منبع آب تهران در زمان ناصرالدینشاه قاجار چه بود؟
شاید یکی از نکاتی که برای ما شهروندان کنونی ایران (که بیش از نود درصدمان از وقتی چشم به این جهان گشودیم، از نعمت آب لولهکشی برخوردار بودیم) جالب باشد، دانستن پاسخ این پرسش است که پیش از لولهکشی، دستکم در تهران آب مصرفی شهروندان چگونه تامین میشد.
فرادید| شاید یکی از نکاتی که برای ما شهروندان کنونی ایران (که بیش از نود درصدمان از وقتی چشم به این جهان گشودیم، از نعمت آب لولهکشی برخوردار بودیم) جالب باشد، دانستن پاسخ این پرسش است که پیش از لولهکشی، دستکم در تهران آب مصرفی شهروندان چگونه تامین میشد.
«اس. جی. دابلیو بنجامین» نخستین سفیر ایالات متحده آمریکا در ایران دوره ناصرالدین شاه، در خاطرات خود نحوه تامین آب در آن دوران را اینگونه شرح داده است:
سیستم تامین آب تهران و شهرهای دیگر ایران جالبوجه و در عین حال مشابه هم است. پیش از هر چیز باید گفت که در دنیا کمتر کشور متمدنی پیدا میشود که به اندازه ایران دچار کمبود از لحاظ آب باشد. طبیعت از این نظر به ایران خیلی ظلم کرده و یک نفر خارجی با این کمبود آب وقتی حوضها و استخرهای پر از آب تهران را مشاهده میکند متعجب میشود.
در فصل زمستان که معمولا کوتاه و زودگذر است باران و برف کمی در تهران میبارد. محصول غله ورامین که باید خوراک اهالی تهران را تامین کند بستگی به مقدار این بارندگی دارد. در بقیه اوقات سال اصلا بارندگی نمیشود، مگر در قله کوهها و ارتفاعات. حالا پرسشی که پیش میآید اینست که در این صورت آب تهران چگونه تامین میشود؟
پاسخ این پرسش حفر چاه نیست؛ زیرا با کمبود بارندگی، چاهها باید خیلی عمیق باشند تا به آب برسند. در هر صورت، برفهای کوهها بهتدریج آب میشوند و نهرهای کوچکی تشکیل میدهند که از کوهها سرازیر میشوند یا در زمین فرو میروند و به شکل چشمه و منابع زیرزمینی درمیآیند. آب این چشمهها و منابع را که در اعماق کمی از دامنههای کوهها قرار دارند، از طریق سیستم قنات به شهر میرسانند.
قناتها مجاری زیرزمینی هستند که در هر هشتاد متر فاصله، چاهی در مسیر آنها کندهاند که آب آنها را به طرف شهر هدایت کنند و در صورت لزوم مجرای آب را لاروبی میکنند.
خاک این چاههای قنات را اطراف دهانه آنها میریزند و به این ترتیب خاکریزهایی به فواصل معین از یکدیگر به وجود میآید که مسیر قنات را مشخص میکند. مسافران و خارجیان باید مراقب جان خود باشند که در تاریکی شب به داخل این چاهها سقوط نکنند.
آبی که با این روش به دست میآید البته گران است و شهرنشینان باید آن را برای شرب یا مصارف دیگر بخرند و هر ماهه مبلغی بابت آن بپردازند. تهران در حال حاضر دارای سیوچهار رشته قنات است که با تحمل مشقت و کار زیاد آنها را ساختهاند.
منبع: خبرآنلاین
