ناسا به یکی از عجیبترین پرسشهای فضایی پاسخ می دهد
طبق این دستورالعملها، در مأموریتهای مدار پایین زمین مانند ایستگاه فضایی بینالمللی، اولویت با بازگرداندن پیکر به زمین است.
با نزدیک شدن مأموریتهای سرنشیندار به ماه و برنامهریزی برای سفر انسان به مریخ، ناسا برای نخستین بار سیاستها و دستورالعملهای رسمی خود درباره مدیریت مرگ فضانوردان در مأموریتهای فضایی را منتشر کرده است؛ موضوعی که تا چند سال پیش بیشتر در حد سناریوهای فرضی و بحثهای علمی مطرح میشد.
ناسا در سندی با عنوان «Policy for the Handling of Mortality Related to NASA Human Spaceflight Operations» که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده، اعلام کرده است تمامی برنامههای سرنشیندار این سازمان باید از پیش برای وقوع مرگ احتمالی یکی از اعضای خدمه آماده باشند. این سیاست، نحوه رسیدگی پزشکی، حفظ زنجیره شواهد، مدیریت پیکر، هماهنگی با نهادهای دولتی و اطلاعرسانی به خانواده فضانورد را در بر میگیرد.
همزمان، دفتر ارشد سلامت و پزشکی ناسا نیز در یک گزارش فنی تأکید کرده است که در مأموریتهای آینده، مرگ یک فضانورد تنها یک مسئله پزشکی نیست و ابعاد حقوقی، اخلاقی، روانشناختی، فرهنگی و حتی مهندسی دارد.
به گفته این سازمان، پیکر انسان پس از مرگ در محیط بسته فضاپیما بهتدریج تجزیه شده و میتواند به یک خطر زیستی برای سایر اعضای خدمه تبدیل شود؛ به همین دلیل، نحوه نگهداری و ایزوله کردن آن باید از قبل پیشبینی شود.
طبق این دستورالعملها، در مأموریتهای مدار پایین زمین مانند ایستگاه فضایی بینالمللی، اولویت با بازگرداندن پیکر به زمین است. اما در سفرهای طولانی به اعماق فضا، از جمله مأموریتهای مریخ، بازگشت فوری ممکن نیست و فضاپیما باید امکان نگهداری ایمن پیکر را برای مدت طولانی فراهم کند. ناسا تأکید کرده است که برای چنین مأموریتهایی، سامانههای مخصوص نگهداری، جلوگیری از انتشار بو و آلودگی و همچنین تجهیزات مهار پیکر باید از ابتدا در طراحی فضاپیما لحاظ شوند.
این سازمان همچنین اعلام کرده است که فضانوردان پیش از پرواز باید آموزشهای لازم برای مدیریت چنین شرایطی را دریافت کنند و در صورت وقوع حادثه، ضمن حفظ کرامت فرد متوفی، سلامت جسمی و روانی سایر اعضای خدمه نیز در اولویت قرار خواهد گرفت.
در حالی که طی دهههای گذشته ایدههایی مانند رها کردن جسد در فضا، دفن در مریخ یا تبدیل پیکر به مواد قابل نگهداری در رسانهها مطرح شده بود، اسناد جدید ناسا هیچیک از این موارد را به عنوان پروتکل عملیاتی معرفی نکردهاند. در عوض، این سازمان بر تدوین برنامههای از پیش تعیینشده، نگهداری ایمن پیکر و تصمیمگیری متناسب با شرایط هر مأموریت تأکید دارد.
با آغاز عصر جدید اکتشافات فضایی و افزایش احتمال مأموریتهای چندساله، به نظر میرسد مدیریت مرگ در فضا دیگر یک موضوع علمیتخیلی نیست، بلکه به یکی از الزامات طراحی و اجرای مأموریتهای آینده ناسا تبدیل شده است.
منبع: عصر ایران
