حقوق خلبانان جنگنده‌های F-35 و F-22 در نیروی هوایی آمریکا چه تفاوتی دارد؟

تمام خلبانان جنگنده نیروی هوایی ایالات متحده باید افسر رسمی (commissioned officers) باشند. این موضوع درباره نیروی دریایی آمریکا، تفنگداران دریایی و بسیاری از متحدان آمریکا مانند نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا نیز صدق می‌کند.

مهم‌ترین استثنا، نیروی زمینی آمریکا است که در آن خلبانان هلیکوپتر می‌توانند درجه افسر تخصصی (warrant officer) داشته باشند. خلبانان جنگنده مسئولیت و اختیار تصمیم‌گیری بسیار بالایی دارند و در نبردها اغلب مجبورند در کسری از ثانیه تصمیم‌های مستقلی بگیرند که می‌تواند پیامدهای راهبردی یا سیاسی مهمی داشته باشد.

در موارد نادر، تصمیم یک خلبان، برای مثال در جریان یک رویارویی مرزی یا نقض حریم هوایی، حتی می‌تواند جرقه آغاز یک جنگ را بزند. خلبانان همچنین نقش‌های رهبری بر عهده دارند و باید تحصیلات دانشگاهی، از جمله مدرک کارشناسی، داشته باشند تا بتوانند هواپیماهای پیچیده خود و بسیاری از مسائل مرتبط دیگر را درک کنند. این موضوع درباره تمام خلبانان F-35 و F-22 نیز صدق می‌کند. در ادامه نگاهی به حقوق خلبانان F-35 و F-22 خواهیم داشت.

خلبانان جنگنده معمولاً تنها با یک نوع هواپیما پرواز می‌کنند

در ایالات متحده و دیگر نیروهای هوایی حرفه‌ای غربی، حقوق خلبانان بر اساس نوع هواپیمایی که پرواز می‌کنند تعیین نمی‌شود. در عوض، میزان حقوق آن‌ها به درجه نظامی و سابقه خدمتشان بستگی دارد.

این ساختار تا حدی شبیه صنعت هوانوردی تجاری است، البته با تفاوت‌هایی مهم. در شرکت‌های هواپیمایی بزرگ مانند دلتا یا یونایتد، خلبانان عمدتاً بر اساس سابقه و جایگاه خود (کاپیتان یا کمک‌خلبان) حقوق می‌گیرند، نه بر اساس نوع هواپیما.

البته در عمل، کاپیتان‌هایی که هواپیماهای پهن‌پیکر را در مسیرهای پرتردد هدایت می‌کنند معمولاً بیشترین درآمد را دارند. اما دلیل آن، خود هواپیما نیست؛ بلکه این موقعیت‌ها معمولاً به باتجربه‌ترین کاپیتان‌ها اختصاص می‌یابد. در نیروی هوایی چنین روندی وجود ندارد.

ستوان‌ها، سروان‌ها، سرگردها و سرهنگ‌های خلبان جنگنده همگی با همان هواپیمایی پرواز می‌کنند که برای آن آموزش دیده‌اند. در نیروی هوایی معادل مستقیمی برای پیشرفت شغلی از یک نوع هواپیما به نوع دیگر وجود ندارد.

برای مثال، در خطوط هوایی تجاری معمول است که خلبانان ابتدا هواپیماهای منطقه‌ای را هدایت کنند، سپس به هواپیماهای بدنه باریک و در نهایت به هواپیماهای پهن‌پیکر منتقل شوند. اما در نیروی هوایی ایالات متحده چنین نیست؛ خلبانان از A-10 به F-16، سپس به F-35 و بعد به F-22 منتقل نمی‌شوند.

بنابراین، یک خلبان F-35 که درجه و سابقه خدمتی مشابه یک خلبان F-22 داشته باشد، در شرایط برابر باید حقوق یکسانی دریافت کند؛ البته عواملی مانند مأموریت‌های رزمی یا استقرارهای عملیاتی می‌توانند تفاوت ایجاد کنند.

با این حال، نیروی هوایی آمریکا در حال توسعه سریع جنگنده F-47 است تا از اوایل دهه ۲۰۳۰ در کنار F-22 یا به‌عنوان جایگزین آن وارد خدمت شود. به همین دلیل ممکن است برخی خلبانان رپتور در سال‌های آینده آموزش انتقال به F-47 را آغاز کنند.

مواردی که باعث تفاوت می‌شوند

همان‌طور که گفته شد، خلبانان معمولاً به یک نوع هواپیما اختصاص داده می‌شوند و اغلب تا پایان دوران خدمت خود با همان هواپیما پرواز می‌کنند، هرچند انتقال به پلتفرم‌های دیگر نیز امکان‌پذیر است.

اما تفاوت اصلی در این است که اگرچه حقوق پایه ممکن است یکسان باشد، کیفیت زندگی، میزان استقرارهای عملیاتی و حتی اعتبار حرفه‌ای هر ناوگان هوایی می‌تواند متفاوت باشد. برخی هواپیماها بیشتر از سایرین در مأموریت‌های رزمی شرکت می‌کنند و به همین دلیل خلبانان آن‌ها ممکن است حقوق عملیاتی و مزایای رزمی بیشتری دریافت کنند.

خلبانان آزمایشی، اعضای تیم‌های نمایش هوایی و برخی مشاغل ویژه نیز ممکن است مشمول پاداش‌ها و مزایای اضافی شوند. البته این مزایا مستقیماً به F-22 یا F-35 بودن هواپیما ارتباط ندارد، بلکه به نوع مأموریت‌ها و مسئولیت‌هایی بستگی دارد که ممکن است با برخی ناوگان‌ها بیشتر همراه باشد.

مهم‌ترین عاملی که می‌تواند در ساختار حقوقی مبتنی بر درجه و سابقه خدمت تفاوت ایجاد کند، پاداش‌های حفظ نیرو است.

مهم‌ترین برنامه در این زمینه «پاداش هوانوردی نیروی هوایی آمریکا» یا Aviation Bonus (AvB) است که برای خلبانانی که قرارداد خدمت خود را تمدید می‌کنند، تا سقف ۵۰ هزار دلار در سال پرداخت می‌کند. این برنامه عمدتاً برای افسران با درجه سرهنگ دوم و پایین‌تر در نظر گرفته شده است.

نیروی هوایی آمریکا در این برنامه خلبانان جنگنده و بمب‌افکن را در اولویت قرار می‌دهد، اما میان انواع مختلف جنگنده‌ها تفاوتی قائل نمی‌شود. خلبانان F-22، F-35A و F-15EX همگی در یک رسته شغلی با کد 11F قرار می‌گیرند و از این نظر به شکل یکسان با آن‌ها برخورد می‌شود.

حقوق خلبانان جنگنده F-35A و F-22

حقوق معمول خلبانان جنگنده در سطوح ابتدایی خدمت، یعنی ستوان دوم و ستوان یکم (O-1 و O-2)، بین ۵۰ تا ۶۵ هزار دلار در سال است. این رقم برای سروان‌ها (O-3) به حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار دلار و برای افسران ارشدتر مانند سرگردها و سرهنگ‌ها (O-4 و O-5) به ۱۱۰ تا بیش از ۱۵۰ هزار دلار در سال افزایش می‌یابد. البته این ارقام تنها حقوق پایه هستند و خلبانان معمولاً مزایای پروازی و کمک‌هزینه‌های مختلفی نیز دریافت می‌کنند.

حقوق پروازی، مزایا و سایر پرداختی‌ها باعث می‌شود مجموع دریافتی ستوان‌ها به حدود ۷۵ تا ۹۵ هزار دلار، سروان‌ها به ۱۰۰ تا ۱۴۰ هزار دلار و افسران ارشد به ۱۵۰ تا بیش از ۲۰۰ هزار دلار در سال برسد. تنها پاداش‌های حفظ نیرو می‌توانند سالانه بین ۲۵ تا ۵۰ هزار دلار به درآمد خلبانان اضافه کنند. میانگین این پاداش برای خلبانان جنگنده حدود ۳۳٬۷۸۱ دلار در سال است. همچنین مزایایی مانند حقوق بازنشستگی، بیمه و در برخی موارد کمک‌هزینه تحصیل دانشگاهی نیز وجود دارد که معمولاً در آمار درآمد کلی منعکس نمی‌شوند.

هیچ‌یک از این ارقام به نوع جنگنده‌ای که خلبان پرواز می‌کند وابسته نیست. به عبارت دیگر، خلبان F-35 و F-22 در صورت داشتن درجه و سابقه خدمت مشابه، حقوق یکسانی دریافت می‌کنند. به‌طور کلی، خلبانان جنگنده آمریکایی جزو پردرآمدترین خلبانان نظامی جهان هستند، هرچند همچنان معمولاً از همتایان خود در خطوط هوایی تجاری کمتر درآمد دارند.

یکی از چالش‌های اصلی نیروی هوایی آمریکا نیز همین موضوع است؛ بسیاری از خلبانان پس از پایان قرارداد نظامی خود، به سراغ شرکت‌های هواپیمایی می‌روند؛ جایی که کاپیتان‌های باتجربه هواپیماهای پهن‌پیکر در شرکت‌هایی مانند دلتا، یونایتد و امریکن ایرلاینز می‌توانند تا ۴۵۰ هزار دلار در سال درآمد داشته باشند.

تعداد خلبانان F-35 بیشتر از F-22 است

نیروی هوایی آمریکا در ابتدا قصد داشت ۷۵۰ فروند جنگنده F-22 Raptorخریداری کند. اما هزینه بالای برنامه و کاهش اولویت این پروژه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی باعث شد تعداد سفارش‌ها در نهایت به تنها ۱۸۷ فروند کاهش یابد. از این تعداد، حدود ۳۲ فروند نسخه آموزشی Block 20 هستند و تنها حدود ۱۴۵ فروند رپتور آماده عملیات رزمی محسوب می‌شوند.

در حالی که F-22 به‌عنوان یک جنگنده تخصصی برتری هوایی طراحی شده بود، F-35 از ابتدا به‌عنوان یک جنگنده چندمنظوره واقعی با تمرکز بر نفوذ پنهانکارانه و حمله به اهداف ارزشمند مانند رادارهای دشمن توسعه یافت. همین موضوع باعث شده F-35 از نظر عملیاتی انعطاف‌پذیری بیشتری داشته باشد.

برنامه رسمی نیروی هوایی آمریکا خرید ۱٬۷۶۳ فروند F-35A را پیش‌بینی می‌کند. تفنگداران دریایی آمریکا نیز قصد دارند ۴۲۰ فروند F-35B و F-35C در اختیار داشته باشند و نیروی دریایی آمریکا نیز برای خرید ۲۷۳ فروند F-35C برنامه‌ریزی کرده است.

تا اواسط سال ۲۰۲۶، نیروی هوایی آمریکا حدود ۵۵۰ فروند F-35A تحویل گرفته و حدود ۱۸۳ فروند F-22 در ناوگان خود دارد. این نیرو تعداد دقیق خلبانان واجد شرایط هر جنگنده را اعلام نکرده است، اما با توجه به تعداد هواپیماهای عملیاتی و با فرض وجود ۱.۲۵ تا ۱.۵ خلبان برای هر هواپیما، تخمین زده می‌شود تعداد خلبانان واجد شرایط F-22 بین ۲۲۰ تا ۲۸۰ نفر باشد.

در مقابل، تعداد خلبانان F-35 احتمالاً اکنون بین ۶۵۰ تا ۸۵۰ نفر است؛ رقمی که نشان می‌دهد این جنگنده به ستون اصلی ناوگان رزمی نسل پنجم آمریکا تبدیل شده است.

هزینه آموزش خلبانان F-22 و F-35A

اگرچه حقوق خلبانان F-22 و F-35 تفاوتی با یکدیگر ندارد، اما این به معنای یکسان بودن هزینه تربیت آن‌ها برای نیروی هوایی آمریکا نیست. یکی از معتبرترین گزارش‌ها در این زمینه، مطالعه مؤسسه RAND در سال ۲۰۱۹ است که بر پایه داده‌های سال ۲۰۱۸ تهیه شده است. هرچند این آمار مربوط به دوران ابتدایی ورود F-35 به خدمت عملیاتی است و کمی قدیمی محسوب می‌شود، اما همچنان دید مناسبی از هزینه‌های آموزش خلبانان جنگنده ارائه می‌دهد.

بر اساس این گزارش، هزینه آموزش یک خلبان A-10 حدود ۶ میلیون دلار، خلبان F-15E حدود ۵.۶ میلیون دلار، خلبان F-16 حدود ۵.۶ میلیون دلار و خلبان F-22 رپتور حدود ۱۰.۹ میلیون دلار بوده است. برای F-35A نیز دو رقم متفاوت ارائه شده؛ هزینه آموزش خلبانانی که از هواپیمای دیگری به F-35 منتقل می‌شدند ۹.۵ میلیون دلار و هزینه آموزش کامل یک خلبان جدید F-35A حدود ۱۰.۲ میلیون دلار برآورد شده است.

اگر این ارقام بر اساس تورم عمومی آمریکا تا سال ۲۰۲۶ تعدیل شوند، هزینه آموزش یک خلبان F-22 به حدود ۱۴.۱ میلیون دلار می‌رسد. در همین شرایط، هزینه آموزش خلبان F-35A بین ۱۲.۲ میلیون دلار برای دوره انتقالی و ۱۳.۱ میلیون دلار برای آموزش کامل خواهد بود.

البته هزینه‌های دفاعی معمولاً سریع‌تر از نرخ تورم عمومی افزایش پیدا می‌کنند. اگر تورم اختصاصی بخش دفاعی در نظر گرفته شود، هزینه آموزش یک خلبان رپتور در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۶.۹ میلیون دلار می‌رسد، در حالی که آموزش خلبانان F-35A بین ۱۴.۷ تا ۱۵.۷ میلیون دلار هزینه خواهد داشت.

با این حال مشخص نیست که با بلوغ برنامه F-35 و افزایش تجربه عملیاتی، هزینه‌های واقعی آموزش در سال‌های اخیر افزایش یافته یا کاهش پیدا کرده باشد. بنابراین این ارقام را باید بهترین برآورد ممکن بر اساس داده‌های منتشرشده سال ۲۰۱۸ دانست.

جنگنده‌های تک‌سرنشینه عمدتاً توسط سروان‌ها هدایت می‌شوند

در مجموع، خلبانان F-22 و F-35 حقوق یکسانی دریافت می‌کنند و حتی بسیاری از پاداش‌ها و مشوق‌های مالی نیز میان انواع مختلف جنگنده‌ها تفاوتی قائل نمی‌شوند. نکته قابل توجه این است که هر دو جنگنده تنها در نسخه تک‌سرنشینه تولید شده‌اند. این در حالی است که چین و روسیه اخیراً نسخه‌های دو سرنشینه جنگنده‌های J-20 و Su-57 را توسعه داده‌اند، اما آمریکا تاکنون چنین مسیری را دنبال نکرده است.

رایج‌ترین درجه نظامی در میان خلبانان عملیاتی F-22 و F-35 درجه سروانی است. سروان‌ها بخش عمده خلبانان رزمی این جنگنده‌ها را تشکیل می‌دهند. این افسران بسته به سابقه خدمت، سالانه بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار دلار حقوق پایه دریافت می‌کنند و با احتساب مزایا و مشوق‌ها، مجموع دریافتی آن‌ها به حدود ۱۰۰ تا ۱۴۰ هزار دلار در سال می‌رسد.

البته افسران ارشدتر نیز گاهی در مأموریت‌های رزمی شرکت می‌کنند؛ به‌ویژه سرگردها و در برخی موارد حتی سرهنگ‌ها. نمونه‌ای از این موضوع در عملیات موسوم به «خشم حماسی» در سال ۲۰۲۶ در ایران مشاهده شد؛ عملیاتی گسترده و چندروزه برای نجات خلبان و افسر سامانه‌های تسلیحاتی یک فروند F-15E Strike Eagle که سقوط کرده بود. این عملیات در نهایت با موفقیت به نجات هر دو نفر منجر شد. بعدها مشخص شد افسر سامانه‌های تسلیحاتی این هواپیما درجه سرهنگی داشته است، هرچند تا زمان نگارش این مطلب هویت او به‌طور رسمی اعلام نشده بود.

منبع: روزیاتو