تصاویری از طراحی صحنه شگفتانگیز فیلم «تلماسه 3»
پاتریس ورمِت، طراح صحنه برنده اسکار، قسمت پایانی حماسه علمیتخیلی دنی ویلنوو را به پایان باشکوه نمایش آتشبازی تشبیه کرده است.
فرادید| پاتریس ورمِت، طراح صحنه فیلمهای تلماسه، در تمام مدت کار روی فیلمها، از جمله قسمت پیشرو یعنی «تلماسه: بخش سوم»، همواره کوشیده است توجه خود را به جزئیات کوچک معطوف نگه دارد.
به گزارش فرادید؛ ورمت به مجله ایدی میگوید: «رویکرد من همیشه بر نمادپردازی و نشانهشناسی استوار بوده است. این فلسفه طراحی من است، چون از نظر دنی، طراحیِ خالی و بیمحتوا نمیتواند وجود داشته باشد. هر چیز باید هدفی داشته باشد؛ باید معنایی را منتقل کند.»
در گفتوگو با ورمت درباره این حماسه علمیتخیلی، بارها با نمونههایی از همین اصل اساسی روبهرو میشویم. جزئیاتی که با دقت طراحی شدهاند، به هر دکور معنایی پنهان میبخشند و جهانی گیرا و باورپذیر روی پرده میسازند؛ جهانی که طراحی آن برای نخستین فیلم تلماسه جایزه اسکار را برای ورمت به ارمغان آورد.
جدیدترین قسمت این سهگانه، تلماسه: بخش سوم، که ۱۸ دسامبر به سینماها میآید، این رویکرد را گسترش میدهد. در فیلم پایانی مجموعه، مقیاس دکورها از همیشه بزرگتر است.
ورمت میگوید: «این آخرین فرصت ما برای کار کردن در آن جهان بود. مثل نمایش آتشبازی است؛ لحظه پایانی، اوج و شکوه نهایی آن است. انگار میگوییم: خب، حالا بیایید تمام توانمان را به کار بگیریم!»

رابرت پتینسون در نقش اسکیتیل، در کنار دنی ویلنوو، کارگردان فیلم.
تنها برای صحنههایی که در بوداپست فیلمبرداری شدند، بیش از ۴۱۸۰۰ مترمربع فضای داخلی استودیوها و حدود ۴۴۱۰۰ مترمربع فضای روباز پشت صحنه به کار گرفته شد. ساخت هر دکور نیز معمولاً ۱۴ تا ۱۶ هفته زمان میبرد. فیلمبرداری علاوه بر بوداپست، در ابوظبی و ایسلند هم انجام شد.
حتی کرمهای شنی که در میان تپههای شنی سیاره تلماسه میخزند، این بار عظیمتر از گذشته بودند. در فیلمهای قبلی، برای فیلمبرداری صحنههای سوار شدن بر کرمها از سکوهایی نسبتاً کوچک استفاده میشد؛ اما این بار گروه تولید سازهای به شکل کرم شنی، به طول حدود ۹۱ متر و عرض نزدیک به ۲۰ متر، در دل بیابان ساخت.
ورمت نیز در این قسمت با چالش طراحی دکورهایی کاملاً جدید روبهرو بود. یکی از مکانهای تازهای که تماشاگران در فیلم خواهند دید، والاخ ۹ است؛ سیارهای که خواهرخواندگی قدرتمند و رازآلود بنی جزریت در آن سکونت دارد. ورمت در سراسر این سیاره از نقشبرجستههای سنگی استفاده کرده که به سلولهای انسانی در تصاویر میکروسکوپی شباهت دارند. این نقشها به برنامه اصلاحنژادی بنی جزریت اشاره میکنند؛ برنامهای که هزاران سال ادامه داشته است.
طبیعت نیز منبع الهام معماری این سیاره بوده است. ورمت توضیح میدهد: «وقتی وارد این سیاره میشوید، ساختمانها در اصل شبیه تخمهای عنکبوتاند؛ چیزی شبیه تودههایی از تخم عنکبوت که در طبیعت پیدا میکنید. بومشناسی همیشه منبع الهام بسیار مهمی برای من بوده است و در روایت داستان نیز نقش دارد. میدانید، آنها شبکهای در سراسر جهان ساختهاند؛ شبکهای که از طریق تبارهایی که ایجاد میکنند، به هم پیوند میخورد.»
مکان تازه دیگر، منطقه کهنهسربازان است؛ جایی که فرمنها، ساکنان بومی سیاره بیابانی آراکیس، پس از جنگیدن در جنگ مقدس و ویرانگری که پل آتریدیس با بازی تیموتی شالامه به راه انداخته است، دوران بازنشستگی خود را میگذرانند.
در فیلمهای قبلی، فرمنها در اقامتگاههای جمعی زندگی میکردند که دیوارهای سنگیِ دستتراش آنها تاریخ و فرهنگشان را ثبت کرده بود. اما وقتی از میدان جنگ بازمیگردند، بهجای «بهشت سرسبزی» که وعده داده شده بود در انتظارشان باشد، با واحدهای مسکونی انبوهساز و یکسان روبهرو میشوند.
این واحدها بهجای سنگ از سرامیک ساخته شدهاند و نقشهای روی آنها بهجای آنکه با دست کندهکاری شده باشند، بهصورت قالبی بر سطحشان نقش بستهاند. منطقه کهنهسربازان در واقع بدل مصنوعی و بیروحی از خانههای پیشین فرمنهاست.
ورمت توضیح میدهد: «وقتی همه این واحدها را کنار هم قرار میدهید و به پشتبامها نگاه میکنید، شکل آنها قرار است تپههای شنی را تداعی کند. همه این مثلثها در امتداد یکدیگر قرار میگیرند تا شبیه تپههای شنی شوند؛ اما این منظره جعلی است.»

یکی دیگر از ورودیهای دایرهایشکل، نماد چشم جهانبین را بازنمایی میکند. این ورودی در نزدیکی باغهای سرسبز امپراتوری قرار دارد؛ باغهایی که ثروت عظیم پل و تسلط او بر منابع، از جمله آب، را در سیاره خشک آراکیس به نمایش میگذارند.
در آراکیس بهشتی سرسبز وجود دارد، اما نه برای فرمنها. باغهای پرطراوت کاخ امپراتوری را آراستهاند؛ کاخی عظیم به شکل هرمی وارونه که دایره بزرگی از میان آن بریده شده است. این ساختار، بازآفرینی تازهای از نماد چشم همهبین به شمار میرود.
ورمت میگوید: «عنوان کتاب برای من الهامبخش بود. همچنین این واقعیت که دنی، درست مانند فرانک هربرت، میخواست مطمئن شود پل آتریدیس بهعنوان یک قهرمان دیده نمیشود. این داستان درباره احتیاط در برابر شخصیتهایی است که در جایگاه مسیحایی قرار میگیرند.»
بازنماییهای مشابهی از چشم جهانبین در بخشهای مختلف کاخ دیده میشود و بهشکلی شوم این معنا را القا میکند که پل آتریدیس همواره در حال نظارت است.
بااینحال، در واقعیت، اقامتگاه شخصی او کاملاً از دیگر بخشهای کاخ جداست. همسرش، ایرولان، با بازی فلورنس پیو، برای رسیدن به او باید از میان انبوهی از راهروهای پیچدرپیچ عبور کند.
ورمت توضیح میدهد: «در واقع، او وارد روان پل میشود. پا به خلأ میگذارد و بعد با هزارتویی از پیچوخمهای ذهن روبهرو میشود.»
در انتهای این هزارتو، میبینیم که خلوتگاه درونی پل به اردوگاهی ساده در دل بیابان شباهت دارد. درست مانند فرمنها، محل زندگی او نیز به بازتابی از چیزی تبدیل شده که زمانی وجود داشته است.
ورمت میگوید: «او منزوی زندگی میکند، چون به هیچکس اعتماد ندارد. میخواهد به جایی برگردد که در آن بیش از هر جای دیگری احساس آرامش میکرد؛ یعنی بیابان. بنابراین، آن فضا را دوباره برای خودش ساخته است.»

ورمت درباره این اتاقهای خصوصی میگوید: «دنی واقعاً میخواست این دکور، قفس طلایی ایرولان باشد. او با امپراتور ازدواج کرده است، اما اصلاً آزادی ندارد؛ او یک زندانی است.» پنجره این فضا به شکلی شبیه نماد بینهایت طراحی شده، اما صفحات فلزی شبکهمانندی آن را پوشاندهاند. ورمت توضیح میدهد: «این پنجره نماد ابدیت است، اما ابدیت مسدود شده. انگار با یک قفس روبهرو هستیم.»

ورمت ۴۰ پنل دیواری برای این هزارتو طراحی کرد که هنگام فیلمبرداری باید در آرایشهای گوناگون جابهجا میشدند. این صحنه در کمتر از یک روز فیلمبرداری شد. هشت نفر، که هر کدام مسئول بخشی از پنلهای حدوداً ۳٫۶ متری بودند، نوعی هماهنگی حرکتی شبیه رقص را تمرین کردند. آنها بارها و بارها پنلها را جابهجا میکردند تا بتوانند هر آرایش را در پنج دقیقه یا کمتر ایجاد کنند. ورمت میگوید: «مثل رقصندهها یا نوازندگان تمرین کردیم و تمرین کردیم. هرکدام دقیقاً میدانستند قطعه خود را کجا قرار دهند.» این کار در فضایی به مساحت حدود ۱۳۳۸ مترمربع انجام میشد.

در سیاره والاخ ۹، دفتر مادر روحانی بنی جزریت، موهیم، دارای کندهکاریهای سنگی است که از سلولهای انسانی زیر میکروسکوپ الهام گرفته شدهاند.

ساخت تالار تخت کاخ امپراتوری ۲۰ هفته طول کشید. پشت تخت زمردین پل، پنجرهها با صفحات فلزیِ قالبریزیشده محافظت میشوند که طراحی آنها از کلیسای سن آمبروز در مونترال الهام گرفته شده است؛ کلیسایی که ارنست کورمیه، معمار، آن را در سال ۱۹۲۵ ساخت.

چشم جهانبین نمادی تکرارشونده است که ورمت آن را در سراسر کاخ امپراتوری گنجانده است. یکی از نمونههای آن در این تصویر دیده میشود: ورودی دایرهایشکل دژ پل.

معماری این راهروی کاخ امپراتوری دارای دیوارهای مایل است تا شکل بیرونی هرم را بازتاب دهد. سازههای پشتیبان آن نیز با الهام از پشتبندهای معلق کلیساهای جامع به سبک گوتیک طراحی شدهاند.