انفجاری که رخ داد، نتیجه موشک کروز بود یا بمب سنگرشکن؟؛ با این فرمول فاصله خودتان از انفجار را محاسبه کنید

برای تشخیص اینکه انفجار با موشک صورت گرفته و یا با بمب‌های سنگرشکن، علاوه بر آنکه می‌توانید از صدای حرکت آنها وارد عمل شوید، بلکه لحظه و نوع انفجار هم می‌تواند نوع پرتابه را مشخص کند.

هرزمان که صدای انفجاری در دور یا نزدیک می‌شنویم حس ناراحتی و دلهره بر ما غلبه می‌کند ولی احتمالاً برای شما هم پیش‌آمده که اندکی بعد، از خودتان بپرسید که این انفجارها در چه فاصله‌ای از شما و در کجا رخ داده و نتیجه حمله با موشک بوده و یا بمب‌های مختلفی ازجمله بمب‌های سنگرشکن.

در این شرایط احتمالاً آشنایی با الگوهای صوتی به شما کمک می‌کنند تا با تحلیل و ارزیابی تهدید پیش رو، بتوانید تا حدودی جواب سوال‌هایتان را گرفته و در عین حال به مدیریت بحران بپردازید.

برای یک فرد عادی که در منطقه جنگی حضور دارد، توانایی تشخیص تفاوت صدای یک جنگنده تک‌موتوره با صدای یک بمب‌افکن استراتژیک با هشت موتور، یا تشخیص صدای سوت سقوط یک بمب سنگرشکن، از صدای ممتد موتور جت یک موشک کروز، می‌تواند مهم و سرنوشت‌ساز باشد و در خیلی از مواقع مانع از وحشت و استرس مضاعف خواهد شد.

تفکیک صدای موشک‌های کروز و بمب‌های سنگرشکن

یکی از مهم‌ترین بخش‌ها در دانش آکوستیک جنگ، تشخیص نوع پرتابه است.

موشک‌های کروز مثل موشک تاماهاک، درواقع هواپیماهای بدون سرنشین کوچکی هستند که در تمام طول مسیر توسط یک موتور توربوفن کوچک هدایت می‌شوند. صدای این موشک‌ها به دلیل پرواز در ارتفاع خیلی پایین و سرعت زیر صوت، شبیه یک هواپیمای کوچک یا سوت ممتد و کم‌حجم است؛ بنابراین صدای موشک تاماهاک یکنواخت است و تا لحظه برخورد، تغییر چندانی در دور موتور آن حس نمی‌شود.

موشک تاماهاک 

از سوی دیگر بمب‌های سنگرشکنی مثل GBU-57 یا GBU-28، در حقیقت بمب‌هایی گرانشی هستند که معمولاً فاقد موتور محرک مداومند.

این بمب‌ها برای نفوذ به عمق زمین، از وزن فوق‌العاده زیاد و شکل آیرودینامیکشان بهره می‌برند و صدای ورودی یک بمب سنگرشکن به‌صورت یک سوت به‌شدت رو به افزایش شنیده می‌شود که ناشی از شتاب گرفتن بمب تحت نیروی گرانش و رسیدن به سرعت‌های مافوق صوت در لحظه برخورد است.

تفاوت در لحظه انفجار

تا اینجا تفاوت صدای میان بمب‌های سنگرشکن و موشک‌های کروز را آموختیم؛ اما تفاوت اصلی در لحظه انفجار نهفته است:

بمب‌های معمولی و موشک‌ها، انفجاری سطحی ایجاد می‌کنند که با یک فلاش نوری شدید و صدای بنگ تیز همراه است. در اثر این انفجار، موج انفجار به‌صورت افقی و در سطح زمین حرکت می‌کند.

بمب سنگرشکن نصب شده برروی یک بمب افکن

ولی در هنگام انفجار بمب‌های سنگرشکن، ابتدا صدایی شبیه به یک کوبش سنگین ناشی از برخورد فیزیکی با زمین تولید می‌شود و در ادامه، انفجار اصلی در اعماق زمین تا ۶۰ متر زیر خاک رخ می‌دهد. این انفجار زیرزمینی، صدای بم و خفه‌ای دارد و بیشتر شبیه به یک زمین‌لرزه موضعی احساس می‌شود تا یک انفجار صوتی؛ لرزشی که از طریق پی ساختمان‌ها حس می‌شود.

تشخیص جهت با استفاده از تغییر فرکانس

اثر داپلر، می‌تواند به شما کمک کند تا جهت حرکت پرتابه یا هواپیما را تشخیص دهید. وقتی یک منبع صدا به سمت شنونده حرکت می‌کند، امواج صوتی در جلوی آن فشرده شده و فرکانس صدا افزایش پیدا می‌کند و همین باعث می‌شود تا صدا «زیرتر» یا «تیزتر» شنیده شود؛ اما با عبور منبع صدا از بالای سر، امواج کشیده شده و فرکانس کاهش می‌یابد و درنتیجه صدا به‌طور ناگهانی «بم» می‌شود.

این پدیده درباره موشک‌ها و پرتابه‌ها بسیار تعیین‌کننده خواهد بود؛ یعنی اگر حس می‌کنید که صدای سوت یا غرش موتور در حال تیزتر شدن است (افزایش زیر و تیز شدن صدا) ، به این معناست که پرتابه در حال نزدیک شدن به شماست؛ ولی اگر فرکانس صدا ثابت بماند یا بم‌تر شود، خطر از منطقه شما عبور کرده است.

در مورد راکت‌های پدافندی مثل سامانه پاتریوت، صدای شلیک به‌صورت یک غرش طولانی و متغیر شنیده می‌شود که با دور شدن موشک پدافندی، به‌تدریج ضعیف‌تر و زیرتر خواهد شد.

پخش صدا در جغرافیای شهری و کوهستانی

البته بسته به محیطی که در آن زندگی می‌کنید ممکن است نحوه دریافت صداهای جنگی برایتان متفاوت باشد.

مثلاً در شهرهایی با تراکم ساختمانی بالا، پدیده‌ای به نام «دره شهری» رخ می‌دهد که در آن صدا بین نمای ساختمان‌ها بازتاب یافته و مسیری تونل مانند را طی می‌کند. این بازتاب‌ها ممکن است باعث خطای ادراکی در تشخیص جهت انفجار شوند؛ یعنی ممکن است که بازتاب صدای انفجاری که در شمال شهر رخ داده، برای شما به نحوی باشد که حس کنید از سمت جنوب صدا را می‌شنوید.

در مناطق کوهستانی هم ناهمواری‌های زمین ممکن است «سایه‌های صوتی» ایجاد کنند. در چنین شرایطی ناظر ممکن است فلاش انفجار را ببیند، اما به دلیل وجود کوه در مسیر مستقیم، هیچ صدایی نشنود. درعین‌حال وجود دره‌های عمیق هم ممکن است باعث متمرکز شدن صدای موتور جت شده و آن را بسیار بلندتر از حد واقعی جلوه دهند.

به‌علاوه رطوبت بالا و بارندگی باعث جذب فرکانس‌های بالا شده و صداها را «خفه» و «بم» می‌کنند، درحالی‌که در هوای خشک و سرد، صدا با وضوح و تیزی بیشتری منتقل می‌شود.

انفجاری که رخ داد، نتیجه موشک کروز بود یا بمب سنگرشکن؟ /با این فرمول فاصله خودتان از انفجار را محاسبه کنید

تخمین فاصله با استفاده از نور و صدا

یکی از کاربردی‌ترین روش‌ها برای حفظ آرامش و ارزیابی خطر، محاسبه فاصله انفجار است. با در نظر داشتن این نکته که نور با سرعت ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه و صوت با سرعت تقریبی ۳۴۰ متر بر ثانیه حرکت می‌کند، فلاش نوری انفجار تقریباً بلافاصله دیده می‌شود.

برای آنکه بتوانید فاصله خودتان از انفجار را محاسبه کنید، یک راه ساده وجود دارد.

به‌محض مشاهده نور انفجار، شروع به شمردن ثانیه‌ها کنید. تعداد ثانیه‌ها را بر عدد ۳ تقسیم کنید تا فاصله تقریبی به کیلومتر به دست بیاید، یا تعداد ثانیه‌ها را در عدد ۳۴۰ ضرب کنید تا فاصله دقیق به متر مشخص شود.

اگر فاصله زمانی بین نور و صدا کمتر از ۳ ثانیه باشد، انفجار در فاصله کمتر از یک کیلومتری شما رخ داده و وضعیت بحرانی است. اگر این زمان بیش از ۱۵ ثانیه باشد، انفجار در فاصله ایمن (بیش از ۵ کیلومتر) قرار دارد.

درک این نکته که صدای بمب‌های سنگرشکن با لرزش زمین همراه است ولی موشک‌های کروز انفجاری سطحی و تیز دارند، به افراد کمک می‌کند تا بتوانند نوع پناهگاه موردنیاز خود را انتخاب کنند.

درعین‌حال استفاده از اثر داپلر برای تشخیص نزدیکی تهدید و روش شمارش ثانیه‌ها برای تخمین فاصله، ابزارهایی هستند که می‌توانند در تاریکی شب و در میان دود و آشوب جنگ، دید شفافی به واقعیت محیط برایتان فراهم کنند.

منبع: خبرآنلاین