندی که هر بار حدود ۴۰۰ هزار دلار هزینه دارد و فقط در تأسیسات ساحلی قابل انجام است.

با توجه به حضور چندماهه ناو در مأموریت فعلی، مشخص نیست آخرین اسیدشویی چه زمانی انجام شده و وضعیت فعلی لوله‌ها در چه شرایطی قرار دارد.

بحرانی با سابقه‌ای قدیمی

ناو فورد نخستین قربانی این سیستم نیست. یک دهه قبل، ناو جورج اچ. دبلیو. بوش نیز با همین سیستم دچار بحرانی مشابه شد و در سال ۲۰۱۱، در دو مقطع جداگانه، تمام توالت‌های آن به‌طور هم‌زمان از کار افتادند. در آن زمان، ملوانان برای رفع نیازهای اولیه خود به روش‌های غیرمعمول متوسل شدند و گزارش‌هایی از بروز مشکلات سلامتی، به‌ویژه در میان ملوانان زن، ثبت شد.

با وجود این سابقه، دیوان محاسبات آمریکا در گزارشی رسمی در سال ۲۰۲۰ هشدار داده بود که توالت‌های طراحی‌شده برای ناو فورد بیش‌ازحد کوچک و ناکارآمد هستند و می‌توانند به یک معضل سیستماتیک تبدیل شوند.

راه‌حل موقت، شاید تا ۱۰ سال دیگر

در نهایت، خدمه ناو فورد برای یافتن راه‌حل به کارخانه کشتی‌سازی نیوپورت نیوز، تنها سازنده ناوهای کلاس فورد، متوسل شده‌اند. پاسخ این کارخانه صریح بوده است: در شرایط فعلی تنها می‌توان راه‌حل‌های موقتی ارائه داد تا سیستم تا حدی قابل استفاده بماند؛ طراحی مجدد کامل ممکن است تا ۱۰ سال دیگر و پس از تخصیص بودجه جدید انجام شود.

ناو فورد قرار است پس از پایان مأموریت فعلی برای تعمیرات اساسی به ویرجینیا بازگردد، اما سرنوشت یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای انسانی در پیشرفته‌ترین ناو جنگی جهان، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

منبع: عصر ایران