ترجمه رمان جدید موراکامی در ۴ ساعت!

یک دانشجو با استفاده از ابزار هوش مصنوعی، رمان جدید هاروکی موراکامی را با کیفیتی نزدیک به ۱۰۰ درصد وفاداری به متن اصلی به چینی ترجمه کرد و با استقبال گسترده خوانندگان و همزمان واکنش‌های متفاوت از سوی مترجمان حرفه‌ای، ناشران و کارشناسان حقوقی رو به رو شد.

خوانندگان چینی هاروکی موراکامی پیش از این مجبور بودند، بیش از یک سال منتظر بمانند تا پس از انتشار رسمی جدیدترین کتاب او در ژاپن، یک نسخه با ترجمه وفادارانه به زبان چینی دریافت کنند؛ این بار اما چنین نبود.

یک نسخه دیجیتال بدون مجوز و با کیفیت بالا از رمان جدید این نویسنده با عنوان «داستان کاهو»، تنها چند ساعت پس از اینکه در توکیو عرضه شد، به زبان چینی برای دانلود در دسترس قرار گرفت.

هیچ مذاکره طولانی بر سر حقوق نشر وجود نداشت، هیچ مترجمی برای رعایت ضرب‌الاجل، خود را به زحمت نمی‌انداخت و هیچ تلاشی برای درک لحن خاص موراکامی صورت نگرفت. در عوض، این کار با استفاده از یک ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی که توسط یک دانشجوی ۲۱ ساله ساخته شده بود، با هزینه‌ای کمتر از ۲ دلار و طی تنها چند ساعت انجام شد.

رمان «داستان کاهو»، رمانی درباره تصویرگری است که میان خواب و واقعیت در نوسان است و این اولین آزمون جدی برای هوش مصنوعی «ونی» بود؛ یک پروژه برنامه‌نویسی که به مدل‌های بزرگ زبانی هوش مصنوعی برای ترجمه ادبی دستور می‌دهد. طراح آن که خواسته نامش فاش نشود، می‌گوید که می‌خواست بداند هوش مصنوعی نه‌تنها می‌تواند متن ساده را مدیریت کند، بلکه می‌تواند واژه‌نامه، ویرایش و بازبینی‌های خودکار و چندمرحله‌ای را نیز انجام دهد.

آنچه او کشف کرد می‌تواند به‌طور بنیادین نحوه ترجمه رمان‌ها را تغییر دهد.

ترجمه بدون مجوز از این رمان به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی چین دست به دست شد. شواهد حکایت از آن دارد که خوانندگان تحت تاثیر قرار گرفته‌اند و یکی از نقدها درباره این ترجمه می‌نویسد: «اگر این ترجمه کاملا توسط هوش مصنوعی انجام شده باشد، کیفیت آن حیرت‌آور است! اگر هوش مصنوعی بتواند این‌قدر دقیق ترجمه انجام دهد، پس وجود مترجمان انسانی چه فایده‌ای دارد؟»

خوانندگان ممکن است خوشحال باشند، اما فعالان صنعت نشر معتقدند که هوش مصنوعی هنوز راه زیادی تا جایگزینی انسان‌ها دارد؛ در حالی که کارشناسان حقوقی هشدار می‌دهند که به هر حال ممکن است، صاحبان حق کپی‌رایت متضرر شوند.

نانشان یولو، یک مترجم پاره‌وقت ژاپنی به چینی به همراه یک مترجم دیگر نیز چندی پیش روی ترجمه دستی رمان «داستان کاهو» کار و از ۳ جولای شروع به انتشار تکه‌تکه آن در فضای مجازی کرد. اولین پست آنها بیش از ۲ هزار لایک دریافت کرد و بسیاری از کاربران قدردانی کرده و از کیفیت ترجمه‌ تمجید کردند. با این حال، اندکی پس از اتمام فصل آخر، این دو نفر نسخه خود را از اینترنت حذف کردند و دلیل آن را کیفیت بالای ترجمه هوش مصنوعی «ونی» عنوان کردند که تقریبا ۱۰۰٪ به متن اصلی ژاپنی وفادار بود.

این مترجم در این باره می‌گوید: «وقتی مترجمان انسانی روی یک رمان کار می‌کنند، ابتدا کل کتاب را می‌خوانند و بنابراین تفسیر خود را می‌سازند و بافت خاص خود را خلق می‌کنند. رسیدن به وفاداری ۱۰۰٪ در واژگان برای آنها اساسا غیرممکن است. آنها به‌صورت مکانیکی ترجمه نمی‌کنند و هر جمله‌ای که ترجمه می‌کنند در خدمت بافتی است که ساخته‌اند.»

رمان «داستان کاهو» اثر هاروکی موراکامی

ابزار «ونی» اما متفاوت عمل می‌کند و سازنده این برنامه توضیح می‌دهد که این ابزار با تقسیم کتاب به بخش‌های کمتر از ۲۰۰۰ کلمه شروع کرد و سپس آن‌ها را یکی‌یکی به مدل چینی هوش مصنوعی «دیپ‌سیک» برای ترجمه فرستاد. برای حفظ پیوستگی، هر بخش با شش پاراگراف با بخش بعدی هم‌پوشانی داشت. او می‌گوید: «اگر ده‌ها هزار کلمه را یک‌جا به هوش مصنوعی بدهید، خطر توهم هوش مصنوعی وجود دارد که می‌تواند منجر به اشتباهات زیادی شود.»

این برنامه همچنین از هوش مصنوعی خواست تا اصطلاحات مهم و اسم‌های خاص را از متن استخراج کند تا بتواند به‌روزرسانی مداوم واژه‌نامه کلیدواژه‌ها را انجام دهد و از یکپارچگی اطمینان حاصل کند. پس از اتمام، سیستم کل کتاب را باز هم بخش‌بخش بررسی می‌کند تا مشکلات را بیابد.

این پروژه تنها ۱۳ یوان (حود ۲ دلار) هزینه در بر داشته که بابت هوش مصنوعی «دیپ‌سیک» پرداخت شده است.

با این حال، همه تحت تاثیر این ترجمه قرار نگرفته‌اند. لین شائوهوا که آثار قبلی موراکامی از جمله پرفروش‌های «کافکا در کرانه» و «جنگل نروژی» را ترجمه کرده است، به پایگاه خبری «چاینا نیوزویک» گفت که اگرچه ترجمهٔ «ونی» از نظر فنی روان است، اما نتوانسته است، صدای واقعی نویسنده را منتقل کند.

او در این باره می‌گوید: «ترجمه هوش مصنوعی به انسجام دستوری و روان خوانی دست یافته است اما هنوز کاملا قادر به انتقال ظرافت‌های زبانی و نکات ظریف سبکی نیست. خود داستان، ادبیات نیست، فقط لحن خاص آن است که آن را به ادبیات تبدیل می‌کند. ادبیات هنر زبان است.»

با این حال، در طول سال‌ها، لین شئوهوا با انتقاداتی از سوی خوانندگان در مورد اشتباهات احتمالی در ترجمه‌هایش مواجه شده است که ممکن است آنچه را نویسنده اصلی قصد انتقال آن را داشته، تغییر داده باشد.

لیو چنگشو - ویراستار در انتشارات گوانگدونگ چین - می‌گوید: «اگر کتاب اصلی ساده و قابل‌ درک باشد، من ترجمه هوش مصنوعی را انتخاب می‌کنم. صادقانه بگویم، در آن موارد، تفاوت چندانی بین کار یک مترجم انسانی باتجربه و یک مترجم هوش مصنوعی وجود ندارد. اما اگر اصل پیچیده‌تر باشد، مثلاً علمی-تخیلی سخت یا یک آزمایش فکری باشد، من مترجم انسانی را انتخاب می‌کنم.»

در مقایسه با سرعت چشمگیر هوش مصنوعی دیپ‌سیک، یک مترجم حرفه‌ای برای تکمیل یک کتاب ۳۵۰ صفحه‌ای مانند «داستان کاهو» به حدود ۶ ماه زمان نیاز دارد. سپس نوبت به بازبینی ویراستاری، تصحیح، انتشار و توزیع می‌رسد و کتاب پس از حدود یک سال به قفسه‌های کتاب‌فروشی می‌رسد. در همین حال، مترجمان به ازای هر ۱۰۰۰ کاراکتر ۱۰۰ تا ۱۲۰ یوان دریافت می‌کنند، نرخی که بالا نیست، اما همچنان بسیار بیشتر از هزینه فعلی هوش مصنوعی است.

منبع: ایسنا