لغو پرتاب قدرتمندترین موشک جهان؛ از «استارشیپ» چه میدانیم؟
استارشیپ نماد نسل تازه اکتشافات فضایی است. سامانهای که اسپیسایکس آن را نه صرفاً بهعنوان یک موشک، بلکه بهعنوان وسیله حملونقل فضایی کاملاً قابل استفاده مجدد طراحی کرده است.
چند ثانیه مانده به آغاز سیزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ، اسپیسایکس شمارش معکوس را متوقف کرد. بررسیهای اولیه نشان داد بخشی از موتورهای مرحله نخست طبق برنامه روشن نشدهاند و سامانه ایمنی، پرتاب را لغو کرده است.
اگرچه این اتفاق از نگاه عموم یک ناکامی به نظر میرسد، اما در پروژهای به پیچیدگی استارشیپ، لغو یک پرتاب اغلب بخشی از روند طبیعی توسعه است. این خبر بار دیگر نگاهها را به سامانهای جلب کرد که بسیاری آن را آینده صنعت پرتابهای فضایی میدانند.
بلندترین سامانه موشکی تاریخ
استارشیپ با ارتفاع حدود ۱۲۳ متر، بلندترین موشک تاریخ است. جرم آن هنگام پرتاب به حدود ۵ هزار تن میرسد و از دو بخش بوستر «سوپر هِوی» و فضاپیمای «استارشیپ» است. این ابعاد، آن را به بزرگترین سامانه پرتابی تبدیل کرده که تاکنون به مرحله آزمایش پروازی رسیده است.
رانشی بیشتر از هر موشک عملیاتی دیگر
مرحله نخست استارشیپ به ۳۳ موتور رپتور مجهز است که با متان مایع و اکسیژن مایع کار میکنند. مجموع رانش این موتورها به حدود ۷۴ مگانیوتن میرسد که از هر سامانه پرتاب عملیاتی دیگری در تاریخ قدرتمندتر است و امکان بلند کردن هزاران تن جرم از سطح زمین را فراهم میکند.
موتورهایی که در مرز فناوری حرکت میکنند
رپتور از چرخه احتراق مرحلهای با جریان کامل (Full-Flow Staged Combustion) استفاده میکند. این طراحی، راندمان بالا، رانش زیاد و قابلیت استفاده مکرر را بهطور همزمان فراهم میکند.
چرا استارشیپ از فولاد ساخته شده است؟
برخلاف بسیاری از موشکهای مدرن که از آلیاژهای آلومینیوم یا کامپوزیتهای سبک ساخته میشوند، بدنه استارشیپ عمدتاً از فولاد ساخته شده است. این ماده ارزانتر است، در دماهای بسیار بالا مقاومت بیشتری دارد و برای ورود دوباره به جو زمین و حتی مأموریتهای آینده در مریخ گزینه مناسبی محسوب میشود.
تنها موشکی که هر دو مرحله آن قرار است دوباره پرواز کنند
در این موشک غولپیکر هدف اسپیسایکس تنها بازیابی بوستر نیست و هر دو بخش سامانه باید پس از مأموریت دوباره قابل استفاده باشند. اگر این هدف بهطور کامل محقق شود، هزینه هر پرتاب میتواند نسبت به موشکهای یکبارمصرف دیگر به شکل چشمگیری کاهش یابد.
برجی که موشک را در هوا میگیرد
یکی از عجیبترین ایدههای مهندسی استارشیپ، استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب موسوم به مکازیلا برای گرفتن بوستر هنگام بازگشت است. در صورت موفقیت کامل این روش، مرحله نخست بدون نیاز به فرود روی پایهها مستقیماً برای آمادهسازی پرواز بعدی به سکوی پرتاب بازمیگردد.
هزاران کاشی برای مقابله با آتش
هنگام بازگشت از مدار، دمای سطح استارشیپ بسیار زیاد و جهنمی میشود. برای تحمل این شرایط، بدنه آن با هزاران کاشی سرامیکی سپر حرارتی پوشیده شده است. این ترکیب یکی از مهمترین چالشهای فنی برنامه استارشیپ به شمار میرود.
فناوری کلیدی که سفر به مریخ را ممکن میکند
یکی از مهمترین قابلیتهای برنامهریزیشده برای استارشیپ، سوختگیری در مدار زمین است. در این روش، چند استارشیپ سوخترسان، مخازن فضاپیمای اصلی را در مدار پر میکنند تا بتواند با سوخت کافی راهی ماه یا مریخ شود.
نقشی فراتر از برنامههای اسپیسایکس
ناسا نسخهای از استارشیپ را بهعنوان سامانه فرود سرنشیندار برنامه آرتمیس انتخاب کرده است. این فضاپیما قرار است فضانوردان را از مدار ماه به سطح آن منتقل کند و در صورت موفقیت، نخستین فرود انسان بر ماه پس از مأموریتهای آپولو با کمک استارشیپ انجام خواهد شد.
استارشیپ هنوز یک سامانه در حال توسعه است و همه آزمایشهای آن به موفقیت کامل منجر نشدهاند. با این حال، فلسفه مهندسی اسپیسایکس بر پایه «آزمایش، تحلیل، اصلاح و تکرار» بنا شده است. به همین دلیل، حتی لغو سیزدهمین پرواز آزمایشی نیز بخشی از فرایند یادگیری این پروژه محسوب میشود. پروژهای که اگر به اهداف خود برسد، میتواند تعریف ما از سفرهای فضایی را برای دهههای آینده تغییر دهد.
منبع: همشهری
