معمای لوحهای تارتاریا؛ نبرد نابرابر ابرکامپیوترها با کتیبههای ۷۰۰۰ساله
دنیای دانش و فناوری در آستانه یک کشف بزرگ است که میتواند تمام کتابهای تاریخ را بازنویسی کند. با ورود هوش مصنوعی به حوزه باستانشناسی، کتیبههایی که قرنها ناخوانا باقیمانده بودند، اکنون لب به سخن گشودهاند تا از تمدنی بگویند که بسیار پیش از سومریها، راز نوشتن را میدانستند.
همیشه تصور میشد بینالنهرین مهد تمدن و اختراع خط است، اما یافتههای جدید در اروپا که به کمک پردازشگرهای فوقسریع تحلیل شدهاند، فرضیه دیگری را مطرح میکنند. آیا ممکن است نیاکان ما هزاران سال پیش از آنچه تصور میکنیم، به سیستمهای پیچیده ارتباطی دستیافته باشند؟
خطوط تارتاریا
در دل اروپا و در مناطق دورافتادهای که زمانی بستر تمدنهای ناشناخته بود، قطعاتی گلی با علائمی عجیب پیدا شدهاند که دهههاست دانشمندان را به زانو درآوردهاند. این علائم که به «خطوط تارتاریا» شهرت یافتهاند، چنان پیچیده و مرموزند که برخی آنها را تنها نقوشی تزیینی و برخی دیگر، زبانی سری میدانستند. اما اکنون، هوش مصنوعی با تحلیل میلیاردها داده و مقایسه الگوهای زبانی باستان، در حال شکستن این طلسم است.
روباتهایی که حافظه سنگها را بازخوانی میکنند
امروز هوش مصنوعی تنها یک ابزار برای زندگی روزمره نیست، بلکه بهعنوان یک باستانشناس دیجیتال، به کمک تاریخ آمده است. اسکنرهای نوری فوق حساس با دقت نانومتری، اکنون این امکان را فراهم کردهاند که فرسودهترین آثار باستانی بدون کوچکترین تماس فیزیکی، به مدلهای دیجیتالی تبدیل شوند. این دادههای خام سپس در اختیار الگوریتمهای یادگیری ماشین قرار میگیرند تا الگوهایی را کشف کنند که چشم انسان از دیدن آنها ناتوان است. در واقع، تکنولوژی مدرن اولین قدم برای خواندن ناخواندههای تاریخ را برداشته است.
لوحهایی که با ساعت زمان شوخی میکنند
به گزارش سایت علمی: Nature / Scientists لوحهای تارتاریا که در منطقهای در رومانی کشف شدند، همواره یک معمای بزرگ علمی بودند. آزمایشهای کربن ۱۴ نشان داد که این قطعات حدود ۷۰۰۰ سال قدمت دارند؛ یعنی بیش از هزار سال قبل از خط میخی مشهور سومریها! این قدمت خیرهکننده، لرزه بر تن نظریات سنتی انداخت. با استفاده از تحلیلهای دادهمحور، دانشمندان اکنون دریافتهاند که این نقوش، تصادفی یا تزیینی نیستند، بلکه یک سیستم نمادگذاری بسیار پیشرفته برای انتقال مفاهیم در دوران پیش از تاریخ بودهاند.
هوش مصنوعی در نقش مترجم تمدنهای گمشده
چالش اصلی محققان این بود که هیچ مرجع یا مترجمی برای فهم این علائم وجود نداشت. اما هوش مصنوعی با بررسی شباهتهای ساختاری بین این نمادها و اولین سیستمهای نوشتاری بشر در سراسر جهان، موفق به شناسایی الگوهای تکرارشونده شده است. این سیستمهای هوشمند با حذف فرسایشهای ناشی از زمان، شکل اصلی نمادها را بازسازی کرده و در حال پیداکردن پیوند میان این زبان گمشده با ریشههای زبانی انسانهای اولیه هستند.
وقتی هیچ رازی زیر خاک نمیماند
این تلاقی میان علوم کامپیوتر و باستانشناسی، تنها به رمزگشایی متن محدود نمیشود. دانشمندان در حال ساخت یک بانک اطلاعاتی جامع از تمام تمدنهای ناشناخته هستند تا با استفاده از مدلسازیهای سهبعدی، زندگی این مردمان را بازسازی کنند.
این یعنی ما در حال نزدیکشدن به لحظهای هستیم که به لطف فناوریهای نوین، هیچ نقطة تاریکی در تاریخ بشر باقی نخواهد ماند.
تلفیق هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته تصویربرداری، فصل جدیدی را در درک ما از جایگاهمان در تاریخ ورق زده است. لوحهای تارتاریا تنها یک نمونه از هزاران معمایی هستند که به لطف دانش و فناوری در حال حلشدن هستند.
منبع: همشهری
