ثبت غیرمنتظره «گیلانشاه» در خراسان شمالی

پرنده‌ کمیاب «گیلانشاه دم‌سیاه» در رویدادی شگفت‌انگیز در زیستگاه‌های آبی شهرستان شیروان در خراسان شمالی مشاهده و ثبت شد؛ حضوری کوتاه، اما آن‌قدر غیرمنتظره و شاعرانه که برای لحظاتی، سکوت تالاب‌ها را به شگفتی و دل‌ها را به تپش واداشت.

گاهی طبیعت، بی‌هشدار و بی‌توضیح، صحنه‌ای را پیش چشم انسان می‌گذارد که بیشتر شبیه رویاست تا اینکه واقعیتی را ترسیم کند.

گیلانشاه دم‌سیاه، این پرنده‌ بزرگ‌جثه و مهاجر تالاب‌ها، یکی از همان رویاهای زنده است؛ موجودی که دیدنش همیشه با ناباوری همراه است.

با پاهایی بلند که بر آب و گل قدم می‌گذارد و نوکی کشیده که در دل زمین به دنبال زندگی می‌گردد، انگار از جهانی دیگر آمده است.

ثبت اخیر او در خراسان شمالی، تنها یک مشاهده علمی نبود؛ لحظه‌ای بود میان شگفتی، دلتنگی و امید و عبوری که سکوت تالاب را شکست در آرامش تالاب‌های شیروان، جایی که آب و آسمان در هم حل می‌شوند، ناگهان حضوری گذرا اما پرمعنا شکل گرفت.

گیلانشاه از دور آمد؛ بی‌صدا، سبک و محتاط، گویی نمی‌خواست آرامش شکننده‌ این سرزمین را بر هم بزند.

بال‌های پهن و قهوه‌ای‌رنگش در امتداد باد کشیده شد و پاهای بلندش، که هنگام پرواز به عقب جمع شده بودند، لحظه‌ای کوتاه در قاب آسمان نقش بستند.

همان‌طور که آمده بود، رفت؛ اما رفتنی که بیشتر شبیه جا گذاشتن یک حس بود تا یک حرکت. تصویری میان واقعیت و رویا آن‌هایی که این لحظه را دیدند، از صحنه‌ای سخن می‌گویند که به سختی می‌شود باورش کرد؛ زیر بال‌های روشن، نور خورشید می‌لغزید و تضادی آرام میان تیرگی و سفیدی پرها شکل می‌داد.

گویی آسمان برای چند ثانیه تصمیم گرفته بود یکی از نادرترین پرندگانش را با دقت تمام به نمایش بگذارد و در آن لحظه، مرز میان واقعیت و خیال کم‌رنگ شد؛ انگار تالاب، خاطره‌ای دور از خودش را دوباره مرور می‌کرد.

نشانه‌ای از یک مسیر ناپایدار با وجود تمام زیبایی این صحنه، معنای آن ساده و آرام نبود. گیلانشاه‌ها وابسته به تالاب‌هایی هستند که هنوز توان زندگی دادن دارند؛ اما چنین زیستگاه‌هایی هر روز کمتر می‌شوند.

حضور گذرای این پرنده در خراسان شمالی، شاید نشانه‌ای باشد از تغییر مسیرهای مهاجرتی، یا شاید هم فریادی خاموش از طبیعتی که در حال عقب‌نشینی است.

هر پرواز، هر عبور، حالا معنایی فراتر از گذشته پیدا کرده است. امیدی کوتاه، میان نگرانی‌های بلند با این حال، همین لحظه‌های کوتاه کافی‌اند تا امیدی آرام در دل طبیعت‌دوستان زنده بماند.

دیدن گیلانشاه، هرچند برای چند ثانیه، یادآوری می‌کند که طبیعت هنوز کامل خاموش نشده است. هنوز حرکت هست، هنوز پرواز هست، هنوز عبورهایی هستند که می‌توانند دل را بلرزانند.

اما در کنار این امید، سایه‌ای از نگرانی هم هست؛ این‌که اگر تالاب‌ها یکی‌یکی خاموش شوند، شاید روزی برسد که حتی این عبورهای کوتاه هم دیگر دیده نشوند.

شهرستان شیروان با ۱۵۷ هزار نفرجمعیت به عنوان دومین شهرستان پرجمعیت خراسان شمالی در ۶۰ کیلومتری شرق بجنورد قرار دارد.

منبع: ایرنا