کشف مقبرۀ هزارسالۀ یک زن به همراه پوست اسب و ستون فقرات گوسفند
باستانشناسان در جنوب روسیه به آرامگاهی کمنظیر از قرون میانه دست یافتهاند که در آن زنی بلندمرتبه به همراه یک نوزاد تازهمتولدشده و بقایای یک اسب دفن شده بود. اشیای کشفشده در این گور، از جمله آینه و رکاب نقرهای با تزیینات الهامگرفته از هنر چین، از ارتباطات فرهنگی گسترده در آسیا طی قرن دهم میلادی حکایت دارند.
فرادید| به گفته آندری پولیاکوف، باستانشناس و مدیر مؤسسه تاریخ فرهنگ مادی وابسته به آکادمی علوم روسیه که سرپرستی کاوش را بر عهده داشت، این آرامگاه به هیچ وجه یک تدفین معمولی نیست. او توضیح داد که در سراسر منطقه سایان-آلتای در آسیای داخلی تنها چند ده نمونه مشابه از چنین تدفینهایی شناخته شده است.
به گزارش فرادید؛ این گور در سال ۲۰۱۴ و در جریان کاوشهای نجاتبخشی پیش از احداث یک خط راهآهن در کوههای سایان کشف شد. این رشتهکوه در جنوب سیبری قرار دارد و بخشهایی از جنوب شرقی روسیه و شمال مغولستان را دربر میگیرد. باستانشناسان در این منطقه دهها گور و سکونتگاه کوچک متعلق به دورههای مختلف تاریخی را شناسایی کردند، اما یکی از تپههای سنگچینشده، آرامگاهی کاملاً متفاوت را در خود جای داده بود.
در این گور، بقایای زنی حدوداً ۴۰ ساله یافت شد که همراه با اسکلت یک نوزاد، ستون فقرات یک گوسفند و آنچه پژوهشگران «پوست اسب» نامیدهاند دفن شده بود. این مجموعه شامل جمجمه، پاها و پوست کامل اسب بود؛ رسمی آیینی که در میان کوچنشینان استپی قرون میانه بسیار نادر به شمار میرود.
به دلیل ویژگی منحصربهفرد این آرامگاه و همچنین نیاز به تثبیت و حفاظت از آثار پس از حفاری، بررسی کامل آن بیش از ده سال زمان برد. نتایج پژوهشها اخیراً در دو مقاله علمی در نشریه دانشگاه دولتی نووسیبیرسک منتشر شده است.
اشیای شخصی و آینهای با نقشهای چینی
زن با تعداد محدودی از وسایل شخصی دفن شده بود؛ از جمله یک جفت گوشواره برنزی زراندود، قطعات آینهای که بهصورت آیینی شکسته شده بود، یک چاقوی آهنی و دوک سنگی ریسندگی که برای ریسیدن پشم با دست استفاده میشد.
بررسیها نشان داد که نقش روی آینه شامل شاخههای پیچان تاک و خوشههای انگور بوده است؛ طرحی که شباهت زیادی به آینههای یافتشده در آرامگاههای اشرافی دوره تانگ در چین دارد. سلسله تانگ بین سالهای ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی بر چین حکومت میکرد و از شکوفاترین دورههای فرهنگی این کشور به شمار میرود.
رکابی تشریفاتی با تأثیرات هنری چین، ایران و هند
در میان دهها قطعه تجهیزات اسب که در این گور کشف شد، یک جفت رکاب نیز وجود داشت. یکی از این رکابها دارای تزییناتی به سبک هنر چینی بود که در آن تأثیراتی از هنر هند و ایران نیز دیده میشد.
پژوهشگران معتقدند این رکاب کاربردی تشریفاتی داشته است. در سنت کوچنشینان آن دوره معمولاً تنها یک رکاب در نمای قابل مشاهده اسب، که اغلب سمت چپ بود، به نمایش گذاشته میشد تا جایگاه و منزلت صاحب آن را نشان دهد.
تدفینی متعلق به اشراف عالیرتبه
اگرچه آزمایشهای رادیوکربن تاریخ تدفین را بهطور کلی میان قرن نهم تا سیزدهم میلادی قرار داد، اما سبک آثار و اشیای همراه گور نشان میدهد که زن و نوزاد به احتمال زیاد در قرن دهم میلادی دفن شدهاند.
به گفته پژوهشگران، تعداد زیاد اشیای وارداتی و چندفرهنگی موجود در آرامگاه نشان میدهد که این زن و کودک به بالاترین طبقه اشرافی جامعه خود تعلق داشتهاند. با این حال، محققان معتقدند زن احتمالاً از بسیاری از این اشیا در زندگی روزمره استفاده نمیکرده و این آثار بیشتر یادگارهای خانوادگی ارزشمندی بودهاند که اعضای قبیله هنگام تدفین به عنوان هدایا در گور قرار دادهاند.
اولگ میتکو، از پژوهشگران این مطالعه و رئیس آزمایشگاه تحقیقات علوم انسانی دانشگاه دولتی نووسیبیرسک، تأکید کرد که مجموعه تقریباً کامل لوازم اسب یافتشده در این آرامگاه، ترکیبی بسیار نادر در منطقه محسوب میشود و از اهمیت ویژه صاحب گور در جامعه آن زمان خبر میدهد.
