دانگفنگ ۶۱ عملیاتی شد؛ موشک جدید چین با ۱۲ کلاهک هستهای
چین موشک هستهای جدید خود را خیلی زودتر از انتظار وارد چرخه عملیاتی کرده است. دانگفنگ ۶۱ که پاییز سال گذشته برای نخستین بار به نمایش درآمد، اکنون در تمرینهای نیروی موشکی ارتش چین حضور دارد؛ تحولی که همزمان با آماده شدن ترامپ، پوتین و شی برای نخستین نشست سهجانبه خود در شنزن و گفتوگو درباره آینده تسلیحات هستهای، معنای راهبردی متفاوتی پیدا میکند.
موشک بالستیک قارهپیمای دانگفنگ ۶۱ چین که نخستین بار در رژه نظامی سپتامبر ۲۰۲۵ در پکن به نمایش درآمد، اکنون وارد مرحله آموزشهای عملیاتی نیروی موشکی ارتش آزادیبخش خلق شده است. این تحول در حالی رخ میدهد که تنها حدود ۱۴ ماه از رونمایی عمومی این موشک میگذرد؛ فاصلهای که در مقایسه با روند معمول توسعه و استقرار موشکهای راهبردی، بسیار کوتاه به نظر میرسد.
به گزارش فرارو، پکن با ورود این سامانه به چرخه آموزشهای نظامی، گام دیگری در نوسازی توان بازدارندگی هستهای خود برداشته است؛ اقدامی که اهمیت آن در شرایط افزایش رقابت تسلیحاتی قدرتهای بزرگ و گمانهزنیها درباره گفتوگوهای احتمالی چین، روسیه و آمریکا درباره تسلیحات هستهای دوچندان میشود.
از رونمایی تا آموزش عملیاتی؛ چرا دانگفنگ ۶۱ اینقدر سریع وارد خدمت شد؟
شبکه تلویزیونی دولتی چین، CCTV، در گزارشی که پنجم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، از ورود موشک دانگفنگ ۶۱ به چرخه خدمت نیروی موشکی ارتش آزادیبخش خلق خبر داد. بر اساس این گزارش، موشک جدید اکنون در تمرینهای معمول نظامی حضور دارد و خدمه آن جابهجایی در میدان، تغییر موقعیت پرتابگر و تمرین مراحل آمادهسازی و شلیک را انجام میدهند.
این خبر از آن جهت اهمیت دارد که دانگفنگ ۶۱ نخستین بار سوم سپتامبر ۲۰۲۵ و در جریان رژه نظامی بزرگ چین در پکن به نمایش درآمده بود. بنابراین، از زمان معرفی عمومی آن تا ورود به مرحله آموزشهای عملیاتی، حدود ۱۴ ماه فاصله وجود داشته است.
اما آیا چین توانسته یک موشک قارهپیما را در کمتر از یک سال به مرحله آمادگی عملیاتی برساند؟ توضیحی که شیائو یونگلینگ، تحلیلگر نظامی و پژوهشگر پیشین نیروی موشکی چین، در گفتوگو با رسانه دولتی این کشور ارائه کرده، نکته مهمی دارد: به گفته او، توسعه، نهاییسازی طراحی، آزمایشهای استقرار اولیه و ارزیابی قابلیت اطمینان دانگفنگ ۶۱ پیش از رونمایی عمومی تکمیل شده بود.
به بیان دیگر، سپتامبر ۲۰۲۵ لزوماً زمان آغاز توسعه یا آزمایش این موشک نبود؛ بلکه زمانی بود که چین تصمیم گرفت آن را به نمایش عمومی بگذارد. از سوی دیگر، سازگاری این سامانه با شبکههای فرماندهی، ارتباطات و پشتیبانی لجستیکی موجود در نیروی موشکی نیز میتواند روند ورود آن به چرخه آموزش را تسریع کرده باشد.
با این حال، باید میان ورود به خدمت، آغاز آموزشهای عملیاتی و دستیابی به آمادگی کامل رزمی تفاوت قائل شد. گزارش CCTV از حضور موشک در تمرینهای معمول خبر میدهد، اما بهتنهایی مشخص نمیکند چه تعداد موشک تحویل شده یا چند یگان به آمادگی کامل رسیدهاند.
دانگفنگ ۶۱ چه مشخصاتی دارد؛ موشکی برای عبور از سپرهای دفاعی؟
چین هنوز مشخصات فنی کامل دانگفنگ ۶۱ را منتشر نکرده است؛ بنابراین اعدادی که درباره برد، وزن، تعداد کلاهکها و دقت آن مطرح میشود، عمدتاً برآورد منابع دفاعی و تحلیل تصاویر منتشرشده از این سامانه است، نه اطلاعات تأییدشده رسمی.
بر اساس ارزیابیهای منتشرشده، دانگفنگ ۶۱ یک موشک بالستیک قارهپیما با قابلیت حمل کلاهک هستهای است که احتمالاً برای جایگزینی یا تکمیل خانواده دانگفنگ ۴۱ طراحی شده است. این موشک روی پرتابگر متحرک جادهای ۱۶ چرخ حمل میشود؛ ویژگیای که به آن امکان میدهد در جادهها و مواضع مختلف جابهجا شود و برخلاف سامانههای مستقر در سیلو، مکان استقرارش بهآسانی قابل شناسایی و هدفگیری نباشد.
برآوردها درباره برد این موشک متفاوت است. برخی گزارشها برد آن را حدود ۱۵ هزار کیلومتر و برخی ارزیابیهای دیگر حداکثر نزدیک به ۱۸ هزار کیلومتر تخمین میزنند. اگر برآورد بالاتر درست باشد، دانگفنگ ۶۱ میتواند از عمق خاک چین اهدافی را در بخش بزرگی از جهان، از جمله آمریکای شمالی و اروپا، در برد خود قرار دهد.
یکی دیگر از ویژگیهای احتمالی این موشک، قابلیت حمل چند کلاهک هستهای مستقل است. نشریه تخصصی جینز با بررسی ابعاد موشک و پرتابگر آن احتمال داده است که دانگفنگ ۶۱ بتواند تا ۱۲ کلاهک هستهای از نوع MIRV حمل کند. این فناوری به یک موشک اجازه میدهد چند کلاهک را پس از طی بخش اصلی مسیر از یکدیگر جدا کند و هر کدام را به سمت هدف متفاوتی هدایت کند. البته ظرفیت ۱۲ کلاهک هنوز تأیید نشده و نباید آن را مشخصه قطعی موشک دانست.
اهمیت تحرک جادهای در کنار قابلیت حمل چند کلاهک، به موضوع بقای زرادخانه هستهای چین مربوط میشود. در صورت وقوع حمله نخست علیه تأسیسات نظامی این کشور، پرتابگرهای متحرک میتوانند با تغییر موقعیت، شناسایی و انهدام بخشی از توان پاسخ هستهای چین را دشوارتر کنند. همچنین تمرینهای تغییر موضع و جابهجایی که CCTV از آنها خبر داده، دقیقاً در همین چارچوب اهمیت پیدا میکنند.
با این حال، هنوز روشن نیست دانگفنگ ۶۱ تا چه اندازه نسبت به دانگفنگ ۴۱ ارتقا یافته است. پژوهشگران فدراسیون دانشمندان آمریکایی (FAS) به شباهت قابلتوجه پرتابگر و محفظه حمل دو موشک اشاره کردهاند. برخی کارشناسان احتمال میدهند دانگفنگ ۶۱ نسخه ارتقایافته دانگفنگ ۴۱ باشد؛ ارتقایی که میتواند به بهبود بقاپذیری، آمادگی پرتاب یا توان عبور از سامانههای دفاع موشکی مربوط باشد. بنابراین، معرفی آن بهعنوان موشکی کاملاً جدید با فناوریهای ناشناخته، بدون اطلاعات بیشتر، چندان دقیق نیست.
همزمانی با نشست ترامپ، پوتین و شی؛ آیا رقابت هستهای وارد مرحله تازهای میشود؟
ورود دانگفنگ ۶۱ به چرخه آموزشهای عملیاتی در شرایطی اتفاق میافتد که احتمال برگزاری نشستی کمسابقه میان دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در شنزن چین مطرح شده است. بر اساس بیانیه وزارت امورخارجه چین، قرار است این سه رهبر در ۱۹ نوامبر و در حاشیه نشست سران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) دیدار کنند. کنترل تسلیحات هستهای یکی از موضوعات مورد توجه واشنگتن در این دیدار خواهد بود.
این موضوع بهویژه پس از پایان پیمان نیواستارت در فوریه ۲۰۲۶ اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ توافقی که آخرین چارچوب محدودکننده زرادخانههای راهبردی آمریکا و روسیه بود. ترامپ خواهان توافقی جدید و گستردهتر است که چین را نیز دربر بگیرد؛ موضوعی که با مقاومت پکن روبهرو شده است.
دلیل این مقاومت روشن است؛ زرادخانه هستهای چین هنوز از نظر تعداد کلاهک با آمریکا و روسیه قابل مقایسه نیست. برآوردهای پنتاگون تعداد کلاهکهای هستهای چین را بیش از ۶۰۰ فروند میدانند، در حالی که زرادخانه هر یک از دو قدرت دیگر بیش از پنج هزار کلاهک برآورد میشود. پکن استدلال میکند که قرار دادن زرادخانه کوچکتر خود در چارچوب محدودیتهایی مشابه واشنگتن و مسکو، بدون در نظر گرفتن تفاوت ظرفیتها، منصفانه نیست.
در این میان، رونمایی از دانگفنگ ۶۱ و ورود آن به چرخه آموزش نظامی را میتوان بخشی از تلاش چین برای تقویت موقعیت خود در هرگونه معادله آینده کنترل تسلیحات دانست؛ هرچند نمیتوان گفت این موشک با هدف تأثیرگذاری مستقیم بر نشست شنزن وارد خدمت شده است. پکن در حال افزایش بقاپذیری و تنوع توان هستهای خود است و همین مسئله میتواند محاسبات واشنگتن را پیچیدهتر کند.
نکته مهمتر اینکه مذاکرات احتمالی سه قدرت لزوماً به معنای نزدیک بودن توافق نیست. مقامهای آمریکایی نیز تأکید کردهاند که انتظار دستیابی به توافق مشخصی در این نشست وجود ندارد و هدف، آغاز گفتوگوهاست. در چنین شرایطی، دانگفنگ ۶۱ فقط یک موشک جدید در زرادخانه چین نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر موازنهای است که در آن، قدرتهای هستهای پیش از ورود به مذاکرات محدودسازی تسلیحات، همچنان در حال تقویت ابزارهای بازدارندگی خود هستند.