ثبت اولین فوران از نخستین ابرسیاهچاله تصویربرداری شده توسط بشر
ستارهشناسان با استفاده از فضاپیمای پرتو ایکس چاندرا(Chandra) ناسا، دقیقترین تصویر از فوران ابرسیاهچاله در قلب کهکشان مسیه ۸۷(M87) را به دست آوردهاند.
فضاپیمای پرتو ایکس ناسا فورانی فوارهای را از اولین سیاهچاله ابرپرجرم تصویربرداری شده توسط بشر ثبت کرده است.
ستارهشناسان با استفاده از فضاپیمای پرتو ایکس چاندرا(Chandra) ناسا، دقیقترین تصویر از فوران ابرسیاهچاله در قلب کهکشان مسیه ۸۷(M87) را به دست آوردهاند.
اگر این سیاهچاله آشنا به نظر میرسد، به این دلیل است که در سال ۲۰۱۹، زمانی که به عنوان اولین سیاهچالهای آشکار شده توسط بشر تصویربرداری شده بود، تاریخساز شد.
این ابرسیاهچاله موسوم به *M87 در فاصله حدود ۵۵ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد و با ولع از گاز و غبار در حال سقوط اطرافش تغذیه میکند. در حین انجام این کار، ماده به قطبهای این ابرسیاهچاله که جرمی ۶.۵ میلیارد برابر خورشید دارد، هدایت میشود. این ماده با سرعتی نزدیک به سرعت نور به صورت فوارههای قدرتمندی که هزاران سال نوری امتداد دارند، به بیرون پرتاب میشود.
فوارههای *M87 پیش از این در طول موجهای دیگری از نور، مانند نور مرئی و فروسرخ تصویربرداری شدهاند، اما این دقیقترین نگاه ما به این فوارهها در طیف پرتو ایکس است و پرتو ایکس، جریان پیچیدهای از مواد را از میان فوارهها آشکار کرد که پویاتر از آن چیزی بود که قبلاً دیده شده بود.
کامیل پویتراس(Camille Poitras)، دانشجوی دکترا در دانشکده علوم و مهندسی دانشگاه لاوال(Laval) و سرپرست این مطالعه در بیانیهای گفت: ما قبلاً میتوانستیم تغییراتی را در فواره ببینیم، اما هرگز با این سطح از جزئیات در پرتو ایکس ندیده بودیم. ساختارهایی که قبلاً به صورت ترکیبی به نظر میرسیدند، اکنون قابل تشخیص هستند و به ما این امکان را میدهند که تکامل فواره را در طول بیش از یک دهه مشاهدات بهتر دنبال کنیم.
به نظر میرسید برخی از ساختارهای موجود در فوارهها با سرعتی پنج برابر سریعتر از سرعت نور حرکت میکنند. البته این امکانپذیر نیست؛ چرا که طبق نظریه نسبیت خاص آلبرت اینشتین، هیچ چیزِ جرمداری نمیتواند با سرعت نور یا سریعتر از آن حرکت کند. این حرکت به اصطلاح فرانوری، کشفی جهانشمول نیست، بلکه یک خطای دید است که وقتی ماده با سرعت نزدیک به نور مستقیماً به سمت زمین حرکت میکند، ایجاد میشود.
مشاهدات «چاندرا» از فواره *M87 گامی بزرگ در درک فیزیک این جریانهای خروجی و چگونگی شتابگیری ذرات تشکیلدهنده آنها تا چنین سرعتهای بالا و انرژیهای عظیم است. علاوه بر این، از آنجا که این فوارهها نحوه بازگرداندن انرژی توسط سیاهچالههای ابرپرجرم به محیط اطراف خود هستند، این مشاهدات همچنین میتوانند به ایجاد تصویری بهتر از چگونگی تأثیر این غولهای کیهانی بر تکامل کهکشانهای میزبانشان کمک کنند.
گریت شلنبرگر(Gerrit Schellenberger)، عضو تیم تحقیقاتی و اخترفیزیکدان مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان در این بیانیه گفت: این نتایج نشان میدهد که «چاندرا» چقدر برای ردیابی تکامل پدیدههای شدید در مقیاسهای زمانی طولانی قدرتمند است. آنها به ما کمک میکنند تا بهتر درک کنیم که چگونه انرژی آزاد شده در نزدیکی یک سیاهچاله ابرپرجرم از طریق فواره آن حمل شده و به کهکشان اطراف منتقل میشود.
تحقیقات این تیم در دویست و چهل و هشتمین نشست انجمن نجوم آمریکا ارائه شد.
منبع: ایسنا
