تصاویر| ۱۰ کتاب فانتزی که از «هری پاتر» بهتر هستند؛ از The Enchantress تا Memories of Ice

وقتی صحبت از کتاب‌های فانتزی به میان می‌آید، آثار کمی را می‌توان یافت که به اندازهٔ چهارمین کتاب غیرمذهبی پرفروش تاریخ، یعنی هری پاتر و سنگ فیلسوف، محبوب و نمادین باشند. این کتاب بسیار فراتر از یک فانتزی کودکانه بود؛ یک انقلاب فرهنگی تمام‌عیار که مجموعه کتاب‌ها و اقتباس‌های سینمایی متعاقبش، به یکی از مهم‌ترین ستون‌های فرهنگ عامهٔ قرن بیست‌ویکم تبدیل شدند.

با این حال، هیچ‌یک از بخش‌های این اثر حماسی شایستهٔ عنوان «بهترین کتاب فانتزی تاریخ» نیستند؛ حتی به این عنوان نزدیک هم نمی‌شوند. در طول سال‌ها، رمان‌های متعددی منتشر شده‌اند که تقریباً از نظر هر معیار مهمی، این کتاب را پشت سر می‌گذارند. از آثار فانتزی بزرگسالانه گرفته تا کتاب‌هایی که مخاطبشان هم‌سن‌وسال خوانندگان هدف هری پاتر هستند، این‌ها برخی از بهترین کتاب‌های فانتزی هستند.

کتاب‌های فانتزی که از هری پاتر بهتر هستند

۱۰ – The Enchantress (2012)
۹ – The House of Hades (2013)
۸ – Northern Lights (1995)
۷ – A Wizard of Earthsea (1968)
۶ – The Magicians (2009)
۵ – Memories of Ice (2001)
۴ – Words of Radiance (2014)
۳ – A Storm of Swords (2000)
۲ – The Name of the Wind (2007)
۱ – The Fellowship of the Ring (1954)

۱۰ – The Enchantress (2012)

کسانی که با نخستین کتاب هری پاتر آشنا هستند، بدون شک نام نیکلاس فلامل را به یاد دارند؛ کیمیاگر واقعی فرانسوی قرن چهاردهم و پانزدهم که گفته می‌شود راز جاودانگی را کشف کرده بود. فلامل یکی از شخصیت‌های اصلی مجموعه کتاب‌های Secrets of the Immortal Nicholas Flamel نوشتهٔ مایکل اسکات است؛ مجموعه‌ای فانتزی که بسیار بسیار کمتر از شایستگی‌اش مورد توجه قرار گرفت.

این اثر حماسی از شش کتاب فوق‌العاده خلاقانه تشکیل شده که از اسطوره‌ها، افسانه‌ها و شخصیت‌های تاریخی فرهنگ‌های مختلف جهان الهام می‌گیرند. فصل پایانی داستان، به نام افسونگر، این مجموعه کتاب را با پیچش‌هایی نفس‌گیر به پایان می‌رساند و تعادلی دقیق میان رضایت احساسی و پایان‌بندی‌های غیرمنتظره برقرار می‌کند. اقتباس سینمایی کتاب اول این مجموعه از سال ۲۰۰۶ در دست توسعه بوده و اگر این فرانچایز روزی واقعاً به سرانجام برسد، تا زمانی که به The Enchantress برسد، این پتانسیل را دارد که یکی از بهترین فیلم‌های فانتزی دوران مدرن را رقم بزند.

۹ – The House of Hades (2013)

در این برهه از زمان، جهان داستانی گستردهٔ ریک ریوردن، موسوم به Riordanverse، آن‌چنان به یکی از ارکان اصلی ژانر فانتزی مدرن تبدیل شده که نیازی به معرفی ندارد. ریوردن پس از مجموعه پرسی جکسون و المپ نشینان، سری کتاب‌های قهرمانان المپ را نوشت؛ مجموعه‌ای که چهارمین و ماقبل‌آخرین جلد آن، خانه هادس، بالاترین امتیاز را در میان آثار او در سایت Goodreads کسب کرده است.

این کتاب بدون تردید تاریک‌ترین و بالغ‌ترین بخش مجموعه کتاب‌های ریوردن تا آن زمان محسوب می‌شود و داستانش را با پرسی و آنابت در تارتاروس آغاز می‌کند؛ درست پس از پایان نفس‌گیر کتاب نشان آتنا. این‌جا، ریوردن در اوج مهارت خود در روایت چندلایه و چندزاویه‌ای قرار دارد و داستانی فانتزی برای نوجوانان خلق می‌کند که آن‌قدر پرکشش است که حتی خوانندگان باتجربه و بزرگسال ژانر فانتزی نیز نمی‌توانند از آن دل بکنند.

۸ – Northern Lights (1995)

اولین جلد از سه‌گانه نیروی اهریمنی‌اش نوشتهٔ فیلیپ پولمن، که در آمریکای شمالی و برخی کشورهای دیگر با نام قطب‌نمای طلایی شناخته می‌شود، نمونه‌ای درخشان از این است که یک داستان فانتزی نوجوانانانه، در صورت اجرای درست، تا چه ارتفاعی می‌تواند اوج بگیرد. این کتاب در زمان انتشار، به‌دلیل نقد تند و بی‌پرده‌اش از ساختار سازمان‌یافته دینی، به‌ویژه کلیسای کاتولیک، با جنجال‌های گسترده‌ای روبه‌رو شد.

اما با گذشت زمان، تحسین‌ها نسبت به نورهای شمالی شکل فراگیرتری به خود گرفتند،که کاملاً شایسته بود. عمق فلسفی، ماجراجویی‌های پرمخاطره و جهان‌سازی پیچیده‌ای که به‌سادگی نمی‌توان از آن دل کند، هستهٔ اصلی این اثر را شکل می‌دهند. پولمن داستانش را با سطحی از بلوغ روایت می‌کند که به‌ندرت در فانتزی نوجوانان دیده می‌شود و نتیجه، یک تجربه ادبی پیچیده اما عمیقاً پاداش‌دهنده است؛ اثری که در مدیوم خود، نمونه‌ای کاملاً منحصربه‌فرد محسوب می‌شود.

۷ – A Wizard of Earthsea (1968)

اورسولا کی. لو گویین یکی از پیشروترین و تأثیرگذارترین نویسندگان ژانر فانتزی نسل خود است و مجموعه کتاب‌های چرخه دریای زمین نقطه‌عطفی در تاریخ رمان‌های فانتزی به شمار می‌رود. نخستین جلد این مجموعه، جادوگر دریای زمین، آن‌چنان استانداردی طلایی تعریف کرد که بسیاری معتقدند لو گویین هرگز در ادامهٔ مجموعه نتوانست از آن فراتر برود.

دلیلی وجود دارد که چرا شاهکار لو گویین اغلب به‌عنوان یکی از بی‌نقص‌ترین مجموعه کتاب‌های فانتزی تاریخ شناخته می‌شود. این مسیر با یکی از بهترین کتاب‌های فانتزی تاریخ آغاز می‌شود. A Wizard of Earthsea داستانی عمیق و حماسی در مورد دوران بلوغ است که نه‌تنها نمونه‌ای درخشان از ادبیات کودک محسوب می‌شود، بلکه به‌تنهایی یک شاهکار نسلی در روایت فانتزی به شمار می‌آید.

۶ – The Magicians (2009)

رمان جادوگران اثر لِو گراسمن و دو دنبالهٔ آن، اغلب با لقب «هری پاتر برای بزرگسالان» شناخته می‌شوند؛ لقبی که کاملاً به‌جا و تحسین‌آمیز است. این مجموعه کتاب که منبع اقتباس یکی از بهترین سریال‌های فانتزی دههٔ ۲۰۱۰ بود، فانتزی شهری را در بالاترین سطح خود ارائه می‌دهد؛ اثری خلاقانه و جسور که این پرسش را مطرح می‌کند آیا آموزش جادوگری واقعاً تجربه‌ای دل‌انگیز است یا بیشتر فرساینده و طاقت‌فرسا خواهد بود.

The Magicians مطالعه‌ای تیزبینانه و هوشمندانه دربارهٔ خود ژانر فانتزی است؛ گامی رو به جلو برای کسانی که از جهان و سبک نوشتاری جی. کی. رولینگ عبور کرده‌اند. کتاب با شناسایی مشکلات بنیادین جادو و بررسی پیامدهای آن‌ها، نگاهی عمیق و انتقادی به فانتزی ارائه می‌دهد. گراسمن در حالی که تأثیرپذیری‌هایش را پنهان نمی‌کند، تجربه‌ای کاملاً اصیل خلق می‌کند؛ تجربه‌ای که لبهٔ تند و تلخ آن، کاملاً با جنس داستان هم‌خوانی دارد.

۵ – Memories of Ice (2001)

مجموعه کتاب‌های مالازان کتاب تباهی نوشتهٔ استیون اریکسون، فانتزی را در حماسی‌ترین شکل ممکن به تصویر می‌کشد و انتخاب بهترین جلد از میان ده کتاب درخشان آن، کار ساده‌ای نیست. با این حال، سومین جلد مجموعه، خاطرات آیس، بالاترین امتیاز را در Goodreads کسب کرده و این جایگاه کاملاً شایستهٔ آن است.

این رمان با الهام از حماسه‌های کلاسیک یونانی و نوردیک و افزودن نگاهی مدرن و منحصربه‌فرد، به شاهکاری مملو از شخصیت‌های تأثیرگذار و خطوط داستانی نفس‌گیر تبدیل شده است. پرداخت قدرتمند شخصیت‌ها و استفادهٔ زیبا از زبان، اثر سترگ اریکسون را به تجربه‌ای زنده، پرشکوه و به‌شدت سرگرم‌کننده بدل می‌کند که غولی تمام‌عیار در فانتزی قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود.

۴ – Words of Radiance (2014)

برندن سندرسون، نویسنده فوق‌العاده پُرکار، یکی از پادشاهان ژانر ادبی فانتزی حماسی مدرن به شمار می‌آید و سری کتاب‌های مجموعه استورم‌لایت او بدون تردید یکی از عظیم‌ترین حماسه‌های فانتزی قرن بیست‌ویکم است. بهترین جلد این مجموعه تا امروز، هم‌زمان بالاترین امتیاز را در میان آثار سندرسون در Goodreads دارد: کلمات درخشندگی یا سخنان تابناک که فصل دوم و خیره‌کنندهٔ Stormlight Archive است.

این رمان درخشان و به‌شدت درگیرکننده، بدون اغراق می‌تواند به یکی از بهترین فیلم‌های حماسی فانتزی تاریخ سینما تبدیل شود. Words of Radiance یک اثر ادبی وسیع بیش از هزار صفحه‌‌تی است؛ اثری با ابعادی تقریباً بی‌سابقه در این ژانر. اگرچه مواجهه با چنین حجمی از داستان در نگاه اول ترسناک به نظر می‌رسد، اما تجربهٔ واقعی خواندن آن چیزی جز اعتیادآور نیست. تقریباً در هر صفحه، با جهان‌سازی فوق‌العاده پیچیده، پرداخت شخصیت‌هایی استادانه و طرحی داستانی‌ روبه‌رو هستیم که در میان آثار فانتزی کم‌نظیر است.

۳ – A Storm of Swords (2000)

این‌که جورج آر. آر. مارتین در نهایت مجموعه‌اش را به پایان برساند یا نه، هنوز مشخص نیست؛ اما هیچ تردیدی وجود ندارد که ترانه‌ای از یخ و آتش یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های فانتزی حماسی تاریخ است. همه‌چیز با بازی تاج و تخت آغاز شد، اما برای انتخاب بهترین جلد این اثر حماسی، پاسخ تقریباً روشن است: سومین بخش به نام طوفان شمشیرها.

این کتاب از هر نظر یک غول تمام‌عیار است؛ نمونه‌ای از فانتزی حماسی که فقط در مدیوم ادبیات امکان تحقق دارد. توصیف‌های مارتین آن‌قدر زنده، زیبا و شاعرانه‌اند که وستروس در این جلد به بیشترین حد جذابیت خود می‌رسد. شخصیت‌پردازی و طرح داستانی چنان پیچیده و چندلایه‌اند که بسیاری از مجموعه‌ها به چندین جلد نیاز دارند تا به حتی بخشی از این قدرت هنری نزدیک شوند. A Storm of Swords مبنای اصلی فصل سوم سریال Game of Thrones بود، اما حتی آن هم نتوانست به وسعت و درخشش منبع ادبی‌اش برسد.

۲ – The Name of the Wind (2007)

اگر از بسیاری بپرسید بهترین کتاب فانتزی قرن بیست‌ویکم کدام است، پاسخشان نام باد اثر پاتریک راثفوس خواهد بود؛ و هیچ‌یک از دوست‌داران این ژانر نمی‌تواند با این نظر مخالفت کند. نخستین جلد از مجموعه در حال نگارش Kingkiller Chronicle، مطالعه‌ای شخصیتی است که مشابهش به‌ندرت دیده می‌شود و تحسین چهره‌هایی مانند جورج آر. آر. مارتین، اورسولا کی. لو گویین و لین-مانوئل میراندا را برانگیخته است.

راثفوس زبان انگلیسی را همچون شمشیر در دست می‌گیرد و نثری خلق می‌کند که از زیباترین نمونه‌های فانتزی در دهه‌های اخیر است. این نثر در کنار جهان‌سازی عمیقاً مجذوب‌کننده، نظام جادویی خلاقانه، ساختار روایی جذاب و یکی از قدرتمندترین شخصیت‌پردازی‌های ژانر، ترکیبی کم‌نقص می‌سازد. اقتباس‌های سینمایی و تلویزیونی کتاب بیش از یک دهه است که در برزخ توسعه گرفتار شده‌اند، اما فارغ از آنچه در آینده رخ دهد، The Name of the Wind برای همیشه به‌عنوان یکی از بهترین کتاب‌های فانتزی قرن بیست‌ویکم در خاطر خواهد ماند.

۱ – The Fellowship of the Ring (1954)

جی. آر. آر. تالکین و حماسهٔ فانتزی ارباب حلقه‌ها نیازی به معرفی ندارند؛ اثری که یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای تاریخ ادبیات داستانی به شمار می‌رود. تالکین در ابتدا قصد داشت این داستان را در یک جلد منتشر کند، اما به دلایل اقتصادی، اثر در سه جلد به چاپ رسید؛ موضوعی که بعدها باعث شد آن را به‌عنوان یک سه‌گانه بشناسند. و وقتی نوبت به انتخاب بهترین بخش این سه‌گانهٔ افسانه‌ای می‌رسد، شاید ساده‌ترین انتخاب همان کتابی باشد که همه‌چیز را آغاز کرد: یاران حلقه.

اقتباس سینمایی این اثر یکی از ماندگارترین و بی‌نقص‌ترین فیلم‌های فانتزی تاریخ سینماست، اما هیچ‌چیز به پای متن اصلی نمی‌رسد. تسلط تالکین بر زبان انگلیسی در این کتاب تماشایی است و جهان‌سازی دقیق، شخصیت‌های باورپذیر و داستان پرکشش The Fellowship of the Ring چیزی است که باید خوانده شود تا باورش کرد. این کتاب ستونی است که تمام ادبیات فانتزی مدرن بر آن بنا شده و تقریباً هر رمان فانتزی پس از آن، به شکلی عمیق وام‌دارش است.

منبع: روزیاتو