بزرگترین اشتباه در جستجوی حیات بیگانه؛ اکسیژن همیشه راز زندگی نیست
وجود اکسیژن در جو یک سیاره دور سالها یکی از مهمترین نشانههای احتمالی حیات فرازمینی در نظر گرفته میشد. اما پژوهشهای جدید نشان میدهد طبیعت میتواند بدون حضور موجودات زنده نیز اکسیژن تولید کند. بنابراین دانشمندان برای پیدا کردن حیات در جهانهای دیگر، دیگر به دنبال یک نشانه تنها نیستند؛ بلکه باید مجموعهای از شواهد را بررسی کنند.
روی زمین، بخش بزرگی از اکسیژن جو نتیجه فعالیت گیاهان، جلبکها و فتوسنتز است. به همین دلیل، وقتی دانشمندان جو یک سیاره فراخورشیدی را بررسی میکنند، وجود اکسیژن را یکی از نشانههای احتمالی زیستپذیری میدانند.
مشکل چیست؟ طبیعت میتواند اکسیژن بسازد
بررسیهای علمی نشان دادهاند که برخی فرآیندهای غیرزیستی نیز میتوانند اکسیژن تولید کنند.
برای مثال، تابش نور ستاره میتواند در شرایط خاص باعث واکنشهای شیمیایی روی سطح سیاره شود و مولکولهای اکسیژن ایجاد کند؛ بدون آنکه هیچ گیاه یا موجود زندهای وجود داشته باشد.
پس دانشمندان چگونه دنبال حیات میگردند؟
امروزه پژوهشگران فقط به دنبال اکسیژن نیستند. آنها ترکیبی از نشانهها را بررسی میکنند:
وجود بخار آب
وجود متان یا گازهای خاص دیگر
تعادل شیمیایی جو
دمای مناسب
وجود سیاره سنگی در منطقه قابل سکونت ستاره
تلسکوپهای جدید چه کمکی میکنند؟
با پیشرفت تلسکوپهایی مانند جیمز وب، دانشمندان میتوانند ترکیب شیمیایی جو برخی سیارات دور را بررسی کنند. اما حتی این دادهها نیز برای اعلام کشف حیات کافی نیستند و نیاز به بررسیهای طولانی دارند.
آیا ممکن است سیارهای اکسیژن داشته باشد اما هیچ حیاتی نداشته باشد؟
بله. این احتمال یکی از بزرگترین چالشها در اخترزیستشناسی است. یک سیاره ممکن است از نظر شیمیایی شبیه زمین به نظر برسد، اما منشأ این شباهت کاملاً غیرزیستی باشد.
منبع: عصر ایران
