کشف فسیل جغد ۴۷ میلیون ساله در آلمان با آخرین غذایی که خورده بود

دانشمندان با بررسی فسیل کم‌نظیری از جغدی متعلق به دوران ائوسن، شواهد تازه‌ای درباره یکی از پرسش‌های حل‌نشده در تکامل پرندگان به دست آورده‌اند. این فسیل که در محوطه باستانی مسل در آلمان کشف شده، نشان می‌دهد اجداد جغدهای امروزی احتمالا در گذشته در طول روز فعالیت می‌کردند و شب‌زی شدن این پرندگان در دوره‌ای بین ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش اتفاق افتاده است. نکته جالب‌تر اینکه بقایای یک سوسک در معده این جغد حفظ شده و به پژوهشگران در بازسازی شیوه زندگی آن کمک کرده است.

    فسیل جغدی با قدمت ۴۷ میلیون سال در محوطه مسل آلمان کشف شده است.

    این گونه تازه‌شناسایی‌شده Masillastrix blattophaga نام دارد.

    بقایای آخرین وعده غذایی پرنده، شامل یک سوسک در معده آن باقی مانده است.

    ساختار استخوان‌های بال و ویژگی پرهای فسیل نشان می‌دهد این جغد احتمالا روزفعال بوده است.

    پژوهشگران احتمال می‌دهند جغدها بین ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش به سبک زندگی شب‌زی روی آورده باشند.

    دلیل اصلی شب‌زی شدن جغدها همچنان مشخص نیست و این کشف می‌تواند به حل این معمای تکاملی کمک کند.

فسیلی با آخرین وعده غذایی دست‌نخورده

فسیل این جغد جوان در سال ۲۰۲۵ در محوطه مسل آلمان کشف شد. این منطقه که بقایای یک دریاچه باستانی و جنگل‌های اطراف آن را در خود جای داده، یکی از غنی‌ترین محوطه‌های فسیلی جهان برای مطالعه حیات در دوره ائوسن، حدود ۵۶ تا ۳۴ میلیون سال پیش، به شمار می‌رود.

پژوهشگران گونه تازه‌ای از جغد را با نام علمی Masillastrix blattophaga شناسایی کرده‌اند. با وجود آنکه جمجمه این پرنده در فسیل باقی نمانده، سایر بخش‌های بدن آن با جزئیات چشمگیری حفظ شده‌اند.

مهم‌ترین ویژگی این فسیل، بقایای آخرین وعده غذایی پرنده در معده آن است. پژوهشگران توانستند بقایای یک سوسک با رنگ سبزآبی و جلای درخشان را شناسایی کنند. این جغد کوچک کمتر از ۱۲ سانتی‌متر طول داشته است.

وجود این سوسک می‌تواند سرنخ مهمی درباره زمان فعالیت پرنده باشد. درخشندگی بدن این حشره با گونه‌های روزفعال ارتباط دارد و همین موضوع احتمال شکار آن در روشنایی روز را تقویت می‌کند.

چرا دانشمندان تصور می‌کنند جغدهای اولیه روزفعال بودند؟

جرالد مایر، نویسنده اصلی پژوهش و دیرینه‌شناس موسسه پژوهشی سنکنبرگ و موزه تاریخ طبیعی فرانکفورت، معتقد است این کشف نشان می‌دهد جغدها در ۴۷ میلیون سال پیش هنوز شب‌زی نشده بودند و تغییر سبک زندگی آن‌ها در دوره‌ای جدیدتر اتفاق افتاده است.

به گفته مایر، میان پژوهشگران این توافق وجود دارد که جغدها از اجدادی روزفعال تکامل یافته‌اند. برخی فسیل‌های اولیه جغدها نیز ساختارهایی در ناحیه گردن و سر دارند که به پرندگان شکاری روزفعال شباهت دارد. همچنین برجستگی‌های استخوانی بالای حدقه چشم آن‌ها احتمالا از چشم‌ها در برابر نور خورشید محافظت می‌کرده است.

با این حال، دانشمندان برای تشخیص زمان فعالیت جغد باستانی تنها به بقایای حشره داخل معده آن تکیه نکرده‌اند. احتمال دارد این جغد سوسک را هنگام طلوع یا غروب خورشید شکار کرده باشد. اما ویژگی‌های پرهای فسیل‌شده و ساختار استخوان‌های بال نیز شواهد دیگری برای روزفعال بودن آن فراهم می‌کنند.

استخوان‌های بال چه چیزی را آشکار می‌کنند؟

پژوهشگران شکل و استحکام استخوان بازوی جغد را یکی از شاخص‌های تشخیص زمان فعالیت این پرندگان می‌دانند. استخوان‌های بازوی این جغد باستانی ضخیم و مستحکم بوده‌اند. به اعتقاد مایر، این ویژگی با پرواز روزانه سازگار است. در روشنایی روز، پرنده برای شکار و جابه‌جایی نیازی به پرواز کاملا بی‌صدا ندارد، زیرا امکان مشاهده شکارچیان و سایر تهدیدها وجود دارد.

در مقابل، جغدهای شب‌زی امروزی استخوان‌های بازوی باریک‌تری دارند و می‌توانند تقریبا بی‌صدا پرواز کنند. این ویژگی برای شکار در تاریکی و نزدیک شدن پنهانی به طعمه اهمیت زیادی دارد. مجموع این شواهد نشان می‌دهد جغد کشف‌شده در آلمان احتمالا در طول روز فعالیت می‌کرده است، نه اینکه مانند برخی جغدهای امروزی هم در روز و هم در شب فعال باشد.

جغدها چه زمانی شب‌زی شدند؟

اگر فرضیه پژوهشگران درست باشد، نخستین شواهد شناخته‌شده از جغدهای شب‌زی به حدود ۳۵ میلیون سال پیش، در اواخر دوره ائوسن، بازمی‌گردد. فسیل‌های جغدهای متعلق به این دوره و دوره‌های پس از آن، شباهت بیشتری به جغدهای امروزی دارند و استخوان‌های بازوی آن‌ها کشیده‌تر است.

قدیمی‌ترین جغد شناخته‌شده در سوابق فسیلی، گونه‌ای با نام Ogygoptynx wetmorei است که قدمت آن به حدود ۶۰ میلیون سال پیش بازمی‌گردد. بر اساس شواهد فعلی، جغدها احتمالا در فاصله زمانی ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش به سبک زندگی شب‌زی روی آورده‌اند. البته سوابق فسیلی این پرندگان بسیار محدود است و بسیاری از گونه‌های باستانی تنها بر اساس چند استخوان پراکنده شناسایی شده‌اند. به همین دلیل، تعیین زمان دقیق این تغییر تکاملی همچنان دشوار است.

چرا جغدها به پرندگان شب‌زی تبدیل شدند؟

با وجود مشخص شدن بازه زمانی احتمالی این تغییر، دلیل اصلی شب‌زی شدن جغدها همچنان یکی از معماهای تکامل پرندگان است. نظریه‌های پیشین نشان می‌دادند که جغدها ممکن است برای کاهش رقابت با پرندگان شکاری روزفعال یا استفاده از افزایش جمعیت پستانداران شب‌زی، به فعالیت در تاریکی روی آورده باشند.

اما مطالعات نشان می‌دهند گسترش قابل‌توجه این دو گروه جانوری بسیار دیرتر از زمان احتمالی شب‌زی شدن جغدها اتفاق افتاده است. جمعیت پرندگان شکاری روزفعال و پستانداران شب‌زی حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون سال پیش افزایش چشمگیری پیدا کرد، در حالی که شواهد جدید زمان تغییر سبک زندگی جغدها را به فاصله ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش نسبت می‌دهد.

این اختلاف زمانی، فرضیه‌های قبلی درباره علت شب‌زی شدن جغدها را با تردید مواجه می‌کند. مایر معتقد است محدود کردن بازه زمانی این تغییر تکاملی می‌تواند در نهایت به حل این معما کمک کند. او همچنین تاکید می‌کند که دانش دانشمندان درباره تکامل اولیه پرندگان امروزی همچنان محدود است و هر کشف فسیلی تازه می‌تواند حتی نظریه‌های تثبیت‌شده را تغییر دهد.

منبع: خبرآنلاین