تصاویر| هواپیمایی برای ماموریت های فوق محرمانه بریتانیا

در تاریخ هوانوردی نظامی، کمتر پرنده ای را می توان یافت که بیش از نیم قرن در خط مقدم ماموریت های استراتژیک دوام آورده باشد.

هواپیمای کانبرا پی آر.9 اکس اچ170 (Canberra PR.9 XH170) یکی از همین شاهکارهای مهندسی جنگ سرد است؛ نسخه ای ویژه از بمب افکن مشهور «اینگلیش الکتریک کانبرا» که برای جاسوسی، عکس برداری و پرواز در اتمسفر رقیق طراحی شده بود. در این ادامه، به بررسی این پرنده راهبردی و سرنوشت نسخه XH170 می پردازیم.

تولد یک جاسوس در ارتفاع بالا

با آغاز جنگ سرد و نیاز مبرم بریتانیا به پایش تحرکات بلوک شرق، نیروی هوایی سلطنتی (RAF) به پلتفرمی نیاز داشت که بتواند فراتر از برد پدافندهای موشکی آن زمان پرواز کند. شرکت شرت برادرز (Short Brothers) به سفارش اینگلیش الکتریک، نسخه PR.9 (مخفف Photo-Reconnaissance) را طراحی کرد.

پرنده شماره سریال XH170 در سال 1960 رسما وارد خدمت شد. این هواپیمایی معمولی نبود، بلکه یک آزمایشگاه عکاسی پرنده بود که سخت ترین ماموریت های شناسایی را در اسکادران های 58 و 39 (مستقر در مالت و قبرس) برای زیر نظر گرفتن مدیترانه و خاورمیانه انجام داد.

ویژگی های ساختاری و آناتومی متفاوت PR.9

مدل کانبرا پی آر.9، تفاوت های ظاهری و فنی چشمگیری با مدل های بمب افکن استاندارد کانبرا داشتند:

کابین نامتقارن: اولین چیزی که در نگاه به XH170 جلب توجه می کند، کابین خلبان است که به سمت چپ بدنه متمایل شده تا دید بهتری برای خلبان در پروازهای طولانی فراهم کند.

دماغه هیدرولیکی ناوبر: برخلاف مدل های دیگر که دماغه ای شیشه ای داشتند، در این مدل دماغه هواپیما به صورت هیدرولیکی باز می شد. ناوبر/اپراتور دوربین ها درون این فضای بسته قرار می گرفت و در صورت بروز حادثه، سقف آن برای پرتاب صندلی پران جدا می شد.

بال های کشیده برای پرواز در لبه فضا: برای پایداری در ارتفاعات بالای 60 هزار پا (بیش از 18 هزار متر)، طول بال های این نسخه به طور چشمگیری افزایش یافت و وتر بال ها پهن تر شد.

قلب های تپنده رولز-رویس: این پرنده به دو موتور توربوجت Rolls-Royce Avon Mk 206 مجهز بود که رانش فوق العاده ای را برای صعود سریع به ارتفاعات بالا فراهم می کرد.

از خط مقدم تا نگهبانی از دروازه تاریخ

طیف هواپیماهای کانبرا PR.9 به لطف به روزرسانی های مداوم سیستم های اپتیکی و ناوبری، تا سال 2006 در خدمت باقی ماندند و در منازعات مدرنی چون بالکان، افغانستان و عراق نیز به کار گرفته شدند. این خدمت 46 ساله برای یک پرنده شناسایی، یک رکورد بی نظیر به شمار می رود.

پس از بازنشستگی رسمی این مدل در سال 2006، بسیاری از هواپیماها اوراق شدند یا به موزه ها رفتند؛ اما سرنوشت متفاوتی در انتظار XH170 بود. این هواپیمای ارزشمند به پاس خدمات درخشانش، به عنوان نگهبان دروازه (Gate Guardian) روی پایه های مخصوص در ورودی اصلی پایگاه هوایی وایتون (RAF Wyton) در کمبریج شر انگلستان نصب شد.

امروز، XH170 نه تنها یادآور دوران پر تنش جنگ سرد و پروازهای جسورانه در تاریکی لبه فضا است، بلکه به عنوان نمادی از دوران طلایی مهندسی هوایی بریتانیا، خوش آمدگوی پرسنل و بازدیدکنندگان این پایگاه تاریخی است. 

منبع: عصر ایران