تصاویر| ۵ جنگنده‌ آمریکایی قدیمی که کنگره اجازه بازنشستگی‌شان را به نیروی هوایی نداد

از سال مالی ۲۰۲۳، نیروی هوایی آمریکا تلاش کرده پنج جنگنده و هواپیمای رزمی مختلف را به گورستان هواپیماها در پایگاه دیویس-مونتان بفرستد، اما کنگره هر بار با استفاده از مفاد قانون مجوز دفاع ملی (NDAA)، محدودیت‌های قانونی یا تعیین حداقل تعداد ناوگان، این تلاش‌ها را متوقف، محدود یا به تعویق انداخته است.

در این فهرست، این پنج جنگنده و هواپیمای تهاجمی آمریکایی بر اساس تعداد هواپیماهای موجود در ناوگان رتبه‌بندی شده‌اند.

کنگره آمریکا باعث شد ۳۲ فروند F-22 Raptor تا حداقل سال مالی ۲۰۲۸ همچنان در خدمت باقی بمانند. این در حالی است که نیروی هوایی قصد داشت تا سال مالی ۲۰۲۶ تمام ۱۰۳ فروند Fairchild A-10 Warthog را بازنشسته کند.

در هر مورد، دقیقاً مشخص شده که کدام بند NDAA یا قانون حداقل تعداد ناوگان باعث حفظ این هواپیماها شده و نیروی هوایی آمریکا قصد داشته منابع مالی آزادشده را صرف چه برنامه‌ای کند.

الگوی کلی در تمام این موارد مشابه است: نیروی هوایی آمریکا پیشنهاد بازنشسته کردن هواپیماهای قدیمی‌تر را برای آزاد کردن بودجه و اختصاص آن به برنامه‌های جایگزین ارائه می‌دهد، اما کنگره معتقد است جایگزین‌ها هنوز آماده نیستند و بنابراین هواپیماهای قدیمی باید همچنان پرواز کنند.

F-22A Raptor Block 20

۳۲ فروند تا حداقل سال مالی ۲۰۲۸ حفظ شدند

در سال ۲۰۲۳، نیروی هوایی آمریکا درخواست کرد ۳۲ فروند از قدیمی‌ترین F-22 Raptorهای خود را بازنشسته کند. این هواپیماها نسخه Block 20 با پیکربندی آموزشی بودند که ارتقای آن‌ها به استاندارد رزمی از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نبود.

هدف نیروی هوایی این بود که با حذف این هواپیماها، هزینه‌های آزادشده را به برنامه Next Generation Air Dominance یا NGAD اختصاص دهد. اما کمیته‌های دفاعی مجلس نمایندگان آمریکا تنها چند ماه بعد این طرح را متوقف کردند و از آن زمان، درخواست بازنشستگی این جنگنده‌ها هر سال در متن قانون NDAA رد شده است.

طبق گزارش Defense One، قانون‌گذاران آمریکا اکنون در چند قانون دفاعی متوالی، درخواست بازنشستگی این ۳۲ فروند را رد و نیروی هوایی را از خارج کردن هرکدام از جنگنده‌های Block 20 Raptor تا حداقل سال مالی ۲۰۲۸ منع کرده‌اند.

نیروی هوایی تخمین زده بود که بازنشستگی این هواپیماها می‌تواند میلیاردها دلار در طول عمر باقی‌مانده برنامه صرفه‌جویی ایجاد کند؛ اما این منابع مالی همچنان در اختیار ناوگانی باقی می‌ماند که کنگره معتقد است هنوز زمان کنار گذاشتن آن فرا نرسیده است. اعداد و هزینه‌ها نشان می‌دهند چرا بحث درباره Block 20 به یکی از اختلافات تکراری میان نیروی هوایی و کنگره تبدیل شده است.

نیروی هوایی این ۳۲ فروند را هواپیماهایی با پیکربندی آموزشی می‌بیند که برای تبدیل شدن به استاندارد رزمی نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجه هستند. در مقابل، قانون‌گذاران آن‌ها را بخشی از توان موجود نیروی هوایی می‌دانند که نباید بدون ارائه شواهد دقیق درباره میزان صرفه‌جویی، تأثیر بر آمادگی رزمی و گزینه‌های جایگزین کنار گذاشته شوند.

تا زمانی که نیروی هوایی داده‌های مورد درخواست کنگره درباره هزینه‌ها و آمادگی عملیاتی را ارائه نکند، این ۳۲ فروند F-22 Block 20 همچنان محافظت خواهند شد؛ حتی اگر صرفه‌جویی احتمالی آن‌ها برای برنامه NGAD جذاب باشد.

بر اساس گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا (GAO)، نیروی هوایی همچنین نتوانسته اطلاعات مورد نیاز کنگره درباره هزینه‌ها و آمادگی عملیاتی را برای تأیید بازنشستگی‌های آینده ارائه کند؛ موضوعی که مخالفت‌ها را بیشتر کرده است.

F-22 همچنان یکی از پرهزینه‌ترین هواپیماهای ناوگان نیروی هوایی آمریکا از نظر هزینه پرواز به ازای هر ساعت محسوب می‌شود؛ اما کنگره بارها تصمیم گرفته است که پرداخت این هزینه همچنان ارزش حفظ این جنگنده را دارد.

F-15E Strike Eagle

کنگره با بازنشستگی زودهنگام ۴۷ فروند Strike Eagle مخالفت کرد

نیروی هوایی آمریکا قصد داشت در سال مالی ۲۰۲۵، تعداد ۲۶ فروند از قدیمی‌ترین F-15Eهای خود را بازنشسته کند و در سال مالی ۲۰۲۶ نیز ۲۱ فروند دیگر را از خدمت خارج کند؛ در مجموع ۴۷ جنگنده از ناوگانی که همچنان در کنار F-15EXهای جدیدتر، بخش مهمی از توان تهاجمی این نیرو را تشکیل می‌دهد.

اما کنگره با هر دو مرحله این برنامه مخالفت کرد.

قانون NDAA سال ۲۰۲۵ به‌طور مشخص جلوی بازنشستگی قدیمی‌ترین F-22ها و F-15Eها را گرفت. سپس یک نسخه توافقی از NDAA، تعداد کل بازنشستگی‌های F-15E Strike Eagle را تا سال ۲۰۲۹ به ۵۱ فروند محدود کرد؛ رقمی که از برنامه اولیه نیروی هوایی برای حذف ۴۷ هواپیما بیشتر بود، اما همچنان بسیار کمتر از حذف کامل ناوگان محسوب می‌شود.

هم‌زمان، قانون‌گذاران آمریکا نیروی هوایی را تحت فشار قرار داده‌اند تا خرید F-15EXهای جدید را ادامه دهد؛ در حالی که این نیرو مجبور است قدیمی‌ترین نمونه‌های F-15E را نیز حفظ کند.

اعداد در اینجا اهمیت دارند: سقف ۵۱ فروند از نظر فنی بیشتر از ۴۷ فروند پیشنهادی اولیه برای بازنشستگی است و در ظاهر نشان می‌دهد کنگره کمی عقب‌نشینی کرده است. اما در عمل، این قانون مانع اجرای برنامه کاهش دوساله نیروی هوایی شد و به جای آن، تعداد بازنشستگی‌های F-15E تا سال ۲۰۲۹ را محدود کرد.

این تصمیم به نیروی هوایی زمان بیشتری داد تا ناوگان Strike Eagle را با ورود F-15EXهای جدید هماهنگ کند، به جای اینکه طبق برنامه اولیه بودجه‌ای، سریع‌ترین شکل ممکن هواپیماهای قدیمی‌تر را کنار بگذارد.

F-15C/D Eagle

۶۳ جنگنده دفاع سرزمینی تا دهه ۲۰۳۰ پرواز می‌کنند

نیروی هوایی آمریکا در ابتدا برنامه داشت تمام ناوگان F-15C/D ساخت مک‌دانل داگلاس خود را که به‌دلیل قدمت و سابقه طولانی با لقب «عقاب‌های پلاتینی» شناخته می‌شوند، تا سال ۲۰۲۶ بازنشسته کند.

اما یک گزارش با عنوان «ساختار بلندمدت نیروهای جنگنده» در نوامبر ۲۰۲۵ مسیر را تغییر داد. طبق این گزارش، ۴۲ فروند از این جنگنده‌ها تا سال ۲۰۲۸ در خدمت باقی می‌مانند و ۲۱ فروند دیگر نیز تا اوایل دهه ۲۰۳۰ پرواز خواهند کرد؛ یعنی در مجموع ۶۳ هواپیما که پیش‌تر قرار بود راهی گورستان هواپیماها شوند.

بخش زیادی از ناوگان باقی‌مانده دیگر برای مأموریت‌های رزمی خط مقدم استفاده نمی‌شود، بلکه وظیفه دفاع هوایی از خاک آمریکا را بر عهده دارد؛ مأموریتی که کنگره حاضر نیست تا زمانی که جایگزین مناسبی به‌طور کامل وارد خدمت نشده، آن را واگذار کند.

طبق گزارش The War Zone، آخرین گروه خلبانان آموزشی F-15C/D اکنون در حال آموزش هستند؛ موضوعی که عملاً چند سال دیگر پروازهای دفاع سرزمینی این جنگنده‌ها را تضمین می‌کند، حتی در شرایطی که این هواپیما به پنجمین دهه خدمت خود نزدیک می‌شود. همان‌طور که Yahoo News اشاره کرده، ادبیات نیروی هوایی آمریکا نیز تغییر کرده است؛ این نیرو دیگر F-15C/D را صرفاً یک بار اضافی نمی‌داند، بلکه آن را پلی موقت تا زمان ایجاد توانمندی نسل بعدی برتری هوایی معرفی می‌کند.

برای درک بهتر جایگاه این جنگنده، حتی هواپیماهای نسل چهارم که چند دهه از ساخت آن‌ها می‌گذرد، همچنان از نظر عملکرد صرق توان رقابتی دارند؛ موضوعی که باعث شده کنگره مخالفت با بازنشستگی آن‌ها را آسان‌تر بداند.

این تمدید خدمت، واقعیتی مهم را نشان می‌دهد: F-15C/D دیگر به این دلیل حفظ نمی‌شود که آینده برتری هوایی آمریکا را نمایندگی می‌کند، بلکه به این دلیل باقی مانده که هنوز برای مأموریتی ضروری کاربرد دارد.

حفظ ۶۳ فروند جنگنده قدیمی Eagle در نقش دفاع از خاک آمریکا، به نیروی هوایی زمان بیشتری می‌دهد تا جایگزین‌های آینده آن‌ها را وارد خدمت کند، بدون اینکه شبکه دفاع هوایی داخلی با شکاف مواجه شود. برای جنگنده‌ای که قرار بود در سال ۲۰۲۶ بازنشسته شود، این یک فصل پایانی بسیار طولانی است؛ فصلی که بیشتر از توانایی‌های خود هواپیما، به نیازهای عملیاتی آمریکا وابسته است.

F-16C/D Fighting Falcon

تا ارائه گزارش به کنگره، هیچ F-16ی از خدمت خارج نمی‌شود

نیروی هوایی آمریکا پیشنهاد داده بود در سال مالی ۲۰۲۵، تعداد ۱۱ فروند F-16C/D ساخت لاکهید مارتین (که در ابتدا توسط جنرال داینامیکس ساخته شده بودند) بازنشسته شوند و در سال مالی ۲۰۲۶ نیز ۶۲ فروند دیگر از خدمت خارج شوند؛ در مجموع ۷۳ فروند از یکی از بزرگ‌ترین ناوگان‌های جنگنده این نیرو.

اما کنگره این بار مانند پرونده F-22 و F-15E فقط تعداد بازنشستگی‌ها را محدود نکرد؛ بلکه کل روند را متوقف کرد. قانون NDAA سال مالی ۲۰۲۴، نیروی هوایی را از بازنشسته کردن هر فروند F-16 منع کرد، مگر اینکه ابتدا یک گزارش جامع درباره وضعیت ناوگان به کنگره ارائه دهد. این توقف قانونی همچنان پابرجاست.

الزام ارائه گزارش به‌گونه‌ای تنظیم شده که درخواست بازنشستگی سال مالی ۲۰۲۶ را نیز شامل می‌شود؛ بنابراین هر دو مرحله خروج F-16 از خدمت، تحت همان بند قانونی متوقف شده‌اند. برخلاف F-22 و F-15E که کنگره برای آن‌ها تعداد مشخصی تعیین کرد و اجازه برخی بازنشستگی‌ها را داد، درباره F-16 تصمیم سخت‌گیرانه‌تر بود: هیچ هواپیمایی تا زمانی که نیروی هوایی الزامات گزارش‌دهی را انجام ندهد، از ناوگان خارج نخواهد شد.

با توجه به اینکه F-16 همچنان بخش بزرگی از ناوگان جنگنده فعال نیروی هوایی آمریکا را تشکیل می‌دهد، کنگره خواستار بررسی دقیق‌تر پیش از خروج ده‌ها فروند از این جنگنده‌ها شد.

A-10 Thunderbolt II

حداقل ۱۰۳ فروند A-10 باید در ناوگان باقی بمانند

درخواست بودجه سال مالی ۲۰۲۶ نیروی هوایی آمریکا خواستار بازنشستگی تمام ۱۶۲ فروند A-10 باقی‌مانده در یک سال بود؛ بزرگ‌ترین برنامه خروج یک نوع هواپیما از خدمت در این فهرست.

اما قانون NDAA سال مالی ۲۰۲۶ این برنامه را به‌طور کامل متوقف کرد و دستور داد حداقل ۱۰۳ فروند A-10 در ناوگان باقی بمانند. همچنین ۹۳ فروند از آن‌ها باید تا سپتامبر ۲۰۲۶ همچنان به‌عنوان هواپیمای دارای مأموریت اصلی ثبت شوند.

این نخستین بار نیست که قانون‌گذاران آمریکا مانع بازنشستگی A-10 می‌شوند. در سال‌های گذشته نیز تلاش‌های متعددی برای کنار گذاشتن کامل این هواپیما به تعویق افتاده است. یکی از دلایل اصلی حمایت کنگره از ادامه خدمت A-10 این است که هیچ جنگنده دیگری در ناوگان آمریکا به‌طور اختصاصی برای پشتیبانی هوایی نزدیک (Close Air Support) طراحی نشده و نمی‌تواند همین مأموریت را با چنین هزینه عملیاتی انجام دهد.

تحولات جدید حتی این زمان‌بندی را بیشتر تمدید کرده است. در ژوئن ۲۰۲۶، یک کمیته مجلس نمایندگان آمریکا از ادامه خدمت A-10 تا سال ۲۰۳۰ حمایت کرد و هم‌زمان از نیروی هوایی خواست توسعه جایگزین‌های خودران برای این هواپیما را بررسی کند، نه اینکه صرفاً آن را بازنشسته کند.

پرسش اینکه چرا آمریکا هنوز یک «یادگار جنگ سرد» مانند A-10 را حفظ کرده، سال‌ها مطرح بوده است؛ اما پاسخ کنگره هر بار مشابه بوده: چون هنوز جایگزینی که بتواند مأموریت اصلی A-10 را به‌طور کامل انجام دهد، آماده نیست.

منبع: روزیاتو