دانشمندان می‌گویند احیای گونه‌های منقرض‌شده غیرممکن است؛ چون انقراض آن چیزی نیست که تصور می‌کنید!

دانشمندان می‌گویند احیای گونه‌های منقرض‌شده غیرممکن است؛ چون انقراض آن چیزی نیست که تصور می‌کنید!

اندرو داویناک، زیست‌شناس دریایی کالج ویتون، و شارلوت کی. دنیلز، زیست‌شیمی‌دان، معتقدند مشکل اصلی پدیده‌ای است که آن را خلط تبار تکاملی با ژنوم می‌نامند؛ یعنی این تصور اشتباه که بازسازی ژنوم یک موجود، معادل بازگرداندن تبار منقرض‌شده آن خواهد بود.

کد خبر : ۳۲۴۶۸۶
بازدید : ۰

انقراض یک گونه دقیقا به چه معناست؟ در نگاه اول، پاسخ ساده به نظر می‌رسد: گونه‌ای که امروز وجود دارد، ممکن است فردا دیگر اثری از آن باقی نماند. اما همین برداشت ساده از حیات روی زمین باعث شده برخی شرکت‌ها تصور کنند با استفاده از فناوری‌های قرن بیست‌ویکم و دست‌کاری ژنوم حیوانات زنده، حتی گونه‌هایی که میلیون‌ها سال پیش از آن‌ها جدا شده‌اند، می‌توان جان موجودات منقرض‌شده را دوباره احیا کرد.

در آوریل ۲۰۲۵، شرکت کولوسال بایوساینسز (Colossal Biosciences) که در زمینه احیای گونه‌های منقرض‌شده فعالیت می‌کند، با همراهی جرج آر. آر. مارتین از بازگشت گرگ وحشتناک خبر داد.

این شرکت سه توله گرگ دست‌کاری‌شده ژنتیکی با نام‌های رومولوس، رموس و خلیسی معرفی کرد. با این حال، دانشمندان تقریبا بلافاصله ادعای احیای این گونه را زیر سؤال بردند. آن‌ها معتقد بودند حیوانات متولدشده در واقع گرگ‌های خاکستری دست‌کاری‌شده ژنتیکی هستند که تنها ۲۰ تغییر ژنی در آن‌ها ایجاد شده است.

چرا بازسازی ژنوم به معنای احیای گونه نیست؟

پونتوس اسکوگلوند، متخصص ژنتیک مؤسسه فرانسیس کریک لندن، پس از انتشار این خبر در شبکه اجتماعی بلواسکای به این موضوع واکنش نشان داد و نوشت:

آیا یک شامپانزه با ۲۰ تغییر ژنتیکی به انسان تبدیل می‌شود؟ اگر ژنوم گرگ وحشتناک را در کنار ژنوم گرگ خاکستری قرار دهید، میلیون‌ها تفاوت میان آن‌ها مشاهده خواهید کرد. به نظر می‌رسد این حیوانات، حتی با خوش‌بینانه‌ترین ارزیابی، تنها یک‌صدهزارم به گرگ وحشتناک شباهت داشته باشند.

اکنون مقاله‌ای جدید که در نشریه Biology Letters منتشر شده، استدلال می‌کند که اساسا مفهوم احیای گونه‌های منقرض‌شده بر درک نادرستی از معنای انقراض استوار شده است. اندرو داویناک، زیست‌شناس دریایی کالج ویتون، و شارلوت کی. دنیلز، زیست‌شیمی‌دان، معتقدند مشکل اصلی پدیده‌ای است که آن را خلط تبار تکاملی با ژنوم می‌نامند؛ یعنی این تصور اشتباه که بازسازی ژنوم یک موجود، معادل بازگرداندن تبار منقرض‌شده آن خواهد بود.

51

این دو پژوهشگر در مقاله خود نوشتند:

ما معتقدیم احیای گونه‌های منقرض‌شده امکان بازگرداندن واقعی آن‌ها را فراهم نمی‌کند؛ زیرا انقراض به معنای پایان یافتن یک تبار تکاملی است، نه صرفا ناپدید شدن اطلاعات ژنتیکی. گونه‌ها تبارهایی جمعیتی با تداوم تاریخی هستند که تحت تأثیر جریان ژنی، جهش، رانش ژنتیکی، انتخاب طبیعی، تاریخچه جمعیتی و تعاملات بوم‌شناختی شکل گرفته‌اند. حتی یک ژنوم بازسازی‌شده با دقت بسیار بالا نیز در بهترین حالت تنها تصویری ناقص از یک جاندار منفرد ارائه می‌دهد.

در مورد گرگ وحشتناک، حتی اگر شرکت کولوسال موفق شود ژنوم این گونه را به‌طور کامل بازسازی کند، همچنان یک عامل اساسی وجود دارد که قابل بازگرداندن نیست: جایگاه بوم‌شناختی این حیوان در طبیعت.

حدود ۱۰ هزار سال از آخرین حضور این گرگ در آمریکای شمالی می‌گذرد و محیط زیستی آن در این مدت تغییرات گسترده‌ای را تجربه کرده است. پژوهشگران اشاره می‌کنند که مجموعه طعمه‌ها، رقیبان طبیعی، انگل‌ها، شرایط اقلیمی و عوامل مؤثر بر انتخاب طبیعی در دوران پلیستوسن پسین با شرایط امروزی تفاوت زیادی دارند. بنابراین نمی‌توان یک گونه را به‌سادگی از بستر زیست‌محیطی و تاریخی آن جدا کرد و انتظار داشت با بازسازی ژنتیکی، تمام ویژگی‌هایش دوباره به وجود بیاید.

حتی فیلم Jurassic Park که معمولا برای مقایسه با پروژه‌های کولوسال بایوساینسز به آن اشاره می‌شود، همین مسئله را مطرح کرده بود. دایناسورهای این فیلم که اتفاقا بخشی از DNA قورباغه نیز در ساختار ژنتیکی آن‌ها به کار رفته بود، در دنیای مدرن جایگاه بوم‌شناختی مشخصی نداشتند.

داویناک و دنیلز در مقاله خود درباره نمونه گرگ وحشتناک نوشتند:

پروژه گرگ وحشتناک روشن‌ترین نمونه از خلط تبار تکاملی با ژنوم را نشان می‌دهد؛ زیرا ویژگی‌های ژنتیکی منتخب که از یک تبار منقرض‌شده شناسایی شده بودند، در بستر سلولی، رشدی و تبارشناختی یک گونه زنده بازسازی شدند.

با این حال، گرگ وحشتناک تنها پروژه احیای گونه‌های منقرض‌شده در برنامه‌های کولوسال نیست. این شرکت بارها علاقه خود را به بازگرداندن ماموت پشمالو اعلام کرده و حتی با پیتر جکسون، کارگردان مشهور سینما، برای معرفی پروژه احیای پرنده غول‌پیکر موآ همکاری داشته است. این پرنده بدون توانایی پرواز، بومی نیوزیلند بود و سال‌ها پیش منقرض شد.

حفاظت از گونه‌های زنده مهم‌تر از احیای گونه‌های منقرض‌شده است

اگرچه این پروژه‌ها با تبلیغات گسترده و همراهی چهره‌های مشهور توجه زیادی جلب می‌کنند، کولوسال هم‌زمان روی طرح‌هایی فعالیت دارد که از نظر داویناک و دنیلز ارزش علمی و زیست‌محیطی بیشتری دارند.

52

یکی از این طرح‌ها افزایش تنوع ژنتیکی در جمعیت گرگ قرمز آمریکایی و راسو سیاه‌پا است؛ دو گونه در معرض خطر انقراض که برای حفظ بقای آن‌ها به اقدامات حفاظتی نیاز دارند.

پژوهشگران در این‌باره نوشتند:

اصلاح نژاد با کمک داده‌های ژنومی یا ویرایش ژن می‌تواند امکان بازگرداندن بخشی از تنوع ژنتیکی ازدست‌رفته را به جمعیت‌های زنده فراهم کند. البته چنین اقداماتی انقراض را معکوس نمی‌کنند، اما می‌توانند پیش از نابودی کامل یک تبار، روند فرسایش ژنتیکی را کند کنند، آثار منفی هم‌خونی را کاهش دهند و توانایی جمعیت‌ها برای سازگاری با شرایط جدید را بهبود ببخشند.

به بیان ساده، بهتر است پیش از تلاش برای زنده کردن حیواناتی که هزاران یا میلیون‌ها سال پیش از بین رفته‌اند، از گونه‌هایی محافظت کنیم که همین امروز با خطر انقراض روبه‌رو هستند.

منبع: دیجینوی

۰
نظرات بینندگان
تازه‌‌ترین عناوین
پربازدید