عکس| کشف ماهیهای ۱۳۰ ساله در رودخانه میسوری
پژوهشی که به تازگی منتشر شده، طول عمر یکی از ماهیهای بومی آمریکای شمالی را به شکل چشمگیری تغییر داده است. محققان با استفاده از روش تاریخگذاری رادیوکربن ناشی از آزمایشهای هستهای، سن ماهی مکنده آبی را تأیید کردند و دریافتند این گونه نهتنها بیش از یک قرن زندگی میکند، بلکه با کاهش ورود نسلهای جوان به جمعیت خود نیز روبهروست. این یافته نگرانیها درباره آینده حفاظتی این ماهی را افزایش میدهد.
دانشمندان با بررسی ساختارهای میکروسکوپی ماهی «مکنده آبی» در رودخانه میسوری آمریکا، دریافتند این گونه میتواند تا ۱۳۰ سال عمر کند. این رقم بیش از سه برابر برآوردهای پیشین است و برخی از ماهیهای زنده امروزی در اواخر قرن نوزدهم متولد شدهاند.
ماهی مکنده آبی (Cycleptus elongatus) میتواند تا ۱۳۰ سال عمر کند، درحالیکه پیش از این طول عمر آن حدود ۴۰ سال تخمین زده میشد.
برخی از ماهیهای زنده امروزی در اواخر قرن نوزدهم، نزدیک به زمان تبدیل مونتانا به ایالت، متولد شدهاند.
پژوهشگران با شمارش لایههای سالانه گوشسنگ و روش تاریخگذاری رادیوکربن ناشی از آزمایشهای هستهای، سن ماهیها را تأیید کردند.
این گونه چهارمین ماهی از خانواده مکندههاست که عمر بیش از ۱۰۰ سال آن بهطور علمی تأیید شده است.
ماهی مکنده آبی در ۲۳ ایالت آمریکا بومی است، اما در ۲۲ ایالت در معرض خطر یا آسیبپذیر طبقهبندی شده است.
سدهای بزرگ و تکهتکه شدن زیستگاههای رودخانهای از عوامل احتمالی کاهش زادآوری و ورود ماهیهای جوان به جمعیت این گونه هستند.
گوشسنگهای میکروسکوپی راز عمر طولانی ماهی را فاش کردند
پژوهشگران دانشگاه مینهسوتا و همکاران آنها در ایالت مونتانا، با بررسی جمعیتی از ماهیهای مکنده آبی در بخش بالادست رودخانه میسوری، به نتایجی غیرمنتظره رسیدند. بررسیها نشان داد این ماهی میتواند تا ۱۳۰ سال عمر کند؛ درحالیکه برآوردهای قبلی حداکثر طول عمر آن را حدود ۴۰ سال میدانستند.
این گروه تحقیقاتی از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ نمونههای نزدیک به ۵۰ ماهی را جمعآوری و بررسی کرد. هدف آنها تعیین دقیق سن ماهیها، شناخت ساختار سنی جمعیت و بررسی روند زادآوری این گونه بود.
برای تعیین سن ماهیها، دانشمندان ساختارهای کوچکی به نام «گوشسنگ» یا اتولیت را از داخل جمجمه آنها خارج میکنند. این ساختارهای سنگمانند در طول عمر ماهی رشد میکنند و هر سال لایه تازهای به آنها اضافه میشود. محققان با آمادهسازی و بررسی این لایهها زیر میکروسکوپ، مشابه حلقههای رشد درختان، میتوانند سن ماهی را تخمین بزنند.
حدود ۹۷ درصد گونههای ماهی دارای گوشسنگ هستند. با این حال، گوشسنگهای ماهی مکنده آبی بسیار کوچکاند و بررسی دقیق آنها به روشهای تخصصی نیاز دارد.
الک لَکمن، پژوهشگر علوم شیلات دانشگاه مینهسوتا در دولوث و از محققان اصلی این مطالعه، توضیح داد که تیم تحقیقاتی پس از مشاهده سنهای بسیار بیشتر از برآوردهای قبلی، به شواهد مستقلی برای تأیید نتایج نیاز داشت.

آزمایشهای هستهای چگونه سن ماهیها را تأیید کردند؟
محققان برای اطمینان از صحت شمارش لایههای گوشسنگ، از روش تاریخگذاری رادیوکربن ناشی از آزمایشهای هستهای استفاده کردند. این روش بر تغییر میزان کربن رادیواکتیو موجود در جو پس از آزمایش گسترده بمبهای هستهای در اواسط قرن بیستم تکیه دارد.
آزمایشهای هستهای گرماهستهای در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰، میزان رادیوکربن موجود در جو را بیش از دو برابر افزایش دادند. این تغییر ناگهانی در بدن جاندارانی که در آن دوره زندگی میکردند، اثری مشخص بر جای گذاشت.
دانشمندان با اندازهگیری این نشانگر در لایههای گوشسنگ و مقایسه آن با سن تخمینی ماهیها، توانستند دقت روش شمارش سالانه لایهها را بررسی کنند.
لکمن میگوید تاریخگذاری رادیوکربن ناشی از آزمایشهای هستهای یکی از معتبرترین روشها برای تأیید سن جانداران با طول عمر بسیار زیاد است. در این پژوهش، شمارش لایههای گوشسنگ سن اولیه را مشخص کرد و دادههای رادیوکربن آن را تأیید کردند.
ماهی مکنده آبی به جمع ماهیان صدساله پیوست
کشف تازه، ماهی مکنده آبی را به چهارمین گونه از خانواده ماهیان مکنده تبدیل میکند که طول عمر بیش از ۱۰۰ سال آن بهطور علمی تأیید شده است. سه گونه دیگر شامل ماهی بوفالوی دهانبزرگ، بوفالوی دهانکوچک و بوفالوی سیاه هستند.
پژوهشهای پیشین همین گروه تحقیقاتی نیز در سالهای اخیر نشان داده بود برخی ماهیهای آب شیرین، برخلاف تصور قبلی، میتوانند بیش از یک قرن زندگی کنند. مطالعات مربوط به ماهی بوفالوی دهانبزرگ در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۴ و بررسیهای بعدی درباره موفقیت زادآوری این گونهها در داکوتای شمالی و کانادا، بخشی از این تحقیقات بودهاند.
ماهی مکنده آبی اکنون در شمار قدیمیترین مهرهداران زندهشونده در آمریکای شمالی قرار گرفته است.
لوک هولمکویست، زیستشناس شیلات رودخانه میسوری در اداره ماهیها، حیاتوحش و پارکهای مونتانا، برای توضیح قدمت این ماهیها به تاریخ ایالت اشاره کرده است. برخی از قدیمیترین نمونههای شناساییشده تنها حدود دو سال پس از تبدیل مونتانا به ایالت متولد شدهاند، یعنی زمانی نزدیک به آغاز عصر خودرو و حدود ۲۰ سال پیش از غرق شدن کشتی تایتانیک.
سدها و کاهش زادآوری، تهدیدی برای آینده این گونه
با وجود طول عمر چشمگیر، وضعیت جمعیت ماهی مکنده آبی نگرانکننده است. این گونه در ۲۳ ایالت آمریکا، از جمله مونتانا و مینهسوتا، بومی است، اما در ۲۲ ایالت در دسته گونههای در معرض خطر یا آسیبپذیر قرار دارد.
دادههای جمعیتی مونتانا طی سه دهه گذشته نشان میدهد تعداد ماهیهای جوانی که به جمعیت اضافه میشوند، بسیار اندک است. این وضعیت میتواند نشانه شکست در روند زادآوری و جایگزینی نسلهای قدیمی باشد.
پژوهشگران احتمال میدهند ساخت سدهای بزرگ و قطعهقطعه شدن زیستگاههای رودخانهای، در کاهش موفقیت زادآوری این ماهی نقش داشته باشند. سدها با ایجاد موانع در مسیر رودخانه، ارتباط میان بخشهای مختلف زیستگاه را مختل میکنند و ممکن است شرایط لازم برای تکثیر و رشد نسلهای جدید را از بین ببرند.
اهمیت این کشف فقط به ثبت رکورد طول عمر یک ماهی محدود نمیشود. شناخت دقیق سن و ساختار جمعیتی گونههایی مانند مکنده آبی میتواند به دانشمندان کمک کند روند کاهش جمعیت آنها را بهتر ارزیابی کنند و برای حفاظت از زیستگاههایشان تصمیمهای دقیقتری بگیرند.
منبع: خبرآنلاین