پژوهش جدید: ۶۵ هزار سال پیش کل جمعیت نئاندرتالها به جز یک گروه از بین رفت
آخرین نئاندرتالهای بازمانده در اروپا از تباری واحد که از شدیدترین دوره عصر یخبندان جان سالم به در برده بودند، منشا میگرفتند.
نئاندرتالها از نزدیکترین اقوام انسانهای خردمند بودند که تبارشان حدود ۵۰۰هزار سال پیش از انسانهای امروزی جدا شد. گرچه نئاندرتالها زمانی در سراسر اوراسیا پراکنده بودند، بهطور کلی تصور میشود که حدود ۴۰هزار سال پیش برای همیشه ناپدید شدند.
بهگزارش لایوساینس، پژوهشگران در مطالعهای جدید، دیانای میتوکندری موجود در سلولها را بررسی کردند که به تولید انرژی برای بدن کمک میکند و از مادر به فرزند منتقل میشود. آنها ۱۰ توالی دیانای میتوکندری از نئاندرتالهایی را جمعآوری کردند که در شش محوطه باستانشناسی در بلژیک، فرانسه، آلمان و صربستان پیدا شده بودند. سپس دادههای حاصل را همراه با ۴۹ توالی دیانای میتوکندری نئاندرتال که در تحقیقات قبلی منتشر شده بود، تجزیه و تحلیل کردند.
نئاندرتالها درطول تاریخ پرفراز و نشیب خود چندین دوره یخبندان را تجربه کردند؛ اما آخرین دوره برای بقای آنها بسیار سخت بود. کوسیمو پست، متخصص ژنتیک دیرینه در دانشگاه تیوبینگن آلمان میگوید: «تیم ما دریافت که در اروپا، جایی که نئاندرتالها در نهایت منقرض شدند، چندین تبار DNA میتوکندری تا حدود ۶۵هزار سال پیش وجود داشت. پس از این نقطه، این گروهها با تبار ژنتیکی واحدی که از جنوب غربی فرانسه سرچشمه میگرفت، جایگزین و سپس آن نئاندتالها در سراسر اروپا پراکنده شدند.»
حدود ۷۵هزار سال پیش، یخچالهای طبیعی اروپا را فراگرفته بود. پست توضیح داد: «با توجه به یافتههای خود بر این باوریم که نئاندرتالها به سمت دریای مدیترانه مهاجرت نکردند، بلکه معتقدیم گروههای نئاندرتال در شمال اروپا از بین رفتند، در حالی که یک گروه نئاندرتال که قبلاً در جنوب غربی فرانسه حضور داشت، از این تغییرات آب و هوایی جان سالم به در برد و سپس در منطقه وسیعتری گسترش یافت.»
مطالعه همچنین نشان داد که نئاندرتالهای پسین دچار نوعی کاهش تنوع ژنتیکی شده بودند. پست گفت: «به دلیل اینکه آنها از یک جمعیت اصلی منشا گرفته بودند، تنوع ژنتیکیشان نسبت به گذشته کاهش یافته بود. این موضوع باعث شده بود از نظر ژنتیکی شباهت زیادی با هم داشته باشند؛ به طوری که نمونههایی از اسپانیا تا قفقاز و شمال اروپا تفاوت چندانی با یکدیگر نداشتند.»
کاهش تنوع ژنتیکی که حدود ۴۲هزار سال پیش، درست قبل از انقراض عمومی نئاندرتالها به اوج خود رسید، ممکن است در انقراض آنها اثرگذار بوده باشد. پست خاطرنشان کرد: «فکر نمیکنیم دلیل واحدی برای انقراض نئاندرتالها وجود داشته باشد، اما کمبود تنوع ژنتیکی آنها را بیشتر در برابر تغییرات آب و هوایی و سایر آشفتگیها آسیبپذیر میکرد.»
بهطور مشابه، گروههای نئاندرتال در کوههای آلتای سیبری از نظر ژنتیکی بیشتر از نئاندرتالهای اروپایی به یکدیگر نزدیکتر بودند. نئاندرتالهای سیبری نیز تنوع ژنتیکی کمی داشتند و در گروههای کوچک و منزوی زندگی میکردند.
نئاندرتالها با وجود تنوع ژنتیکی محدود، در اواخر دوران حیاتشان بهعنوان گونه، از نظر تولید ابزارها و آثار هنری، تفاوتهای چشمگیری را به نمایش گذاشتند. پست گفت: «درنتیجه میتوان استنباط کرد که پس از مهاجرت مجدد نئاندرتالها به اروپا، ارتباط بین گروههای مختلف آنها محدود بوده است. این امر نه تنها تنوع ژنتیکی پایین را توجیه میکند، بلکه توضیحدهنده افزایش تنوع فرهنگی و باستانشناسی نیز است؛ چراکه انزوای جوامع نئاندرتالی به شکلگیری فرهنگهای متمایز و تخصصیتر منجر شده است.»
تحقیقات آینده میتواند با تجزیه و تحلیل دیانای هسته سلولهای نئاندرتال به جای میتوکندری، این یافتهها را در بوته آزمایش قرار دهد. گرچه به گفته پست «استخراج دیانای هستهای چالشبرانگیز خواهد بود؛ چراکه میزان آن بهطور قابل توجهی کمتر از دیانای میتوکندری در سلولهاست.»
منبع: انتخاب
