تصاویر| بزرگ‌ترین کشتی جهان که در آب‌های ایران غرق شد!

از سازه‌های سنگی عظیمی مثل اهرام مصر و دیوار بزرگ چین گرفته تا ایستگاه فضایی بین‌المللیِ فوق‌پیشرفته (و فوق‌گران‌قیمت) که در مدار پایین زمین بالای سرمان می‌چرخد، بشر از همان آغاز تاریخ شیفته ساختن چیزهای بزرگ بوده است. فرقی نمی‌کند کجای دنیا باشیم، انگار همیشه این نیاز درونی را داریم که پرچمی نمادین در زمین بکاریم و بگوییم «ما اینجا بوده‌ایم» و اثری ماندگار از خود به‌جا بگذاریم.

در دهه ۱۹۷۰، استاوروس نیارخوس، میلیاردر یونانی و غول صنعت کشتیرانی، رؤیای ساخت یک نفتکش فوق‌عظیم (ULCC) را در سر داشت تا آن را به ناوگان بزرگ خود اضافه کند. او آن زمان نمی‌دانست این کشتی قرار است تاریخی پر فراز و نشیب داشته باشد و نام‌های متعددی به خود بگیرد.

با اینکه این نفتکش در نهایت در سال ۲۰۱۰ از رده خارج و کنار گذاشته شد، اما همچنان به‌عنوان بزرگ‌ترین کشتی، و در واقع بزرگ‌ترین سازه متحرک ساخت بشر، در تاریخ شناخته می‌شود. رکوردهای جهانی گینس نیز آن را در سه بخش ثبت کرده‌اند: طولانی‌ترین کشتی جهان، بزرگ‌ترین کشتی از نظر تناژ وزن مرده، و بزرگ‌ترین کشتی‌ که تاکنون اوراق شده است.

شرکت کشتی‌سازی ژاپنی سومیتومو هِوی اینداستریز ساخت این غول دریایی را در سال ۱۹۷۹ با نام اوپاما آغاز کرد. این نام از کارخانه کشتی‌سازی اوپاما در ژاپن گرفته شده، مجموعه‌ای که تنها چند سال پیش، در سال ۱۹۷۱، به بهره‌برداری رسیده بود. اما ادامه ماجرا بسته به منبعی که می‌خوانید متفاوت است، برخی می‌گویند استاوروس نیارخوس ورشکست شد یا نتوانست اقساط کشتی را پرداخت کند. روایت دیگری می‌گوید او به دلیل مشکلات مربوط به لرزش کشتی از تحویل گرفتن آن خودداری کرد، و بعضی هم معتقدند سقوط شدید بازار حمل‌ونقل دریایی باعث شد از خرید آن منصرف شود. هر کدام که درست باشد، این حواشی بخشی از داستان پرهیجان زندگی این غول دریایی را شکل داده‌اند.

عرشه آن تقریباً تا جایی که چشم کار می‌کرد امتداد داشت!

این کشتی در سال ۱۹۷۹ به یک سرمایه‌دار حوزه کشتیرانی در هنگ‌کنگ به نام سی. وای. تونگ فروخته شد، فردی که مالک شرکت Orient Overseas Container Line (OOCL) بود. تونگ پروژه‌ای را که نیارخوس آغاز کرده بود ادامه داد و چند متر دیگر به طول کلی کشتی اضافه کرد، تغییری که باعث افزایش ظرفیت آن شد. این غول دریایی را سرانجام در سال ۱۹۸۱ با نام Seawise Giant به آب انداختند، هرچند در سال‌های بعد چندین بار نامش تغییر کرد.

طول این کشتی از سینه تا انتها ۴۵۷ متر بود، یعنی بیش از چهار زمین فوتبال استاندارد. اگر آن را به‌صورت عمودی تصور کنیم، ارتفاعش از برج‌های دوقلوی پتروناس مالزی با ارتفاع حدود ۴۲۴ متر و حتی از ساختمان امپایر استیت نیویورک با ارتفاع تقریبی ۴۴۳ متر هم بیشتر می‌شد. در مقایسه، ناو هواپیمابر USS Enterprise حدود ۳۴۱ متر طول داشت و MSC Irina، یکی از بزرگ‌ترین کشتی‌های کانتینری جهان امروز، حدود ۴۰۰ متر طول دارد، با این حال باز هم کوتاه‌تر از این نفتکش افسانه‌ای است.

عرشه Seawise Giant حدود ۳۱٬۵۴۰ متر مربع مساحت داشت. این کشتی آن‌قدر عظیم بود که پیاده‌روی از یک سر آن تا سر دیگرش می‌توانست تا ۳۰ دقیقه طول بکشد، به همین دلیل خدمه برای رفت‌وآمد از دوچرخه استفاده می‌کردند. این نفتکش ۴۶ مخزن داشت و می‌توانست بیش از ۴ میلیون بشکه نفت خام را هم‌زمان حمل کند.

با همه این عظمت، Seawise Giant از نظر ظرفیت حمل کانتینر بزرگ‌ترین کشتی جهان محسوب نمی‌شود. این عنوان متعلق به سه کشتی از کلاس Evergreen A است که هر کدام می‌توانند ۲۴٬۰۰۴ کانتینر (هر کانتینر حدود ۶.۱ متر طول دارد) را حمل کنند. با این حال، ظرفیت حمل نفت Seawise Giant همچنان خیره‌کننده است. بزرگ‌ترین نفتکش فعال جهان در حال حاضر، FSO Oceania، «تنها» توان حمل حدود ۳ میلیون بشکه نفت را دارد.

این کشتی تقریباً از همه جهات عظیم و شگفت‌انگیز بود

ویژگی‌های دیگر Seawise Giant نیز به همان اندازه شگفت‌انگیز بود. سکان آن ۲۳۰ تن وزن، پروانه‌اش ۵۰ تن و حتی یک حلقه از زنجیر ۳۶ تنی لنگر آن، وزن به مراتب بیشتری از یک خودرو داشت. هنگامی که کشتی کاملاً پر بود، توقف کاملش تقریباً ۹.۶ کیلومتر طول می‌کشید. همچنین برای چرخش به بیش از ۳.۲ کیلومتر فضا نیاز داشت. علاوه بر این، بدنه آن از دو لایه ضخیم ساخته شده بود و می‌توانست بدون واژگون شدن در برابر خشم طبیعت مقاومت کند.

با این حال، همین اندازه عظیم، بزرگ‌ترین مشکل آن محسوب می‌شد. کشتی نمی‌توانست از برخی مسیرهای حیاتی جهان عبور کند، مانند کانال انگلیس، کانال سوئز و کانال پاناما، مسیرهایی که عبور کشتی‌های معمولی (حتی ناوهای هواپیمابر) از آن‌ها تقریباً ۱۰ ساعت طول می‌کشد. به همین دلیل، Seawise Giant مجبور بود از رأس امید نیک عبور کند و با حداکثر سرعت تنها ۱۶ گره دریایی (حدود ۳۰ کیلومتر در ساعت) حرکت می‌کرد، بنابراین زمان سفر اغلب طولانی بود. با این وجود، ظرفیت عظیم حمل نفت خامی که Seawise Giant می‌توانست آن را حمل کند، باعث شد تا این کشتی نقش مهم و حیاتی در تجارت جهانی نفت داشته باشد.

نکته عجیب این است که در سال ۱۹۸۸، این کشتی قربانی جنگ ایران و عراق شد. هنگام عبور از تنگه هرمز، توسط موشک‌های عراقی هدف قرار گرفت و در آب‌های نسبتاً کم‌عمق غرق شد. شرکت OOCL هزینه نجات آن را فوق‌العاده بالا دانست. با این حال، شرکت نروژی Normal International میلیون‌ها دلار و ۳٬۷۰۰ تن فولاد صرف نجات، تعمیر و بازگرداندن آن کرد و کشتی با نام جدید Happy Giant دوباره به آب انداخته شد.

اسامی مختلف و داستان پرفراز و نشیب این غول دریایی

تقریباً بلافاصله پس از آنکه این کشتی عظیم با نام جدید دوباره به آب انداخته شد، شرکت Normal International پیشنهاد ۳۹ میلیون دلاری از طرف یورگن یاره، یکی دیگر از غول‌های کشتیرانی نروژ، دریافت کرد. بدیهی است که پیشنهاد را پذیرفتند. یورگن یاره نام کشتی را به Jahre Viking تغییر داد و کشتی برای یک دهه دیگر به حمل مقادیر عظیمی از نفت خام در سراسر جهان ادامه داد.

در اوایل دهه ۲۰۰۰، تکنولوژی بالاخره به این کشتی قدیمی رسید، شرکت‌های نفتی از کشتی‌های عظیم و کند قدیمی به کشتی‌های کوچکتر، سریع‌تر و چابک‌تر روی آوردند. بنابراین در سال ۲۰۰۴، یاره کشتی Viking را به شرکت سنگاپوری First Olsen Tankers فروخت، که آن را به یک واحد ذخیره و بارگیری شناور (FSO) تبدیل کردند و این بار نامش را به Knock Nevis تغییر دادند. این کشتی برای پنج سال بعد در میدان نفتی ال‌شاهین قطر در خلیج فارس باقی ماند.

در سال ۲۰۰۹، سفر چند دهه‌ای این کشتی شگفت‌انگیز به پایان رسید، وقتی که به یک شرکت اوراق کشتی در گجرات هند فروخته شد تا از هم جدا شود. کاری که با کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا در پایان عمرشان کاملاً متفاوت است. Viking آن‌قدر عظیم بود که ابتدا باید به قطعات کوچک‌تر و قابل مدیریت تقسیم می‌شد و در همین فرآیند، یک نام نهایی نیز به آن داده شد: Mont. جدا کردن کامل کشتی بیش از یک سال طول کشید و ۱۸٬۰۰۰ کارگر در این فرآیند مشارکت داشتند.

همه قطعات آن به ضایعات تبدیل شد و تنها قطعه‌ای که هنوز سالم باقی مانده، لنگر ۳۶ تنی آن است که اکنون به‌عنوان قطعه‌ای شاخص در موزه دریانوردی هنگ‌کنگ در Jockey Club در Anchor Plaza به نمایش گذاشته شده است.

منبع: روزیاتو