چرا گاوهای کوهستان آلپ «زنگوله» دارند؟

فرادید| در فصل تابستان، هزاران رأس گاو در بخش‌هایی از سوئیس، اتریش و دیگر مناطق رشته‌کوه آلپ برای چرا به مراتع مرتفع کوهستانی منتقل می‌شوند. این حیوانات در دامنه‌های وسیع و ناهموار، میان علفزارها، بوته‌ها، صخره‌ها و لکه‌های جنگلی پراکنده می‌شوند؛ جایی که همیشه در میدان دید دامداران نیستند.

به گزارش فرادید؛ به همین دلیل، زنگوله‌ای که از گردن گاو آویخته می‌شود، نقشی فراتر از یک نماد سنتی دارد. صدای آن به دامداران کمک می‌کند حیواناتی را که پشت تپه‌ها، میان پوشش گیاهی انبوه یا در مه پنهان شده‌اند، پیدا کنند؛ سنتی که قرن‌ها پیش از ظهور فناوری‌های ردیابی شکل گرفت و هنوز هم در بسیاری از مناطق آلپ ادامه دارد.

ابزاری ساده برای پیدا کردن دام‌ها

هر بار که گاو حرکت می‌کند یا سر خود را برای چرا پایین می‌آورد، زنگوله به صدا درمی‌آید. این صدا به دامداران امکان می‌دهد حتی زمانی که حیوان را نمی‌بینند، محل تقریبی آن را تشخیص دهند و از گم شدن یا دور شدن گاوها جلوگیری کنند.

دامداران باتجربه حتی می‌توانند از روی تفاوت صدای زنگوله‌ها، موقعیت بخش‌های مختلف گله را تشخیص دهند. به همین دلیل، گاهی از زنگوله‌هایی با صداهای متفاوت برای گاوهای مختلف استفاده می‌شود.

تفاوت زنگوله‌های روزمره و آیینی

زنگوله‌هایی که گاوها هنگام چرای روزانه استفاده می‌کنند، معمولاً کوچک و سبک هستند تا مزاحم حرکت حیوان نشوند. در مقابل، زنگوله‌های بزرگ و تزئین‌شده که در جشن‌ها دیده می‌شوند، بیشتر جنبه نمادین دارند و معمولاً بر گردن گاوهای پیشرو بسته می‌شوند.

این زنگوله‌های بزرگ در مراسم انتقال گله‌ها به مراتع کوهستانی در بهار یا هنگام بازگشت آن‌ها به روستاها در پاییز استفاده می‌شوند و بخشی از آیین‌های دیرینه مردم آلپ به شمار می‌روند.

جشن بازگشت گله‌ها

بازگشت گاوها از مراتع تابستانی یکی از مهم‌ترین سنت‌های بسیاری از روستاهای آلپ است. در این مراسم، گاوها با گل، یقه‌های گلدوزی‌شده و زنگوله‌های براق آراسته می‌شوند و مردم روستا برای استقبال از گله‌ها گرد هم می‌آیند.

این آیین علاوه بر جنبه فرهنگی، پایان فصل چرای تابستانی و آغاز بازگشت دام‌ها به محل نگهداری زمستانی را نیز جشن می‌گیرد.

نمادی از فرهنگ کوهستان

زنگوله گاوها امروزه تنها وسیله‌ای برای پیدا کردن دام‌ها نیست، بلکه به یکی از نمادهای شناخته‌شده زندگی در آلپ تبدیل شده است. صدای زنگوله‌ها با چشم‌اندازهای کوهستانی، دامداری سنتی و تولید شیر و پنیر در فصل تابستان پیوندی عمیق دارد.

با این حال، این سنت بدون انتقاد هم نیست. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که زنگوله‌های بسیار بزرگ یا پرصدا ممکن است برای گاوها آزاردهنده باشند. به همین دلیل، برخی دامداران از زنگوله‌های کوچک‌تر استفاده می‌کنند یا تنها در شرایط خاص آن‌ها را به گردن حیوانات می‌بندند.