10 ستارۀ بزرگ زن و مرد در «فیلم‌های رزمی»؛ از بروس لی تا جکی چان
معیار انتخاب این ستاره‌ها شامل تأثیرگذاری تاریخی، مهارت واقعی در هنرهای رزمی، نقش‌های کمترشناخته‌شده، حضور تأثیرگذار روی پرده و توانایی ترکیب مبارزه با طراحی خلاقانه صحنه‌های اکشن است.
فرادید| سینمای کونگ‌فو ستاره‌های بسیاری به خود دیده است، اما بروس لی، جکی چان و دانی ین از چهره‌هایی هستند که این ژانر را به شهرت جهانی رساندند. استودیوهایی مانند برادران شاو و گلدن هاروست نیز با تولید فیلم‌های رزمی و نبردهای پایانی تماشایی، نقش مهمی در شکل‌گیری این میراث سینمایی داشتند.
به گزارش فرادید؛ اصطلاح کونگ‌فو در دهه ۱۹۷۰ به واژه‌ای فراگیر برای فیلم‌های هنرهای رزمی تبدیل شد، اما همه این فیلم‌ها به یک سنت تعلق ندارند. برای مثال، موی‌تای تونی جا و سیلات ایکو اویس با کونگ‌فوی چینی متفاوت‌اند. این رتبه‌بندی بر هنرمندانی تمرکز دارد که در سبک‌های چینی مانند شائولین، وینگ‌چون و تای‌چی مهارت داشته‌اند.
معیار انتخاب ستاره‌ها شامل تأثیرگذاری تاریخی، مهارت واقعی در هنرهای رزمی، نقش‌های کمترشناخته‌شده، حضور تأثیرگذار روی پرده و توانایی ترکیب مبارزه با طراحی خلاقانه صحنه‌های اکشن است.
۱۰. لو لیه؛ چهره ماندگار نقش‌های رزمی
فیلم شاخص: پنج انگشت مرگبار، ۱۹۷۲
لو لیه یکی از شناخته‌شده‌ترین ستاره‌های سینمای کونگ‌فو بود. او در فیلم‌های کلاسیکی مانند اعدام‌کنندگان شائولین محصول ۱۹۷۷، سی‌وششمین تالار شائولین محصول ۱۹۷۸ و مشت‌های نیلوفر سفید محصول ۱۹۸۰ بازی کرد.
بااین‌حال، مهم‌ترین نقش او در فیلم پنج انگشت مرگبار محصول ۱۹۷۲ رقم خورد؛ اثری که از نخستین موفقیت‌های بین‌المللی سینمای هنرهای رزمی بود و به گسترش موج علاقه به کونگ‌فو در آمریکا کمک کرد.
لو لیه آموزش رسمی هنرهای رزمی ندیده بود، اما بازی پرانرژی و توانایی‌اش در ایفای نقش‌های متنوع، او را به چهره‌ای ماندگار تبدیل کرد. او هم در نقش ضدقهرمانان مرموز و هم در نقش‌های کمدی و قهرمانان اصلی موفق بود. این بازیگر بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۲۰۰۱ در بیش از ۲۰۰ فیلم ظاهر شد.
۹. چنگ پی‌پی؛ ملکه شمشیر
فیلم شاخص: بیا با من بنوش، ۱۹۶۶
چنگ پی‌پی از پیشگامان نقش‌آفرینی زنان در سینمای هنرهای رزمی بود. او با بازی در فیلم بیا با من بنوش محصول ۱۹۶۶، به کارگردانی کینگ هو، جایگاه ویژه‌ای در ژانر ووشیا پیدا کرد؛ ژانری که هنرهای رزمی را با مفاهیمی مانند جوانمردی و شرافت پیوند می‌دهد.
پیشینه او در اجرای حرکات نمایشی به اجرای مبارزه‌هایی دقیق و زیبا کمک می‌کرد. چنگ پس از موفقیت نخستین فیلمش، در آثاری مانند پرستوی طلایی محصول ۱۹۶۸، شمشیر طلایی محصول ۱۹۶۹ و بانوی گوشه‌نشین محصول ۱۹۷۱ ظاهر شد.
او در ادامه فعالیت حرفه‌ای خود نیز در فیلم‌های بین‌المللی، از جمله ببر خیزان، اژدهای پنهان محصول ۲۰۰۰ و نسخه سینمایی مولان محصول ۲۰۲۰، نقش‌آفرینی کرد. چنگ با وجود نداشتن آموزش سنتی کونگ‌فو، به لطف ظرافت، کاریزما و مهارت در اجرای مبارزه‌های طراحی‌شده، لقب ملکه شمشیر را به دست آورد.
۸. یوئن بیائو؛ سومین اژدهایی که کمتر دیده شد
فیلم شاخص: پسر ولگرد، ۱۹۸۱
یوئن بیائو یکی از سه ستاره مشهور موسوم به سه اژدها بود که همراه با جکی چان و سامو هونگ، سینمای کونگ‌فو دهه ۱۹۸۰ را متحول کردند.
او بازیگر، رزمی‌کار و بدلکار توانمندی بود و در کارنامه‌اش همکاری با چهره‌هایی چون بروس لی و جت لی دیده می‌شود. با وجود مهارت چشمگیر، اغلب زیر سایه دو همکار مشهورش قرار گرفته است؛ برخی حتی توانایی بدنی او را از جکی چان بیشتر می‌دانند.
یوئن در وینگ‌چون، هاپکیدو و بوکس آموزش دیده بود. ضربات سریع پا، دقت در اجرای حرکات و توانایی‌های آکروباتیک، سبک مبارزه‌اش را متمایز می‌کردند.
یکی از بهترین نمونه‌های مهارت بازیگری و رزمی او، فیلم پسر ولگرد محصول ۱۹۸۱ به کارگردانی سامو هونگ است. او همچنین در چرخ‌هایی بر سر غذا محصول ۱۹۸۴ حضوری چشمگیر داشت.
۷. آنجلا مائو؛ بانوی کونگ‌فو
فیلم‌های شاخص: عروسک مرگبار چینی، ۱۹۷۲؛ هاپکیدو، ۱۹۷۲
آنجلا مائو با مهارت‌های واقعی رزمی و اجرای مبارزه‌های چشمگیر، به یکی از زنان برجسته سینمای هنرهای رزمی تبدیل شد. او در فیلم اژدها وارد می‌شود محصول ۱۹۷۳، نقش سو لین، خواهر شخصیت بروس لی، را بازی کرد.
پیش از آن، توانایی‌هایش در هاپکیدو محصول ۱۹۷۲، که در آمریکای شمالی با عنوان بانوی کونگ‌فو اکران شد، و فیلم بانوی گردباد محصول همان سال به نمایش درآمده بود. او با بازی در آثاری مانند هیمالیا محصول ۱۹۷۶ و رقص مرگ محصول ۱۹۷۹ نیز جایگاه خود را تثبیت کرد.
مائو علاوه بر ووشوی چینی، در هنرهای رزمی کره‌ای مانند تکواندو نیز مهارت داشت و کمربند مشکی هاپکیدو دریافت کرده بود. برخلاف بازیگرانی که صرفاً حرکات طراحی‌شده را اجرا می‌کردند، تسلط واقعی او بر هنرهای رزمی یکی از ویژگی‌های متمایزش بود.
۶. سامو هونگ؛ جثه بزرگ، پاهای برق‌آسا
فیلم‌های شاخص: راهب مشت‌آهنین، ۱۹۷۷؛ برخوردهای شبح‌وار، ۱۹۸۰
سامو هونگ بازیگر، کارگردان و طراح مبارزه‌ای بسیار پرکار است که با وجود جثه بزرگ، از چابکی و سرعت فوق‌العاده‌ای برخوردار بود. او در وینگ‌چون، تکواندو و هاپکیدو آموزش دیده بود و پس از حضور در آثاری مانند اژدها وارد می‌شود، با نخستین فیلم خود به‌عنوان کارگردان، راهب مشت‌آهنین محصول ۱۹۷۷، سبک منحصربه‌فردش را به نمایش گذاشت.
هونگ طی چند دهه در تحول سینمای هنرهای رزمی نقش داشت. او در اوایل دهه ۱۹۸۰ مبارزه‌ها را به محیط‌های شهری منتقل کرد و در کنار جکی چان به گسترش کمدی‌های رزمی کمک کرد؛ آثاری که در آن‌ها شوخی‌های فیزیکی با مبارزه‌های پیچیده ترکیب می‌شدند.
او همچنین به ژانر وحشت رزمی روی آورد و فیلم برخوردهای شبح‌وار محصول ۱۹۸۰ را کارگردانی کرد و در تولید آقای خون‌آشام محصول ۱۹۸۵ نقش داشت. حضور او در فیلم گرگ و میش جنگجویان: محصور در دیوارها محصول ۲۰۲۴ نیز نشان داد که همچنان می‌تواند به موفقیت آثار رزمی مدرن کمک کند.
۵. گوردون لیو؛ راهب سی‌وششمین تالار شائولین
فیلم شاخص: سی‌وششمین تالار شائولین، ۱۹۷۸
گوردون لیو یکی از بزرگ‌ترین بازیگران سینمای کونگ‌فو در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ بود. او در فیلم‌های محبوبی مانند سی‌وششمین تالار شائولین و قهرمانان شرق، هر دو محصول ۱۹۷۸، و مبارز هشت‌نقشه محصول ۱۹۸۴ بازی کرد.
لیو علاوه بر مهارت‌های رزمی، از توانایی بازیگری قابل‌توجهی برخوردار بود. کوئنتین تارانتینو نیز که تحت تأثیر استعداد او قرار گرفته بود، وی را برای بازی در مجموعه فیلم‌های بیل را بکش انتخاب کرد.
او در سبک رزمی هونگ‌گا، یکی از شیوه‌های سنتی کونگ‌فوی جنوب چین، آموزش دیده بود. آشنایی‌اش با لائو کار-لونگ، کارگردان برجسته سینمای رزمی، زمینه همکاری‌های مهمی را فراهم کرد. حاصل این همکاری‌ها، از جمله سی‌وششمین تالار شائولین، به آثاری ماندگار در تاریخ این ژانر تبدیل شدند.
اگرچه مخاطبان امروزی ممکن است جت لی یا جکی چان را بهتر بشناسند، گوردون لیو با ترکیب مهارت رزمی و حضور قدرتمند روی پرده، سهم مهمی در شکل‌گیری استانداردهای این سینما داشت.
۴. جت لی؛ قهرمان ووشو که به اسطوره سینما تبدیل شد
فیلم‌های شاخص: روزی روزگاری در چین، ۱۹۹۱؛ مشت افسانه، ۱۹۹۴
جت لی یکی از برجسته‌ترین چهره‌های سینمای هنرهای رزمی است که به سرعت خیره‌کننده و اجرای روان حرکات شهرت دارد. او از کودکی استعداد زیادی در ووشو نشان داد و بین سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۹ در مسابقات ملی چین پنج مدال طلا به دست آورد.
لی با تکیه بر مهارت‌های واقعی خود، در تحول سینمای هنرهای رزمی نقش داشت و در فیلم‌هایی مانند روزی روزگاری در چین محصول ۱۹۹۱، مشت افسانه محصول ۱۹۹۴ و قهرمان محصول ۲۰۰۲ درخشید.
او با بازی در فیلم‌هایی مانند اسلحه مرگبار ۴ محصول ۱۹۹۸ و بی‌مصرف‌ها محصول ۲۰۱۰، ارتباط این ژانر با مخاطبان آمریکایی را نیز گسترش داد. پس از چند سال فعالیت محدود، بازگشت او به سینمای رزمی با فیلم تیغه‌های نگهبانان محصول ۲۰۲۶ بار دیگر توجه‌ها را به جایگاهش در این ژانر جلب کرد.
۳. دانی ین؛ از ایپ‌من تا فراتر از آن
فیلم‌های شاخص: ایپ‌من ۳، ۲۰۱۵؛ اس‌پی‌ال، ۲۰۰۵
دانی ین از ماهرترین ستاره‌های معاصر سینمای کونگ‌فو است و بیش از همه با مجموعه فیلم‌های ایپ‌من شناخته می‌شود؛ آثاری که در آن‌ها سبک وینگ‌چون را به نمایش گذاشت. البته او تنها به این سبک محدود نیست و از تکنیک‌های بوکس و کیک‌بوکسینگ نیز استفاده می‌کند.
مادرش استاد تای‌چی و ووشو بود و آموزش او را از کودکی آغاز کرد. دانی ین به سرعت و دقت بالای ضرباتش شهرت دارد و از این نظر، ادامه‌دهنده سنت مبارزه‌های سریع و پیچیده‌ای است که ستاره‌هایی مانند یوئن بیائو نمایندگی می‌کردند.
او با حضور در مجموعه‌هایی مانند جنگ ستارگان و جان ویک، مخاطبان گسترده‌تری به دست آورد و در فیلم‌هایی مانند اس‌پی‌ال محصول ۲۰۰۵ و نقطه اشتعال محصول ۲۰۰۷ نیز نقش مهمی در شکل‌گیری آثار ماندگار رزمی داشت.
ین علاوه بر بازیگری، کارگردان و طراح مبارزه نیز هست و با کارگردانی و بازی در فیلم فرعی مجموعه جان ویک، همچنان به گسترش سینمای هنرهای رزمی کمک می‌کند.
۲. بروس لی؛ مردی که همه‌چیز را آغاز کرد
فیلم‌های شاخص: راه اژدها، ۱۹۷۲؛ اژدها وارد می‌شود، ۱۹۷۳
مرور کارنامه بروس لی برای علاقه‌مندان سینمای هنرهای رزمی شاید ضروری نباشد؛ بااین‌حال، هنوز درباره برتری فیلم راه اژدها محصول ۱۹۷۲ یا اژدها وارد می‌شود محصول ۱۹۷۳ بحث می‌شود.
اهمیت لی فراتر از بازی در چند فیلم موفق بود. او سینمای کونگ‌فو را متحول کرد، این ژانر را به جریان اصلی سینمای آمریکا وارد ساخت و به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های هنرهای رزمی در جهان تبدیل شد.
او وینگ‌چون را زیر نظر استاد بزرگ، ایپ‌من، آموخت. پدرش نیز او را با تای‌چی آشنا کرده بود و تمرین‌های مبارزه و ارتباط با رزمی‌کاران دیگر، تجربه‌هایی در جودو، تکواندو و کاراته برایش فراهم کرد.
لی همچنین سبک جیت کان دو را ابداع کرد؛ رویکردی که بر انعطاف‌پذیری و انتخاب آزادانه روش مقابله با حمله تأکید داشت. این نگرش در فیلم راه اژدها به اوج رسید؛ اثری که لی نویسندگی، کارگردانی و طراحی مبارزه‌های آن را بر عهده داشت.
۱. جکی چان؛ بدلکاری که هیچ خطری را پس نمی‌زد
فیلم‌های شاخص: استاد مست، ۱۹۷۸؛ داستان پلیس، ۱۹۸۵؛ پروژه آ، ۱۹۸۳
جکی چان از شناخته‌شده‌ترین ستاره‌های سینمای کونگ‌فو است. او با ترکیب طنز، حرکات بدنی خلاقانه و طراحی مبارزه‌های پیچیده، کمدی اکشن را متحول کرد.
چان از تجربه و همکاری با بروس لی، سامو هونگ و یوئن بیائو بهره برد و مجموعه‌ای متنوع از سبک‌ها، از جمله وینگ‌چون، هاپکیدو و تکواندو را در آثارش به کار گرفت. بااین‌حال، آنچه بیش از هر چیز او را متمایز می‌کند، آمادگی برای اجرای بدلکاری‌های خطرناک با بدن خودش است.
در فیلم داستان پلیس محصول ۱۹۸۵، او از میله‌ای پوشیده از چراغ‌های شیشه‌ای پایین سر خورد و در فیلم من کیستم؟ محصول ۱۹۹۸، از نمای بیرونی شیشه‌ای ساختمانی ۲۱ طبقه پایین آمد. این صحنه‌ها نمونه‌ای از خطرهایی هستند که چان برای ثبت نماهایی متفاوت پذیرفت.
بدلکاری‌های جسورانه و سبک منحصربه‌فرد او، چان را به ستاره‌ای جهانی تبدیل کردند. فیلم‌هایی مانند ساعت شلوغی محصول ۱۹۹۸ و ظهر شانگهای محصول ۲۰۰۰، در کنار آثار کلاسیکی چون استاد مست و پروژه آ، جایگاه او را در تاریخ سینمای هنرهای رزمی تثبیت کردند.
