مأموریتی که خونسردی نیل آرمسترانگ جان دو فضانورد را نجات داد

چند سال پیش از آنکه نیل آرمسترانگ نخستین انسان روی ماه شود، او در یکی از خطرناک‌ترین مأموریت‌های فضایی تاریخ ناسا با تصمیمی سرنوشت‌ساز از وقوع یک فاجعه جلوگیری کرد.

بیشتر مردم نیل آرمسترانگ را با قدم گذاشتن بر سطح ماه در سال ۱۹۶۹ می‌شناسند، اما سه سال پیش از آن، او در مأموریتی حضور داشت که می‌توانست هرگز فرصتی برای رسیدن به ماه باقی نگذارد. مأموریت جمینی ۸ نه‌تنها نقطه عطفی در برنامه فضایی آمریکا بود، بلکه یکی از مهم‌ترین آزمون‌های آرامش و مهارت آرمسترانگ نیز به شمار می‌رفت.

مأموریتی برای تمرین سفر به ماه

در ۱۶ مارس ۱۹۶۶، نیل آرمسترانگ و دیوید اسکات با فضاپیمای جمینی ۸ به مدار زمین فرستاده شدند. هدف اصلی این مأموریت، تمرین فناوری‌هایی بود که بعدها در برنامه آپولو برای سفر به ماه به کار گرفته شدند؛ مهم‌ترین آن‌ها، اتصال دو فضاپیما در مدار زمین.

چند ساعت پس از پرتاب، جمینی ۸ با موفقیت به فضاپیمای هدف آگنا (Agena Target Vehicle) متصل شد و برای نخستین بار در تاریخ، دو فضاپیما به‌طور کنترل‌شده در مدار زمین به یکدیگر متصل شدند. این موفقیت، گامی بزرگ برای آینده مأموریت‌های سرنشین‌دار محسوب می‌شد.

وقتی همه چیز در چند دقیقه تغییر کرد

تنها دقایقی پس از این موفقیت تاریخی، فضانوردان متوجه شدند مجموعه متصل‌شده به‌آرامی در حال چرخش است. در ابتدا تصور می‌شد مشکل از فضاپیمای آگنا باشد، بنابراین آرمسترانگ تصمیم گرفت اتصال را قطع کند.

اما پس از جدایی، شرایط به‌مراتب بدتر شد.

اکنون این جمینی ۸ بود که با سرعتی نزدیک به یک دور در هر ثانیه به دور خود می‌چرخید. این چرخش شدید می‌توانست باعث از دست رفتن هوشیاری فضانوردان، ناتوانی در کنترل فضاپیما و در نهایت پایان فاجعه‌بار مأموریت شود.

تصمیمی که جان دو فضانورد را نجات داد

نیل آرمسترانگ با حفظ خونسردی، به‌سرعت تشخیص داد که یکی از رانشگرهای سامانه کنترل وضعیت فضاپیما دچار نقص شده و به‌طور مداوم فعال مانده است.

او برای متوقف کردن چرخش، سامانه رانشگرهای ویژه بازگشت به جو را که فقط برای شرایط اضطراری در نظر گرفته شده بود، فعال کرد. این تصمیم خطرناک اما حساب‌شده، سرانجام چرخش فضاپیما را متوقف کرد و کنترل دوباره به دست خدمه بازگشت.

از آنجا که استفاده از این سامانه به معنای از دست رفتن ذخیره سوخت اضطراری بود، مطابق دستورالعمل‌های ناسا مأموریت بلافاصله لغو شد و دو فضانورد زودتر از برنامه به زمین بازگشتند.

بحرانی که آینده برنامه آپولو را تغییر داد

اگرچه جمینی ۸ زودتر از موعد پایان یافت، اما همین مأموریت اطلاعات ارزشمندی درباره مدیریت شرایط اضطراری، سامانه‌های کنترل وضعیت و ایمنی پروازهای فضایی در اختیار مهندسان ناسا قرار داد. بررسی‌های بعدی نشان داد علت حادثه، گیر کردن یکی از رانشگرهای کنترل وضعیت فضاپیما بوده است.

واکنش سریع و تصمیم‌گیری دقیق آرمسترانگ در این بحران، اعتماد مدیران ناسا را به توانایی او بیش از پیش افزایش داد؛ اعتمادی که چند سال بعد، با انتخاب او به‌عنوان فرمانده مأموریت آپولو ۱۱ و نخستین انسانی که بر سطح ماه قدم گذاشت، به نقطه اوج رسید.

مأموریتی که هنوز در کلاس‌های فضانوردی تدریس می‌شود

امروزه مأموریت جمینی ۸ تنها به‌عنوان نخستین اتصال موفق دو فضاپیما در مدار شناخته نمی‌شود، بلکه نمونه‌ای برجسته از اهمیت خونسردی، تصمیم‌گیری سریع و آمادگی برای شرایط پیش‌بینی‌نشده در پروازهای فضایی است. بسیاری از کارشناسان تاریخ فضانوردی معتقدند اگر آرمسترانگ در آن لحظات بحرانی واکنشی متفاوت نشان می‌داد، شاید مسیر برنامه فضایی آمریکا و حتی تاریخ اکتشافات فضایی به شکل دیگری رقم می‌خورد.

منبع: عصر ایران