مزایای «هیدروپونیک کردن» گیاهان آپارتمانی

فرادید| به بیان ساده، هیدروپونیک روشی است که در آن گل و گیاه فقط با استفاده از آب و مواد مغذی در حال رشد هستند. واژه هیدروپونیک از ریشه «هیدرو» به معنی آب و «پونوس» به معنای کار گرفته شده است و در کل به معنی کار با آب است. چند سالی هست که هیدروپونیک کردن گیاهان آپارتمانی مورد توجه قرار گرفته است. 

شاید جالب باشد بدانید که روش کاشت هیدروپونیک نخستین بار در باغ‌های معلق بابل و باغ‌های شناور در چین وجود داشت، اما نخستین هیدروپونیک مدرن توسط شخصی به نام «ویلیام فردریک گریک» در سال ۱۸۸۲ انجام شد. او زمانی که در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی کار می‌کرد، شروع به ترویج این ایده کرد که گیاهان را میتوان در محلول مواد مغذی و آب به جای خاک پرورش داد. 

مزایای هیدروپونیک کردن گل و گیاه

• صرفه جویی در مصرف آب: در حالت عادی ما گیاهان را در خاک میکاریم و با آبیاری بخشی زیادی از آب هدر می‌رود. در هیدروپونیک میزان تبخیر کم بوده و آب اضافه‌ای از زیر گلدانی خارج نمی‌شود. 
• راحتی در مسافرت: با هیدروپونیک کردن گل و گیاه دیگر لازم نیست نگران این باشید وقتی به مسافرت می‌روید چه کسی به گیاهان‌تان آب بدهد! زیرا همیشه در گلدان آب کافی وجود دارد و گیاه مواد غذایی را از آب دریافت خواهد کرد. 
• رشد بسیار عالی: در هیدروپونیک، همیشه محلول آب دارای مواد غذایی مشخص است. در این روش، کودهای مخصوص هیدروپونیک با آب مخلوط شده و مدام در دسترس گیاهان هستند. بنابراین گیاه با کمبود عناصر غذایی مواجه نخواهد شد و رشد قابل قبولی خواهد داشت. 
• کنترل آفات و بیماری‌ها: عمده‌ترین دلیل بوجود آمدن آفات و بیماری‌ها وجود خاک نامناسب است. با حذف خاک خیلی از این مشکلات رفع خواهد شد. همچنین دیگر لازم نیست نگران تعویض خاک گلدان و یا خرید خاک، با قیمت بالا باشید. 

معایب هیدروپونیک کردن گیاهان آپارتمانی

• بالا بودن هزینه اولیه: شاید تهیه گلدان‌های هیدروپونیک ابتدا هزینه‌بر باشد ولی در بلندمدت هزینه‌های جانبی و کنترل آفات و بیماری تا حد زیادی این هزینه‌ها را کاهش خواهد داد. 
• تاثیرگذاری سریع دما بر گل و گیاه: خاک تا حد زیادی در برابر نوسانات دمایی از ریشه محافظت می‌کند، اما در هیدروپونیک اگر دمای محیط کم و زیاد شود به سرعت ریشه در تنش قرار می‌گیرد. البته این مورد در منازل خیلی کم اتفاق می‌افتد زیرا بازه دمای منازل بین ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. بنابراین از این روش نمی‌توان برای گیاهان بیرون از منزل استفاده کرد. 

وسایل لازم برای هیدروپونیک گیاهان آپارتمانی 

برای نگهداری گیاهان آپارتمانی به روش هیدروپونیک یا همان نگهداری گیاهان در آب ابتدا لازمست با سه وسیله آشنا شوید: 

• لیکاپون کشاورزی
• کود هیدروپونیک
• گلدان هیدروپونیک گیاهان آپارتمانی

لیکاپون کشاورزی 

لیکاپون یا پوکه ماده‌ای است که از خاک رس حرارت‌دیده شده در دمای ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد بدست می‌آید. لیکاپون هیچ ارزش غذایی برای گیاه ندارد و تنها به‌عنوان «بستر کشت» برای نگه داشتن تنه یا ساقه گیاه در گلدان هیدروپونیک یا همان گلدان خودآبیار استفاده می‌شود. 

البته باید بدانید مواد دیگری هم هستند که همین کاربرد را دارند، مانند کوکوپیت، پشم سنگ و غیره، اما لیکاپون بخاطر داشتن تخلخل در ساختارش، امکان اکسیژن‌رسانی بهتر و بیشتری را برای گیاه فراهم میکند. از طرفی میزان جذب رطوبت در لیکاپون به مقداری است که برای گیاهان آپارتمانی بسیار مناسب‌تر است. 

لیکاپون کشاورزی در سه سایز کوچک، متوسط و بزرگ تولید می‌شود که برای هیدروپونیک گیاهان آپارتمانی یا نگهداری گیاهان در آب از سایز متوسط لیکاپون استفاده می‌شود و دو سایز کوچک و بزرگ لیکاپون برای هیدروپونیک گیاهان آپارتمانی و نگهداری گیاهان در آب کاربرد مناسبی ندارند. 

لازم به ذکر است که لیکاپون پی اچ خنثی دارد و سبب نوسان پی اچ آب نمی‌شود. 

مهمترین نکته که بسیار حائز اهمیت است: هنگامی که می‌خواهید لیکاپون را برای نخستین بار در هیدروپونیک کردن گیاه آپارتمانی استفاده کنید، حتما باید آن را با آب تمیز و بدون استفاده از هیچ شوینده‌ای، به مدت پنج تا ده دقیقه کاملا تمیز بشویید (حتی بهتر است لیکاپون را بیش از ۳۰دقیقه در ظرف آبی تمیز بریزید تا کاملا خیس بخورد و بعد آن را تمیز بشورید) تا تمام گرد و غبار آن از بین برود، زیرا ورود هرگونه گردو غبار و املاح به داخل آب سبب نوسان پی اچ آب می‌شود و گیاه افزون بر جذب نکردن مواد غذایی، آسیب می‌بیند. 

کود هیدروپونیک

برای هیدروپونیک گیاهان آپارتمانی یا نگهداری گیاهان در آب باید از کود مخصوص هیدروپونیک که بصورت محلول در آب استفاده میشود، استفاده کنید. کود هیدروپونیک در دو حالت جامد پودری محلول در آب و حالت مایع تولید می‌شود که در بازارهای داخلی و خارجی تولید و عرضه می‌شوند و هیچ فرقی از لحاظ کاربرد و کارکرد در مقیاس حالت جامد و مایع ندارند. 

نکته‌ای که باید بدانید اینست که کودها براساس نوع عناصر موردنیاز گیاهان مختلف در سه نوع تولید می‌شوند: 

• کودهای هیدروپونیک فسفر بالا، معروف به کود رویشی هیدروپونیک که درصد فسفر بالاتری دارند و برای گیاهان برگی و گیاهان گوشتی استفاده می‌شوند، زیرا در رویش و استحکام ریشه‌ها و ساقه‌ها و برگ‌ها نقش بسازایی دارند. 
• کودهای هیدروپونیک پتاس بالا، معروف به کود زایشی هیدروپونیک که درصد پتاسیم بالاتری دارند و برای گیاهان گل‌ده مانند بنفشه و گیاهان پاجوش‌ده مانند سانسوریا و گیاهان میوه ده استفاده می‌شوند، زیرا در زایش گل، پاجوش و میوه نقش بسزایی دارند. 
• کودهای زیستی یا عمومی هیدروپونیک که درواقع در ساختار این کودها فسفر و پتاسیم و نیتروژن به اندازه مساوی به کار برده شده که این کودها را میتوان بصورت عمومی برای تغذیه تمام گیاهان استفاده کرد. 

نکته مهم دیگر اینست که از آنجا که آب در اثر راکد ماندن تغییر پی اچ می‌دهد، لازمست هر دو هفته یکبار آب مخزن به همراه کود محلول‌شده در آن کاملا دور ریخته شود و ضرف مخزن کاملا با آب تمیز شسته شود و دوباره آب و محلول هیدروپونیک تازه و تمیز درون مخزن ریخته شود. بدیهی‌ست در این بازه زمانیِ دو هفته، وقتی سطح و مقدار آب در اثر تبخیر و یا استفاده گیاه کم شد، باید فقط به آن آب خالی اضافه کنید (بدون کود). 

معرفی گلدان هیدروپونیک یا گلدان دوجداره

همانطور که از نام این گلدان (گلدان دوجداره) پیداست، گلدان هیدروپونیک یا خودآبیار از دو جداره داخلی و بیرونی تشکیل شده است. 

جداره داخلی یا همان سبد کاشت از یک جداره سبدی‌شکل تشکیل شده که روی دیواره و کف خود شیارها و سوراخ‌هایی دارد که گیاه به وسیله لیکاپون کشاورزی در آن کاشته می‌شود و به بیان دیگر، درون آن قرار داده می‌شود و ریشه گیاه از طریق این شیارها و سوراخ‌ها رشد کرده و به آب درون مخزن و مواد غذایی محلول در آن (کودهیدروپونیک) می‌رسند و از آن تغذیه می‌کنند. 

بدیهی است این جداره باید تخصصی ساخته شده باشد و روی خود داری منافذ اکسیژن باشد تا اکسیژن‌رسانی به گیاه به راحتی برایش فراهم شود. اما جداره بیرونی همان مخزن آب است که درون آن آب تمیز و کود هیدروپونیک ریخته می‌شود تا گیاه از آن استفاده کند. 

در این مورد هم بدیهی است مخزن آب گلدان هیدروپونیک باید دارای نمایشگر آب باشد تا امکان تنظیم آب را برای کاربران راحت کند.