تصاویر| رتبه‌بندی کیفی ۶ فیلم گانگستری مارتین اسکورسیزی؛ از Mean Streets تا Goodfellas

تا هنگام نوشتن این مقاله، تقریباً ۳۰ فیلم توسط مارتین اسکورسیزی ساخته شده، بدون در نظر گرفتن فیلم‌های کوتاه یا مستندهایی که ساخته است، و او همچنان در دهه هشتم زندگی‌اش فعال باقی مانده. در زمان نگارش این متن، فیلم What Happens at Night به کارگردانی او در حال فیلمبرداری بوده و هنوز تاریخ اکرانی برای آن اعلام نشده است.

اسکورسیزی از اواخر دهه ۱۹۶۰ مشغول فیلم‌سازی بوده و به‌خاطر پرداخت مکرر به ژانر جنایی شناخته می‌شود. البته این تنها ژانری نیست که در آن موفق بوده و آثاری مانند The Last Temptation of Christ، Raging Bull و Silence این موضوع را نشان می‌دهند، اما با این حال، اسکورسیزی بیشتر به خاطر فیلم‌های جنایی‌اش شناخته می‌شود.

در میان این فیلم‌های جنایی، تعداد قابل‌توجهی درباره جرم‌های سازمان‌یافته هستند و می‌توان آن‌ها را در دسته فیلم‌های گانگستری قرار داد. این تمایز بسیار مهم است، به همین دلیل آثاری مانند The Wolf of Wall Street و Taxi Driver در این فهرست دیده نمی‌شوند، با اینکه هر دو به‌نوعی جنایی محسوب می‌شوند (اولی درباره جرایم مالی و دومی درباره اقدامات مجرمانه یک فرد منزوی که عضو هیچ باند تبهکاری نیست). تاکنون شش فیلم گانگستری توسط اسکورسیزی ساخته شده که همگی دارای کیفیت «بسیار خوب» تا «شاهکار» هستند و هیچ‌کدام ضعیف به شمار نمی‌آیند. در ادامه این مطلب تمام ۶ فیلم گانگستری مارتین اسکورسیزی را رتبه‌بندی کرده‌ایم.

فیلم‌های گانگستری مارتین اسکورسیزی

    ۶ . Casino (1995)

    ۵ . Mean Streets (1973)

    ۴ . Gangs of New York (2002

    ۳ . The Departed (2006)

    ۲ . The Irishman (2019)

    ۱ . Goodfellas (1990)

۶ – Casino (1995)

قرار دادن فیلمی به خوبی کازینو در رتبه آخر عجیب به نظر می‌رسد، اما این فهرست فقط شامل شش فیلم است و همه آن‌ها عالی هستند. بنابراین Casino صرفاً در مقایسه با دیگر شاهکارهای گانگستری اسکورسیزی در رتبه پایین‌ترین قرار می‌گیرد. دلیل اصلی این جایگاه هم این است که یک فیلم گانگستری دیگر از اسکورسیزی در سال ۱۹۹۰ ساخته شده که شباهت زیادی به آن دارد. سایر فیلم‌های گانگستری این نابغه فیلمسازی، از نظر حال‌وهوا، سبک یا حتی موقعیت جغرافیایی چیزهای تازه‌ای ارائه می‌دهند، اما کازینو بیشتر شبیه تکرار فرمول موفق قبلی است.

با این حال، همان فرمول هم جذاب بوده و دیدن آن در فضای لاس‌وگاس (که لوکیشن خاصی برای یک فیلم گانگستری محسوب می‌شود) سرگرم‌کننده است. اما کازینو آشناترین فیلم گانگستری اسکورسیزی نیز هست. فیلمی از سال ۲۰۱۹ که بعداً به آن اشاره می‌شود، تکامل واقعی این ژانر را نشان می‌دهد و دیگر آثار این فهرست نیز از نظر مقیاس یا ترکیب ژانرها متفاوت‌تر هستند، بنابراین اهمیت بیشتری نسبت به اولین فیلم این فهرست پیدا می‌کنند. کازینو در واقع نسخه‌ای خشن‌تر و رُک‌تر از اثری است که اسکورسیزی قبلاً ساخته بود؛ در نتیجه همچنان عالی است، اما به اندازه دیگر آثارش خاص و منحصربه‌فرد نیست.

۵ – Mean Streets (1973)

فیلم خیابان‌های پایین شهر تا حدی نقطه شروع فیلم‌های گانگستری اسکورسیزی محسوب می‌شود. البته این اولین فیلم جنایی او نبود، چون پیش از آن Boxcar Bertha را ساخته بود. اماMean Streets اولین فیلم جنایی واقعاً مهم او بود و Boxcar Bertha با اینکه جنایی بود، گانگستری محسوب نمی‌شود، پس در این بحث اهمیت کمتری دارد.

نکته جالب درباره خیابان‌های پایین شهر این است که حالا می‌توان آن را جوان‌ترین و ابتدایی‌ترین نگاه اسکورسیزی به دنیای جرم سازمان‌یافته دانست. داستان درباره گروهی از جوانان است که می‌خواهند گانگستر شوند، اما ابتدا باید برای خودشان اسم‌ورسمی پیدا کنند تا بتوانند وارد مافیا شوند. آن‌ها چندان هم در ارتکاب جرم مهارت ندارند و همین باعث دردسرشان می‌شود. روایت فیلم چندان پیچیده نیست و بیشتر روی شخصیت‌ها و حال‌وهوایی خاص تمرکز دارد. همین خامی و سادگی، نقطه قوت فیلم است و ضعفی برای آن به شمار نمی‌آید.

همچنین دیدن این‌که بسیاری از ایده‌ها و انتخاب‌های خلاقانه اسکورسیزی برای اولین بار در این فیلم شکل گرفته‌اند، جذاب است؛ ایده‌هایی که بعدها در آثار بعدی‌اش به اوج رسیدند. به‌عنوان یک اثر بلند که نقش اثبات توانایی را دارد، Mean Streets فیلمی بسیار موفق محسوب می‌شود.

۴ – Gangs of New York (2002

فیلم دارودسته‌های نیویورکی همیشه آن‌طور که باید مورد توجه قرار نگرفته و انصافاً هم اثری تا حدی نامنظم است. بااین‌حال، نقاط قوت این فیلم آن‌قدر چشمگیر هستند و آنچه به‌عنوان یک اثر حماسی انجام می‌دهد (شاید جاه‌طلبانه‌ترین فیلم اسکورسیزی) باعث می‌شود در کنار سایر آثار محبوب این کارگردان قرار بگیرد. این فیلم از بسیاری از آثار گانگستری متمایز است، چون داستانش در سال ۱۸۶۲ می‌گذرد؛ به‌جز سکانس افتتاحیه‌ای که حدود ۱۶ سال قبل رخ می‌دهد و پایانی که به‌صورت کوتاه اما به‌یادماندنی به آینده می‌رود.

بخش عمده فیلم درباره تلاش یک جوان برای انتقام از مردی است که در کودکی، پدرش را کشته، در کنار روایت درگیری دارودسته‌ها در همان شهری که اسکورسیزی همیشه به تصویر کشیده: نیویورک. لئوناردو دی‌کاپریو در آثار بعدی اسکورسیزی مثل The Aviator و Killers of the Flower Moon بازی‌های بهتری ارائه داده، اما اینجا هم عملکردش قابل‌توجه است، هرچند تحت‌الشعاع هنرنمایی دنیل دی‌لوئیس قرار می‌گیرد که آن زمان در اوج قرار داشت. البته تقریباً عملکرد هر بازیگری در کنار دی‌لوئیس کم‌رنگ می‌شوند. دی‌لوئیس در این فیلم فوق‌العاده است و حتی جنبه‌های فنی چشمگیر فیلم، از جمله طراحی صحنه، را هم تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

۳ – The Departed (2006)

تا امروز، رفتگان تنها فیلمی است که اسکورسیزی با آن جایزه بهترین فیلم اسکار را برده و همچنین تنها اسکار بهترین کارگردانی‌اش را کسب کرده. درحالی‌که شاید بهترین اثر او نباشد، اما قطعاً فیلمی بسیار قدرتمند است. نکته جالب اینجاست که اسکورسیزی این افتخارات را با یک فیلم گانگستری به‌دست آورده، هرچند این فیلم در مقایسه با آثار دیگرش، حال‌وهوایی متفاوت دارد و بیشتر به‌عنوان یک تریلر جنایی عمل می‌کند.

این فیلم بازسازی یک فیلم هنگ‌کنگی به نام Infernal Affairs است و هر دو داستانی جذاب دارند: دو نفر در ساختارهای همدیگر در دو سوی قانون نفوذ کرده‌اند و تلاش می‌کنند هویت یکدیگر را فاش کنند. The Departed شاید پرتعلیق‌ترین فیلم اسکورسیزی باشد و در عین حال یکی از سرگرم‌کننده‌ترین آثار او نیز هست. این فیلم مرز باریک میان پلیس‌ها و گانگسترها را به‌خوبی نشان می‌دهد و برخلاف بسیاری از آثار اسکورسیزی، در بوستون جریان دارد نه نیویورک؛ همین هم به تمایز آن از دیگر آثار گانگستری و جنایی این کارگردان کمک می‌کند.

۲ – The Irishman (2019)

با اینکه ایرلندی فیلمی بسیار طولانی به شمار می‌آید، بهتر است کمی خلاصه درباره‌اش صحبت کنیم. این فیلم شاید هنوز به اندازه دیگر آثار اسکورسیزی محبوب نشده، اما احتمالاً با گذر زمان جایگاه واقعی خود را پیدا می‌کند. موضوع اصلی آن مرگ، میراث و گذر بی‌رحمانه زمان است؛ مفاهیمی که هرچه زمان بگذرد، تأثیرگذارتر خواهند شد.

این فیلم نمونه‌ای از اثری است که تنها یک فیلمساز باتجربه می‌تواند بسازد. همچنین بازیگران آن نیز به بلوغی رسیده‌اند که چنین اجراهای عمیقی ارائه دهند. The Irishman فیلمی است که برای ماندگاری ساخته شده و ارزش واقعی آن احتمالاً در دهه‌های آینده بیشتر درک خواهد شد.

۱ – Goodfellas (1990)

شاید انتخاب رفقای خوب برای رتبه اول فهرست بهترین فیلم‌های گانگستری مارتین اسکورسیزی کمی قابل‌پیش‌بینی باشد، اما واقعاً چه گزینه‌ای بهتر از آن وجود دارد؟ این فیلم یکی از بهترین اقتباس‌ها از یک کتاب جنایی واقعی به نام Wiseguy است و داستان زندگی هنری هیل را روایت می‌کند که از کودکی آرزوی گانگستر شدن داشت.

او وارد این جهان می‌شود، اما همچنان تا حدی بیرون از حلقه اصلی باقی می‌ماند و همین دیدگاه خاص باعث تمایز فیلم می‌شود. اگر بحث بهترین فیلم گانگستری تاریخ باشد، معمولاً The Godfather، دنباله‌اش و Goodfellas گزینه‌های اصلی هستند. این فیلم از نظر ریتم، بازیگری، کارگردانی و موسیقی تقریباً بی‌نقص به شمار می‌آید، اثری است که همه‌چیز را درست انجام می‌دهد و واقعاً چیزی برای اضافه‌کردن باقی نمی‌گذارد.

منبع: روزیاتو