انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی در شرایط جنگی

مزیت جای‌گزینی کارت سوخت با کارت بانکی، اندازه‌گیری مصرف بنزین یا گازوئیل شهروندان، توسط مراجع تصمیم‌گیرنده است. هرچند که دولت و نمایندگان مجلس، بر عدم افزایش قیمت سوخت در سال جاری تاکید دارند؛ با حذف کارت سوخت، اجرای طرح چند نرخی، ساده‌تر می‌شود. همچنین، می‌توان اقشار پرمصرف و کم‌مصرف را به راحتی شناسایی کرد یا برای اشخاصی که فاقد خودرو هستند؛ یارانه‌ی مربوط به سوخت دولتی که مصرف نکرده‌اند را ماهانه واریز نمود.

مصوبه جدید و چالش‌های پیش رو

تصویب طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی، یکی از حساس‌ترین موضوعات حوزه انرژی را مجدداً به مرکز توجهات آورده است. این ایده که با هدف ظاهری ساده‌سازی سوخت‌گیری و افزایش شفافیت مطرح شده، در عمل نگرانی‌های جدی‌ای را در مورد کارآمدی فنی، آمادگی زیرساخت‌ها، و فلسفه اصلی اجرای آن ایجاد کرده است. در این طرح، رانندگان به‌جای کارت سوخت، از کارت بانکی برای پرداخت استفاده می‌کنند و هزینه مستقیماً کسر می‌شود؛ مسئولان این اقدام را تلاشی برای شفاف‌سازی توزیع یارانه‌ای و حذف تعدد کارت‌ها می‌دانند، اما این پرسش مطرح است که آیا حذف کارت فیزیکی به معنای حذف کل سامانه هوشمند سوخت‌رسانی است یا خیر.

زیرساخت و مسئله شفافیت

کارشناسان معتقدند که تغییر اصلی صرفاً در "ابزار پرداخت" است و "ساختار" محاسبات سهمیه همچنان در دیتاسنترهای سامانه هوشمند باقی خواهد ماند. نکته حیاتی این است که سیستم‌های بانکی فاقد منطق تخصیص سهمیه و نرخ‌بندی چندگانه سوخت هستند؛ لذا اجرای موفق طرح منوط به ایجاد یک ارتباط دائمی و بدون خطای بین شبکه بانکی و سامانه سوخت است که در صورت عدم طراحی صحیح، می‌تواند به منبعی جدید برای اختلال تبدیل شود. علاوه بر این، ادعای افزایش شفافیت با تردید مواجه است، زیرا سیستم فعلی نیز هم‌اکنون ردیابی دقیقی از میزان سوخت‌گیری هر خودرو و نرخ اعمال شده دارد و مشخص نیست این انتقال بانکی چه داده جدیدی به این شفافیت اضافه خواهد کرد.

پیچیدگی‌های مالکیت و ماهیت یارانه

بزرگ‌ترین گره اجرایی طرح، ابهامات مربوط به مالکیت خودروهاست؛ از جمله خودروهای شرکتی، ناوگان حمل‌ونقل، یا خودروهایی که راننده مالک رسمی نیستند. همچنین در محیط خانواده، نحوه سوخت‌گیری اعضای مختلف با کارت‌های بانکی متفاوت و نرخ‌های مختلف، نیازمند هماهنگی پیچیده‌ای بین نهادهای مختلف (بانک‌ها، وزارت اقتصاد و متولیان سوخت) است. در نهایت، این اقدام بیشتر شبیه به جابه‌جایی صورت مسئله به جای حل ریشه‌ای یارانه است؛ چرا که در کشورهای دیگر که پرداخت بانکی رایج است، سیستم قیمت‌گذاری تک‌نرخی حاکم است و تفاوت اصلی در پیچیدگی نرخ‌بندی یارانه‌ای در ایران نهفته است. انتقال به کارت بانکی فرآیند را ساده‌تر می‌کند، اما چالش‌های اساسی توزیع و یارانه سوخت را به قوت خود باقی می‌گذارد.

منبع: خبرآنلاین