اگر تعداد گنجشکها کم شود چه اتفاقی در شهر می افتد؟

برخی رسانه‌ها و فضای مجازی از کاهش جمعیت گنجشک‌ها بر اثر بمباران و صدای انفجار، رویدادهای جوی و تغییر معماری شهرها و حتی آغاز روند انقراض این پرندگان می‌گویند، اما یک دکترای محیط‌زیست معتقد است «انقراض» ادعای بزرگی است.

علیرضا هاشمی تصریح می‌کند: گنجشک‌ها از آشناترین پرندگان ایران هستند. حدود ۱۰ تا ۱۱ گونه گنجشک در ایران وجود دارد که بسیاری از آنها پرندگان شهری نیستند. گنجشک‌ها در گذشته در خانه‌های حیاط‌دار، دیوارهای آجری و خشتی، سقف‌ها و شکاف‌های ساختمان‌ها و درختان بومی و میوه، فضاهای مناسبی برای لانه‌سازی داشتند، اما با گسترش شهرنشینی، بسیاری از این فضاها از بین رفته‌اند.

این پرنده‌شناس می‌افزاید: کاهش درختان، خشک شدن قنات‌ها و جوی‌های قدیمی، تغییر شرایط خاک، آلودگی هوا، رفت‌وآمد و سروصدا نیز می‌توانند بر شرایط زیست پرندگان شهری اثر بگذارند. تهران نمونه‌ای از این تغییرات است. در پایتخت، بخش زیادی از فضاهای قدیمی که زمانی محل لانه‌سازی گنجشک‌ها بود، جای خود را به ساختمان‌ها و فضاهای شهری جدید داده است. اما این تغییر محدود به تهران نیست و در بسیاری از شهرهای کشور می‌توان نمونه‌هایی از کاهش زیستگاه‌های مناسب پرندگان را مشاهده کرد.

هاشمی ادامه می‌دهد: افزایش سطح فضای سبز شهری لزوما به‌معنای بهترشدن شرایط زندگی پرندگان نیست. بخشی از فضاهایی که در آمارهای شهری به‌عنوان فضای‌سبز ثبت می‌شوند، مثل نوار باریک فضای‌سبز بین 2 لاین اتوبان‌ها، حاشیه خیابان‌ها، قطعات کوچک و پراکنده‌ای هستند که امکان چندانی برای زادآوری پرندگان ندارند.

تصویر رایج از گنجشک، پرنده‌ای است که بیشتر دانه می‌خورد، اما هاشمی در این‌باره می‌گوید: در فصل زادآوری، بخش مهمی از غذای جوجه‌ها را حشرات و لارو آنها تشکیل می‌دهند. گنجشک‌ها به همین دلیل بخشی از چرخه طبیعی محیط هستند و در کنترل جمعیت برخی حشرات نقش دارند. کاهش جمعیت آنها می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در شرایط اکولوژیک محیط باشد؛ هرچند برای مشخص شدن میزان این اثر به مطالعه علمی نیاز است.

هاشمی درباره کاهش جمعیت گنجشک‌ها با احتیاط صحبت می‌کند و می‌گوید: هنوز مطالعه آماری و علمی جامعی که جمعیت این پرندگان را در گذشته و امروز مقایسه کند، انجام نشده است.‌

منبع: همشهری