مشاهدۀ یک روباه کمیاب در جزیرۀ جانوران کوتوله
دانشمندان برای نخستین بار موفق شدهاند از روباه کوتوله کوزومل که یکی از نادرترین اعضای خانواده سگسانان در جهان است عکس بگیرند. این جانور کوچک که بیش از دو دهه هیچ مشاهده تأییدشدهای از آن ثبت نشده بود، اکنون بار دیگر توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
فرادید| سالها پیش، باستانشناسان هنگام کاوش در ویرانههای معابد مایا در جزیره کوزومل مکزیک، به بقایای روباههایی با جثهای غیرعادی کوچک برخورد کردند. از آن زمان بسیاری تصور میکردند این جانور مرموز منقرض شده است. اما اکنون تصاویر تازه ثابت میکند که این گونه هنوز زنده است.
به گزارش فرادید؛ داستان کشف دوباره این روباه با ترکیبی از شانس و تلاش فراوان آغاز شد. بامداد ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۳ گزارشهایی در شبکههای اجتماعی و تماسهای مردمی منتشر شد که از مشاهده روباهی سرگردان در جزیره کوزومل خبر میدادند.
رافائل چاکون، مدیر بنیاد پارکها و موزههای کوزومل، دوربین خود را برداشت و جستوجو را آغاز کرد. سرانجام حدود ساعت شش صبح، یک روباه نر بالغ در نزدیکی جاده ساحلی بخش شرقی جزیره پیدا شد.
پژوهشگران موفق شدند از این حیوان عکس بگیرند و حتی آن را به طور موقت زندهگیری کنند. پس از چند روز مراقبت و بررسی، روباه در منطقهای امن و دور از جادهها که با زیستگاه طبیعی آن سازگار بود، دوباره رها شد.
روباه کوتوله کوزومل فقط در جزیره کوزومل در دریای کارائیب و در نزدیکی شبهجزیره یوکاتان مکزیک زندگی میکند. با وجود اهمیت این جانور، اطلاعات بسیار کمی درباره آن وجود دارد، زیرا به شدت نادر است.
آخرین مشاهده غیرمستقیم این روباه به سال ۲۰۰۱ بازمیگشت و پیش از کشف اخیر، مهمترین شواهد وجود آن تنها بقایای نیمهفسیلشدهای بود که در محوطههای باستانی مایا پیدا شده بودند.
نزدیکترین خویشاوند این روباه، روباه خاکستری است که در بخشهای وسیعی از آمریکای شمالی و مرکزی زندگی میکند. اما جمعیت کوزومل در نتیجه پدیدهای به نام «کوتولگی جزیرهای» یا «کوتولگی زیستگاهی» به مرور زمان بسیار کوچکتر شده است.
اندازه این روباه تنها حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد اندازه خویشاوندان سرزمین اصلی آن است. دانشمندان معتقدند این کاهش چشمگیر اندازه نشان میدهد که جمعیت روباههای کوزومل دستکم بین ۵ هزار تا ۱۳ هزار سال در انزوای تکاملی قرار داشتهاند.
این روباه تاکنون به صورت رسمی به عنوان یک گونه مستقل توصیف علمی نشده است، اما بسیاری از پژوهشگران معتقدند مدت طولانی جدایی تکاملی آن ممکن است برای طبقهبندیاش به عنوان گونهای مستقل کافی باشد. با وجود این، دانشمندان آن را در وضعیت بسیار بحرانی میدانند و معتقدند احتمالاً در آستانه انقراض قرار دارد.
جزیرهای پر از جانوران کوتوله
کوزومل تنها زیستگاه این روباه نیست که ویژگیهای منحصربهفرد دارد. این جزیره چندین گونه جانوری بومی را در خود جای داده که در هیچ نقطه دیگری از جهان یافت نمیشوند.
جالبتر اینکه سه مورد از این گونهها پستانداران گوشتخوار کوتوله هستند. دانشمندان هنوز دقیقاً نمیدانند چرا این جزیره کوچک چنین مجموعه استثنایی از جانوران کوتوله را در خود پرورش داده است.
تراویس بایر، بنیانگذار سازمان حفاظت حیاتوحش Pathos Wildlife و نویسنده اصلی پژوهش جدید، میگوید کشف دوباره این روباه هنوز یک موفقیت حفاظتی محسوب نمیشود، اما فرصتی دوباره برای نجات آن فراهم کرده است.
او توضیح داد که هدف پژوهشگران این است که روباه کوزومل از موجودی ناشناخته و مبهم به یکی از عناصر شناختهشده اکوسیستم جزیره تبدیل شود. به گفته او، گاهی مواقع زمانی که اطلاعات ما درباره یک گونه بسیار کم است، ضرورت حفاظت از آن بیشتر از هر زمان دیگری احساس میشود.
کشف و تصویربرداری از روباه کوتوله کوزومل نهتنها یکی از نادرترین سگسانان جهان را دوباره به کانون توجه بازگردانده، بلکه هشداری جدی درباره شکنندگی تنوع زیستی جزیرههای کوچک نیز به شمار میرود؛ جایی که ممکن است گونههایی منحصربهفرد پیش از آنکه بهخوبی شناخته شوند، برای همیشه از بین بروند.
