باران خون هزاران سال مردم را وحشتزده کرده است؛ منشأ آن شاید روی تیرهای چراغ برق باشد
باران خون چیست و چرا گاهی قطرات سرخ از آسمان میبارند؟ از بارش گوشت و خون در ایالت تنسی آمریکا در سال ۱۸۴۱ تا باران سرخرنگ کرالا در هند، علم چند توضیح احتمالی برای این پدیده عجیب ارائه میدهد.
در یکی از بعدازظهرهای ماه اوت سال ۱۸۴۱، اتفاقی هولناک در نزدیکی شهر لبنان در ایالت تنسی آمریکا رخ داد؛ دو فرد برده که در مزرعهای مشغول کار بودند، با شنیدن صدای برخورد قطراتی به برگهای اطرافشان وحشتزده شدند. چیزی که از آسمان میبارید، شباهت زیادی به خون داشت. اما ماجرا به همینجا ختم نمیشد؛ تکههایی بدبو از گوشت و چربی نیز همراه این بارش روی زمین میافتادند و مزرعه را به صحنهای آخرالزمانی تبدیل میکردند.
صاحب مزرعه ماجرا را به همسایگانش اطلاع داد و نمونههایی از این مواد در اختیار جرارد تروست، دانشمند و گردآورنده آثار علمی، قرار گرفت. تروست در گزارشی که در نشریه The American Journal of Science منتشر کرد، نوشت:
برخی ذرات ظاهراً خون خالصی بودند که با هیچ ماده دیگری ترکیب نشده بودند؛ برخی دیگر از خون آمیخته با رشتههای عضلانی و چربی تشکیل شده بودند.
او تردیدی نداشت که این مواد منشأ حیوانی دارند و از زمین سرچشمه گرفتهاند، نه اینکه از آسمان سقوط کرده باشند.
تروست احتمال میداد لاشه تکهتکهشده یک حیوان منشأ این اتفاق باشد، هرچند نمیتوانست گونه آن را مشخص کند. او با خیساندن نمونهها در آب، رشتههای عضلانی قهوهای مایل به قرمزی مشاهده کرد که به گفته خودش شباهت زیادی به گوشت خشکشده گاو داشتند. همچنین بوی مشخصی از مواد حیوانی در حال پوسیدن به مشام میرسید.
بااینحال، توضیح علمی برای همه قانعکننده نبود. یکی از روزنامههای ایالت ویسکانسین نوشته بود که برخی ساکنان ایالتهای شمالی آمریکا این بارش را نشانهای از مجازات الهی میدانستند؛ مجازاتی علیه بردهداری که همچنان در بخش بزرگی از جنوب آمریکا رواج داشت.
تروست در مقابل معتقد بود که باد شدیدی بخشی از لاشه یک حیوان در حال تجزیه را به هوا برده و آن را وارد ابری طوفانی و دارای بار الکتریکی کرده است. به باور او، این مواد درون ابر تا حدی حالت مایع یا چسبناک خود را حفظ کرده بودند. او همچنین به نمونههای قدیمیتری از بارش غیرمنتظره ذرات اشاره کرد که در گذشته با گوگرد اشتباه گرفته شده بودند.
با وجود محدودیتهای علمی در قرن نوزدهم، بخشی از فرضیه تروست درست بود. بارش عجیب شهر لبنان نه نخستین نمونه باران خون به شمار میرفت و نه اولین باری بود که گوشت و خون از آسمان فرو میریختند.
این پدیده هزاران سال قدمت دارد و امروزه علم چند توضیح احتمالی برای آن ارائه میدهد.
وقتی خون و موجودات زنده از آسمان میبارند
بارش خون، چه همراه با تکههای گوشت و چه بدون آنها، در متونی به قدمت ایلیاد و انجیل نیز ثبت شده است. درحالیکه برخی این اتفاقات را با خرافات و باورهای عامیانه توضیح میدادند، افراد شکاک به دنبال یافتن منشأ طبیعی آنها بودند؛ هرچند همیشه پاسخ روشنی پیدا نمیکردند.
این گزارشها شباهت زیادی به روایتهایی درباره بارش قورباغه و ماهی از آسمان دارند؛ پدیدههایی که زمانی به همان اندازه غیرقابل توضیح به نظر میرسیدند. امروزه هواشناسان توضیحی طبیعیتر برای چنین اتفاقاتی دارند.
کتاب مرجع Complete Weather Resource که در سال ۱۹۹۷ منتشر شد، توضیح میدهد که موجودات زنده و تقریباً هر چیزی که در گذشته بهعنوان مجازات آسمانی تلقی میشد، در هر زمان ممکن است در گردباد یا پیچند دریایی گرفتار شود.
پیچند دریایی زمانی شکل میگیرد که ستونی از هوای کمفشار با سرعت زیادی روی سطح آب به چرخش درمیآید. جریانهای هوای قدرتمندی که درون این ستون به سمت بالا حرکت میکنند، میتوانند آب و هر چیزی را که در آن وجود دارد به ارتفاعات منتقل کنند و سپس در مکانی دیگر به زمین بیندازند.
امروزه چند دریاچه در نزدیکی شهر لبنان (تنسی) وجود دارند، اما این دریاچهها در واقع مخازن آبی هستند که در قرن بیستم و مدتها پس از بارش عجیب سال ۱۸۴۱ ساخته شدند. در آن زمان، نزدیکترین پهنه آبی بزرگ به این منطقه، رودخانه کامبرلند بود که چندین کیلومتر در شمال آن قرار داشت.
البته این فاصله لزوماً احتمال وقوع پیچند دریایی را رد نمیکند؛ زیرا چنین طوفانهایی میتوانند مواد و اشیای مختلف را برای کیلومترها با خود حمل کنند. احتمال دیگری نیز وجود دارد: شاید کرکسها لاشه حیوانی را در نزدیکی مزرعه رها کرده بودند و یک گردباد معمولی توانسته بود تکههای آن را به هوا ببرد.
متأسفانه این اتفاق بیش از یک قرن پیش از ظهور ماهوارههای هواشناسی رخ داد. به همین دلیل، هیچکس نمیتواند با اطمینان بگوید که یک گردباد، پیچند دریایی یا بادهایی با قدرت طوفان حارهای عامل فرود آمدن گوشتهای در حال پوسیدن روی مزرعه تنباکو بودهاند.
هر جریان هوای قدرتمندی که توانایی بلند کردن این مواد را داشته باشد، میتوانسته عامل چنین اتفاقی باشد.
شرایط جوی نامساعد توضیحی منطقی برای سقوط تکههای گوشت از آسمان ارائه میدهد؛ اما بسیاری از بارشهای خون بدون وجود هیچگونه بقایای گوشتی رخ دادهاند. بنابراین پرسش مهمتری مطرح میشود: چه چیزی باعث قرمز شدن باران میشود؟
جلبکهایی که باران را به رنگ خون درمیآورند

در بخش بزرگی از تاریخ، مردم برای بارش خون توضیحاتی مذهبی در نظر میگرفتند؛ یک دهه پیش از اتفاق شهر لبنان (تنسی)، در سال ۱۸۳۱، نَت ترنر، واعظ و نجار برده، مدعی شد نشانههایی از جانب خدا دریافت کرده است. یکی از این نشانهها، مشاهده قطرات خون روی ذرتها بود؛ درست مانند شبنمی که از آسمان فرود آمده باشد.
او بعدها نشانههایی شبیه خط هیروگلیف را دید که به گفته خودش با خون روی برگهای درختان جنگل نوشته شده بودند. مدت کوتاهی بعد، ترنر رهبری شورشی را در شهرستان ساوتهمپتون ایالت ویرجینیا بر عهده گرفت که طی آن، پیروانش حدود ۵۵ سفیدپوست را کشتند.
در واکنش به این شورش، گروههای شبهنظامی و جمعیتهای خشمگین شمار نامشخصی از سیاهپوستان آزاد و برده را به قتل رساندند. آیا باران خون در شهر لبنان نیز نشانهای از چنین اتفاقاتی بود؟
علم مدرن توضیحی بسیار ملایمتر برای این پدیده دارد؛ در فصل بارانهای موسمی سال ۲۰۰۱، بارانهایی به رنگ قرمز در مناطق مختلف ایالت کرالا در هند باریدند. گادفری لوئیس، فیزیکدان، نمونههایی از این باران را زیر میکروسکوپ بررسی کرد و ذراتی شبیه سلولهای زیستی مشاهده کرد.
او مدعی شد این ذرات در واقع میکروبهایی فرازمینی هستند که پس از متلاشی شدن یک ستاره (جسم) دنبالهدار در جو زمین آزاد شدهاند.
بااینحال، بررسی دیگری که به سفارش دولت هند انجام شد، نتیجه متفاوتی داشت. پژوهشگران دریافتند این ذرات در واقع هاگهای جلبکی به نام Trentepohlia هستند؛ جلبکی با رنگ نارنجی مایل به قرمز که بهوفور روی درختان، صخرهها و حتی تیرهای چراغ برق در آن منطقه رشد میکند.
پژوهشگران با پرورش نمونههایی از گلسنگهای محلی در آزمایشگاه، موفق شدند همان جلبکی را به دست آورند که در آب باران مشاهده شده بود. بنابراین، این هاگها نه از فضا آمده بودند و نه مسافتی چند هزار کیلومتری را طی کرده بودند. احتمالاً منشأ آنها محیط اطراف بوده است؛ جایی که تعداد زیادی هاگ آزاد شده و باد آنها را به داخل ابرهای بارانی منتقل کرده بود.
البته همه نمونههای باران خون منشأ زیستی ندارند؛ در برخی موارد، گردوغبار قرمزرنگی که باد آن را با خود حمل میکند، عامل تغییر رنگ باران است. این ذرات اغلب از صحرای بزرگ آفریقا سرچشمه میگیرند و پس از ترکیب شدن با قطرات باران، رنگ آنها را به قرمز تغییر میدهند.
شاید برایتان جالب باشد بدانید که آهنگ معروف Red Rain از پیتر گابریل که در سال ۱۹۸۶ منتشر شد، برخلاف تصور ممکن است الهامگرفته از چنین پدیده آبوهوایی عجیبی نباشد. گابریل در گفتوگو با مجله Mojo توضیح داده بود که ایده این آهنگ از خوابی تکرارشونده سرچشمه گرفت؛ خوابی که در آن دریا به دو دیوار تقسیم میشد و پیکرههایی شیشهمانند به درون دیوارها پیچ میخوردند، از خون پر میشدند و سپس روی شنها به حرکت درمیآمدند تا در سوی دیگر تخلیه شوند.
ظاهراً همانطور که ابرهای طوفانی میتوانند چیزهای غیرمنتظرهای را با خود حمل کنند، کابوسها نیز گاهی منشأ ایدههایی عجیب و فراموشنشدنی میشوند.
منبع: دیجینوی