درباره یکی از دشوارترین مأموریتهای فضانوردان
پیادهروی فضایی یکی از پیچیدهترین مأموریتهای فضانوردان است که برای تعمیر تجهیزات، انجام آزمایشهای علمی و نگهداری ایستگاههای فضایی در خارج از فضاپیما انجام میشود.
از نخستین پیادهروی فضایی تاریخ تا فناوریهایی که امروز امنیت فضانوردان را تضمین میکنند.
پیادهروی فضایی (Spacewalk) یا فعالیت برونفضاپیما (Extravehicular Activity - EVA) به زمانی گفته میشود که یک فضانورد برای انجام مأموریت، از فضاپیما یا ایستگاه فضایی خارج شده و در محیط خلأ فضا فعالیت میکند. این عملیات از پیچیدهترین و پرخطرترین بخشهای مأموریتهای فضایی به شمار میرود و نیازمند ماهها آموزش، تجهیزات پیشرفته و برنامهریزی دقیق است.
نخستین پیادهروی فضایی چه زمانی انجام شد؟
تاریخ پیادهروی فضایی به ۱۸ مارس ۱۹۶۵ بازمیگردد؛ زمانی که الکسی لئونوف، فضانورد اتحاد جماهیر شوروی، برای نخستین بار از فضاپیمای «وسخود ۲» خارج شد و حدود ۱۲ دقیقه در فضای آزاد فعالیت کرد. این مأموریت نقطه عطفی در تاریخ اکتشافات فضایی بود و راه را برای عملیاتهای پیچیدهتر در دهههای بعد هموار کرد.
چند ماه بعد، در ۳ ژوئن ۱۹۶۵، اد وایت به نخستین فضانورد آمریکایی تبدیل شد که پیادهروی فضایی را در مأموریت «جمینای ۴» انجام داد.
چرا فضانوردان پیادهروی فضایی انجام میدهند؟
هدف از پیادهروی فضایی تنها خروج از فضاپیما نیست. فضانوردان از این عملیات برای انجام مأموریتهایی مانند نصب تجهیزات جدید، تعمیر یا تعویض قطعات ایستگاه فضایی، نگهداری سامانههای مختلف، اجرای آزمایشهای علمی و آمادهسازی تجهیزات برای مأموریتهای آینده استفاده میکنند.
بخش زیادی از نگهداری ایستگاه فضایی بینالمللی نیز با همین عملیات انجام میشود.
لباس فضایی چگونه از فضانورد محافظت میکند؟
فضای بیرون از فضاپیما محیطی بسیار خطرناک است؛ جایی که اکسیژن وجود ندارد، دما میتواند از گرمای شدید تا سرمای بسیار زیاد تغییر کند و تابشهای فضایی نیز تهدیدی جدی هستند.
به همین دلیل، فضانوردان از لباسهای فضایی ویژه استفاده میکنند. این لباسها مانند یک فضاپیمای کوچک عمل کرده و اکسیژن، فشار مناسب، سیستم خنککننده، ارتباطات رادیویی و محافظت در برابر شرایط سخت محیطی را فراهم میکنند.
وزن این لباسها روی زمین حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ کیلوگرم است، اما در مدار زمین به دلیل شرایط بیوزنی، فضانورد وزن آن را احساس نمیکند.
اگر فضانورد از ایستگاه فضایی دور شود چه اتفاقی میافتد؟
برای افزایش ایمنی، فضانوردان هنگام خروج از ایستگاه فضایی با طنابهای ایمنی به سازه متصل میشوند. علاوه بر آن، لباسهای فضایی به سامانهای به نام SAFER مجهز هستند؛ یک جتپک کوچک که در شرایط اضطراری به فضانورد اجازه میدهد در صورت جدا شدن از ایستگاه، مسیر خود را اصلاح کرده و به آن بازگردد.
فضانوردان چگونه برای پیادهروی فضایی آماده میشوند؟
پیش از انجام هر مأموریت، فضانوردان ساعتهای طولانی را در استخرهای بسیار بزرگ آموزش میبینند. این استخرها که برای شبیهسازی شرایط بیوزنی طراحی شدهاند، امکان تمرین حرکت، استفاده از ابزارها و اجرای مراحل مختلف مأموریت را فراهم میکنند.
در کنار این تمرینها، از شبیهسازهای رایانهای و فناوری واقعیت مجازی نیز برای آمادهسازی فضانوردان استفاده میشود تا آنها پیش از حضور در مدار، بارها مأموریت خود را تمرین کرده باشند.
پیادهروی فضایی همچنان یکی از دشوارترین مأموریتهای فضایی است
با وجود پیشرفت فناوری، پیادهروی فضایی همچنان عملیاتی پیچیده و پرریسک محسوب میشود. هر مأموریت ممکن است چندین ساعت به طول بینجامد و نیازمند هماهنگی دقیق میان فضانوردان و تیمهای کنترل مأموریت روی زمین باشد. با این حال، این عملیات نقش مهمی در نگهداری ایستگاه فضایی، توسعه فناوریهای فضایی و آمادهسازی مأموریتهای آینده به ماه و مریخ ایفا میکند.
منبع: عصر ایران
