کشف بقایای «کوهستانهای غولآسا» در زیر یخهای قطب جنوب
دانشمندان بقایای رشتهکوههای باستانی عظیمی را در زیر ورقه یخی قطب جنوب شناسایی کردهاند که از نظر ابعاد با هیمالیا قابل مقایسه بودهاند. این کوهها بین ۶۵۰ تا ۴۵۰ میلیون سال پیش، همزمان با شکلگیری ابرقاره گوندوانا و برخورد قطب جنوب با هند و آفریقا، پدید آمدند.
فرادید| نتایج این پژوهش که با همکاری دانشمندان دانشگاه ملی استرالیا و مرکز پژوهشهای علوم زمینشناسی جیافزد آلمان انجام شده، در مجله «نامههای علوم زمین و سیارهای» منتشر شده است.
به گزارش فرادید؛ از آنجا که بیش از ۹۹٫۵ درصد قطب جنوب زیر لایهای ضخیم از یخ قرار دارد، پژوهشگران بهجای بررسی مستقیم سنگها، ۱۷۱۲ بلور معدنی زیرکن را در رسوبات بهدستآمده از حفاری بستر اقیانوس بررسی کردند. ترکیب شیمیایی این بلورها امکان تعیین سن و منشأ سنگها و بازسازی فرایندهای زمینشناختی گذشته را فراهم کرد. بررسیها نشان داد که بقایای فرسوده ریشههای این رشتهکوههای غولآسا همچنان در اعماق زیر یخها باقی ماندهاند.

به گفته پژوهشگران، فرسایش سریع این کوهها احتمالاً نقشی مهم در تکامل حیات روی زمین داشته است. هوازدگی سنگها مقادیر زیادی مواد مغذی را وارد اقیانوسها کرد، دیاکسیدکربن جو را کاهش داد و به افزایش اکسیژن کمک کرد. این تغییرات میتوانست شرایط لازم برای ظهور جانداران دارای اسکلت سخت در حدود ۵۳۹ میلیون سال پیش و افزایش ناگهانی تنوع جانوری، موسوم به انفجار کامبرین، را فراهم کند.
این کشف در کنار پژوهش دیگری قرار میگیرد که در ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد. دانشمندان با استفاده از تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا و تحلیل حرکت یخچالها، نزدیک به ۷۲ هزار عارضه ناشناخته، از جمله تپهها، رشتهکوههای ناهموار و کانالهای رودخانهای باستانی را در زیر یخهای قطب جنوب شناسایی کردند. یکی از این کانالها حدود ۴۰۰ کیلومتر طول دارد و پیش از یخچالیشدن قاره شکل گرفته است.
شناخت دقیق ساختار زمین در زیر یخها برای پیشبینی تغییرات اقلیمی و افزایش سطح آب دریاها اهمیت دارد. تپهها و قلههای نزدیک به هم میتوانند با افزایش اصطکاک، حرکت یخ را کند کنند؛ در مقابل، درههای عمیق و شیبدار ممکن است یخ را سریعتر به سوی اقیانوس هدایت کنند و روند ازدسترفتن یخهای قطب جنوب را شتاب ببخشند.