دانشمندان با روش جدیدی دیابت نوع ۱ را در موش‌ها درمان کردند

دانشمندان استنفورد موفق شده‌اند دیابت نوع ۱ را در موش‌ها، بدون نیاز به سرکوب طولانی‌مدت سیستم ایمنی، درمان کنند. در درمان‌های فعلی مانند دریافت سلول‌های پیوندی باید افراد تا پایان عمر از داروهای قوی سرکوب‌کننده ایمنی استفاده کنند که روش جدید این مشکل را برطرف می‌کند.

در مطالعه جدید، پژوهشگران یک «سیستم ایمنی ترکیبی» ایجاد کردند که حاوی عناصری از سیستم ایمنی بدن فرد گیرنده و اهداکننده است. این کار به موش‌ها امکان داد تا پیوند سلول‌های تولیدکننده انسولین را بدون نیاز به سرکوب طولانی‌مدت سیستم ایمنی تحمل کنند.

البته هنوز خیلی زود است که با این روش بیماران انسانی را درمان کرد، اما دانشمندان می‌گویند این روش راهی برای درمان قطعی دیابت است و در تئوری گام بزرگی رو به جلو محسوب می‌شود.

روش جدید دانشمندان برای درمان دیابت نوع ۱

در دیابت نوع ۱ سیستم ایمنی به اشتباه به سلول‌های تولیدکننده انسولین یا جزایر پانکراس حمله می‌کند. بدون انسولین، قند خون بالا می‌رود و درصورت عدم کنترل، فرد جان خود را از دست می‌دهد؛ بنابراین مبتلایان باید تا آخر عمر انسولین مصرف کنند. حتی با بهترین درمان‌های موجود، این بیماران همچنان با نرخ بالای عوارضی همچون بیماری‌های قلبی، کلیوی و آسیب‌های چشمی روبه‌رو هستند.

دهه‌هاست که دانشمندان تلاش می‌کنند با جایگزینی جزایر تخریب‌شده با جزایر جدید (مانند جزایری که از اجساد گرفته می‌شود) بیماری را درمان کنند. اما برای جلوگیری از حمله بدن به سلول‌های پیوندی، بیماران باید تا پایان عمر داروهای قوی سرکوب‌کننده ایمنی مصرف کنند. در نتیجه، پیوند جزایر معمولاً فقط در آزمایش‌های بالینی و برای بیمارانی انجام می‌شود که به پیوند عضو دیگری (مانند کلیه یا کبد) نیز نیاز دارند.

البته استفاده از سلول‌های بنیادی مغز استخوان و سلول‌های جزایر از «یک اهداکننده مشابه» می‌تواند مشکل پس‌زدن پیوند را حل کند. سلول‌های بنیادی که در جایگاه‌های مخصوصی در استخوان پیوند زده می‌شوند، گلبول‌های سفید سیستم ایمنی را بازسازی می‌کنند. سیستم ایمنی جدید و بازسازی‌شده دیگر سلول‌های حمله‌کننده به جزایر را نخواهد داشت و جزایر پیوندی را به عنوان سلول خودی شناسایی می‌کند.

اما این فرایند مستلزم حذف سلول‌های بنیادی مغز استخوان خود میزبان بود. محققان دانشگاه استنفورد در‌باره این روش می‌گویند:

«این کار شبیه بازی صندلی‌بازی است؛ اگر سلول‌های بنیادی گیرنده را از جایگاهشان خارج نکنید، نمی‌توانید سلول‌های اهداکننده را وارد کنید.»

برای انجام این فرایند سیستم ایمنی میزبان با شیمی‌درمانی و پرتودرمانی کامل نابود ‌می‌شود و افراد برای هفته‌ها در برابر عفونت‌ها به‌شدت آسیب‌پذیر هستند. محققان در مطالعه حاضر به‌دنبال این بودند که آیا درمانی با ضرر کمتری وجود دارد که بتواند سیستم ایمنی میزبان را به‌جای حذف‌کردن، دوباره آموزش دهد؟ پاسخ محققان این است که اگر ترکیبی از اهداکننده و گیرنده داشته باشید، سیستم ایمنی اهداکننده در خون می‌تواند بر رفتار سلول‌های ایمنی گیرنده تأثیر بگذارد.

محققان یک فرایند چندمرحله‌ای ابداع کردند که از چندین آنتی‌بادی، دوز پایین تابش و یک داروی روماتیسم مفصلی به نام Baricitinib استفاده می‌کند و این پروتکل را روی بیش از ده موش آزمایش کردند. این فرایند بدون نابودکردن تمام سلول‌های بنیادی گیرنده، فضایی را در مغز استخوان او برای برخی از سلول‌های بنیادی اهداکننده باز کرد. همچنین بخش‌های مختلف سیستم ایمنی را دقیقاً به اندازه‌ای که برای ریشه‌دواندن سلول‌های بنیادی و جزایر اهداکننده لازم بود، غیرفعال کرد.

کل این فرایند از ابتدا تا انتها حدود ۱۲ روز طول کشید، سیستم ایمنی هرگز به‌طور کامل نابود نشد و دوز تابش کمتر از مقداری بود که معمولاً در پیوند مغز استخوان استفاده می‌شود. محققان می‌گویند موش‌ها ۲۰ هفته بعد همچنان درحال تولید انسولین بودند و آزمایش‌های خون و بررسی‌های پس از مرگ نشان داد که سیستم ایمنی آنها به خوبی عمل کرده و پیوندها را پس نزده است.

یافته‌های این پژوهش در The Journal of Clinical Investigation منتشر شده است.

منبع: دیجیاتو