کشف «بازی 2 هزارساله» در یک مقبرۀ سلطنتی

فرادید| این دو صفحه بازی در محوطه دانشگاه عادی شاآنشی در شهر شی‌آن و داخل آرامگاه‌های M4 و M17 کشف شدند. حفاری این محوطه در سال ۲۰۲۲ پیش از ساخت خوابگاه‌های دانشجویی انجام شد و باستان‌شناسان در جریان آن ۲۵ آرامگاه و دو گودال خاکستر را بررسی کردند. از میان این آرامگاه‌ها، ۱۰ مقبره متعلق به دودمان هان در وضعیت نسبتاً سالم باقی مانده بودند.

به گزارش فرادید؛ در این آرامگاه‌ها حدود ۱۳۰ شیء از جمله ظروف سفالی، آینه‌های مفرغی، ابزارهای آهنی، سکه‌ها و مدل‌های کوچک انبار، چاه و اجاق کشف شد، اما مهم‌ترین یافته‌ها همین دو صفحه بازی بودند.

نکته جالب این است که برخلاف نمونه‌های شناخته‌شده لیوبو که معمولاً از چوب لاکی یا سنگ ساخته می‌شدند، این دو صفحه مستقیماً روی آجرهای مربعی حک شده‌اند؛ یکی روی آجری ساده و دیگری روی آجری با نقش‌های هندسی. پژوهشگران معتقدند این آجرها احتمالاً نسخه‌ای نمادین از صفحه بازی بوده‌اند که برای قرار گرفتن در آرامگاه ساخته شده بودند، هرچند هنوز مشخص نیست صاحبان مقبره در زمان حیات نیز از آن‌ها استفاده می‌کرده‌اند یا نه.

یکی از صفحه‌های بازی لیوبو

لیوبو، که معنای نامش «شش چوب» یا «شش میله» است، یک بازی دونفره بود که هر بازیکن شش مهره داشت و حرکت مهره‌ها با پرتاب چوب‌های مخصوص یا تاس تعیین می‌شد. این بازی ترکیبی از راهبرد، شانس و احتمالاً شرط‌بندی بود، اما قوانین کامل آن تاکنون به دست نیامده است. آثار باستانی و متون تاریخی نشان می‌دهد لیوبو در دوره هان میان اشراف و مردم عادی محبوبیت فراوانی داشت و حتی صحنه‌های بازی آن روی مجسمه‌ها و اشیای تدفینی نیز دیده می‌شود.

پیش از این نیز مجموعه‌های کاملی از لیوبو در آرامگاه‌های دیگر چین کشف شده بود، اما اهمیت این دو نمونه تازه در سادگی آن‌هاست؛ آجرهای معمولی ساختمانی که به صفحه بازی تبدیل شده و در کنار مردگان دفن شده‌اند. همین ویژگی، تصویری ملموس از زندگی، سرگرمی‌ها و باورهای مردم چین باستان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که حتی یک بازی رومیزی نیز می‌توانست آن‌قدر ارزشمند باشد که صاحبش را در سفر به جهان پس از مرگ همراهی کند.