سومین «شمشیر 3 هزارساله» از عمق دریاچه بیرون آمد
یک شمشیر عصر برنز با وضعیت استثنایی در بستر دریاچه مزانو در مرکز ایتالیا کشف شده است. این کشف، در کنار مجموعهای قابل توجه از اشیای برنزی، سفالها و بقایای یک سکونتگاه پیشاتاریخی غوطهور در آب، پرسشهای تازهای درباره چگونگی ورود این اشیا به دریاچه مطرح کرده است.
فرادید| این شمشیر که از نوع شمشیرهای زبانهدار است، روز ۲۸ سپتامبر در بخشی کمتر کاوششده در ساحل جنوبی دریاچه شناسایی شد. این سومین شمشیری است که از زمان آغاز بررسیهای باستانشناختی در دهه ۱۹۷۰ در مزانو به دست آمده و همین موضوع اهمیت کشف جدید را دوچندان کرده است.
به گزارش فرادید؛ باستانشناسان در همان محدوده ظروف سفالی سالم و اشیای برنزی دیگری از جمله یک تیغ و یک تبر نیز پیدا کردهاند. به گفته اداره نظارت باستانشناسی، هنرهای زیبا و میراث طبیعی و فرهنگی اتروسک جنوبی، بیشتر این یافتههای فلزی در یک لایه باستانشناختی نسبتاً یکسان قرار داشتهاند و میتوانند اطلاعات تازهای درباره شکلگیری این مجموعه ارائه کنند.
سومین شمشیر و تغییر تصویر محوطه
دریاچه مزانو در چشمانداز آتشفشانی شمال لاتزیو و در غرب دریاچه بولسنا قرار دارد. در زیر آبهای آن بقایای یک سکونتگاه بزرگ از عصر برنز باقی مانده است که تقریباً بین ۱۷۰۰ تا ۱۱۵۰ پیش از میلاد مسکونی بوده است.
باستانشناسان در جریان بررسیهای جدید بیش از ۶۰۰ تیر چوبی را که از بستر رسی دریاچه بیرون آمده بودند، شناسایی و نقشهبرداری کردند. این بررسیها تنها حدود یکسوم محدوده شناختهشده سکونتگاه را پوشش داده است.
کاوشهای جدید بهسرعت نشان دادند که مزانو از نظر اشیای فلزی محوطهای بسیار غنی است. تنها در نخستین فصل جدید بیش از ۲۵ شیء برنزی به دست آمد که در میان آنها تبرهای بالدار، سرنیزه، سنجاقهای زینتی، حلقهها، یک سنجاق و یک داس با وضعیت حفاظتی شگفتانگیز دیده میشود. قطعاتی از شمشهای برنزی نیز احتمال فعالیت فلزکاری در خود سکونتگاه را مطرح کردهاند.
کشف شمشیر جدید اهمیت این مجموعه را بیشتر میکند؛ زیرا با یک سلاح منفرد و تصادفی مواجه نیستیم، بلکه اکنون سومین شمشیر از محوطهای به دست آمده که پیش از این نیز تعداد قابل توجهی سلاح و ابزار مرتبط با فلزکاری در آن کشف شده است.
آیا شمشیرها در آب افتادهاند؟
در نگاه نخست، ممکن است توضیح سادهای وجود داشته باشد. مزانو سکونتگاهی نسبتاً بزرگ در کنار دریاچه بوده که بخشی از آن بر سازههای چوبی ساخته شده بود. بنابراین ممکن است اشیا طی قرنها از روی سکوها به داخل آب افتاده یا بر اثر فرو ریختن سازهها به بستر دریاچه منتقل شده باشند.
بررسیهای سال ۲۰۲۵ نشان داد که تیرهای چوبی سکونتگاه در عمق تقریبی ۲٫۵ تا ۱۰ متری قرار دارند. پژوهشگران معتقدند تغییرات سطح آب دریاچه در طول حدود ۶۰۰ سال سکونت بر وضعیت محوطه تأثیر گذاشته است. برخی سازههای چوبی نیز ظاهراً دچار آتشسوزی شدهاند و شماری از اشیای برنزی نیز آثار قرار گرفتن در معرض آتش را نشان میدهند.
بنابراین موقعیت امروزی اشیا الزاماً همان جایی نیست که در عصر برنز قرار داشتهاند. بخشی از آنها ممکن است از روی سازههای چوبی به آب افتاده باشند و برخی دیگر در اثر تغییر شیب بستر، جابهجایی رسوبات یا تغییر خط ساحلی به مکان دیگری منتقل شده باشند. با این حال، افزایش تعداد سلاحها باعث شده احتمال دیگری نیز جدیتر بررسی شود.
شمشیرهای قبلی چه میگویند؟
دو شمشیری که پیش از کشف اخیر در مزانو پیدا شده بودند، سرنخ مهمی در اختیار باستانشناسان قرار میدهند. نکته مهم این است که یکی از آنها به اندازه کافی سخت نشده بود تا بتوان از آن در عمل استفاده کرد. موزه احتمال میدهد این شمشیر به جای یک سلاح جنگی، نوعی پیشکش آیینی بوده باشد.
این موزه همچنین مراحل متأخر سکونتگاه مزانو را با احتمال وجود کارکردی آیینی مرتبط دانسته است؛ دورهای که در آن اشیای برنزی ارزشمندی مانند شمشیر، سرنیزه و دیگر مصنوعات فلزی در داخل یا پیرامون دریاچه قرار گرفتهاند.
البته هنوز هیچ مدرکی نشان نمیدهد که شمشیر تازه کشفشده نیز یک پیشکش آیینی بوده است. با این حال، وجود سومین شمشیر در کنار تبرها، سرنیزهها و دیگر اشیای برنزی، مجموعهای از شواهد در اختیار باستانشناسان قرار داده که میتواند به آنها کمک کند مشخص کنند آیا دستکم بخشی از این اشیا عمداً وارد آب شدهاند یا نه.
