کشورهای جهان با قدیمیترین جادهها
جادهها از کهنترین دستاوردهای مهندسی بشرند که تمدنهای باستان برای تجارت، ارتباط و گسترش قدرت خود ساختند؛ بسیاری از این مسیرها پس از هزاران سال همچنان پابرجا ماندهاند و امروز بهعنوان میراث فرهنگی، روایتگر تاریخ، پیشرفت و هنر مردمانی هستند که نخستین شاهراههای جهان را بنا کردند.
شبکههای جادهای از کهنترین دستاوردهای تمدن بشری به شمار میروند؛ مسیرهایی که هزاران سال پیش برای برقراری ارتباط میان شهرها، انتقال کالا، حرکت سپاهیان و رفتوآمد مردم ساخته شدند. در روزگاری که نه از خودروهای مدرن خبری بود و نه از فناوریهای امروزی، تمدنهای باستان با مهندسی شگفتانگیز خود، جادههایی ساختند که بعضی از آنها تا امروز نیز پابرجا ماندهاند.
این جادهها بهطور معمول با سنگفرشهای منظم، سامانههای زهکشی و طرحهای دقیق ساخته میشدند و نقشی تعیینکننده در شکلگیری امپراتوریها و شکوفایی بازرگانی داشتند. در ادامه به معرفی ۱۰ کشور دارای کهنترین جادههای جهان میپردازیم.
این جادههای کهن یادآور آن هستند که توسعه شهری و تمدن، بدون ارتباط و جابهجایی امکانپذیر نبود. مسیرهایی که روزگاری راه عبور سربازان و کاروانهای بازرگانان بودند، امروز بخشی از میراث جهانیاند و هنوز بشر را به درک عمیقتری از گذشته و ریشههای تمدن انسانی پیوند میدهند.
ایتالیا
جادههای امپراتوری روم از جمله شاخصترین سازههای مهندسی در تاریخ جهاناند. «ویا آپیاVia Appia» که بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد، از قدیمیترین راههای سنگفرششده دنیاست. این مسیر که رم را به مناطق جنوبی ایتالیا متصل میکرد، با طراحی دقیق زهکشی و لایههای سنگی ساخته شد و بخشهایی از آن هنوز در دسترس بازدیدکنندگان است.
مصر
تمدن مصر باستان نهتنها در ساخت اهرام و معابد درخشان بود، بلکه مسیرهای ارتباطی گستردهای نیز میان نواحی رود نیل و صحرای شرقی ایجاد کرد. جادههای سنگی برای حمل مواد معدنی از معادن و انتقال آنها به دره نیل ساخته میشدند. کشف آثار این مسیرها در نزدیکی گیزا و سینا نشان از اهمیت حملونقل در اقتصاد و سیاست آن دوران دارد.
یونان
یونان باستان برای اتصال دولتشهرهایی همچون آتن، اسپارت و کورینت، شبکهای از راههای سنگفرششده ایجاد کرد. این مسیرها زمینهساز شکوفایی فرهنگی، علمی و اقتصادی شدند. یونانیان با بهرهگیری از نقشهبرداری دقیق و دنبالکردن مسیرهای طبیعی زمین، توانستند جادههایی بسازند که بسیاریشان به بنادر مدیترانه ختم میشد.
چین
از دوران سلسلههای کهن، ساخت جاده در چین برای توسعه بازرگانی و اداره سرزمینهای پهناور اهمیت ویژهای داشت. بخشی از مسیرهای معروف «جاده ابریشم» از همین زمان شکل گرفت و چین را به آسیای مرکزی، خاورمیانه و اروپا متصل کرد. این جادهها عامل اصلی تبادل فرهنگی، علمی و تجاری شرق و غرب بودند.
ترکیه
سرزمین امروزی ترکیه که در گذشته بخش مهمی از امپراتوری روم و بیزانس بود، هنوز بقایای جادههای سنگی آن دوران را در خود دارد. مسیرهایی در شهرهای تاریخی همچون افسوس و پرگامون هنوز قابل مشاهدهاند. این راهها در بازرگانی میان قارهای و حرکت ارتشهای روم نقشی بنیادین داشتند و شکل بعضی مسیرهای ترانزیتی امروز ترکیه نیز از همان دوران الهام گرفته است.
هند
در شبهقاره هند، مسیرهای باستانی همچون اوتاراپاثا (راه شمالی) و دَکشیناپاثا (راه جنوبی) از ستونهای اصلی شبکه بازرگانی کهن بهشمار میرفتند. این جادهها نهتنها شهرها را به یکدیگر متصل میکردند، بلکه در گسترش دین، فرهنگ و نظامهای سیاسی هند باستان نیز تأثیر بسزایی داشتند. کالاهایی همچون ادویه، پارچه و سنگهای قیمتی از این مسیرها جابهجا میشدند.
عراق
سرزمین میانرودان، یعنی عراق امروزی، مهد یکی از نخستین شبکههای جادهای بشری است. در دوران بینالنهرین، شهرهایی همچون بابل، اور و نینوا از طریق مسیرهای خشکی بههم متصل بودند. این راهها نهتنها امکان تجارت کالاهای کشاورزی و صنایع دستی را فراهم میکردند، بلکه به برگزاری آئینهای مذهبی و سفرهای حکومتی نیز یاری میرساندند.
پرو
نظام جادهای امپراتوری اینکاها موسوم به «کاپاکنیان Qhapaq Ñan»، یکی از شگفتیهای مهندسی جهان باستان است. این شبکه بیش از ۲۵ هزار کیلومتر در دل رشتهکوه آند امتداد داشت و بدون چرخ یا ابزار فلزی ساخته شده بود. جادهها، پلها و پلههای سنگی در مسیرهای کوهستانی سخت، نقاط اداری، مذهبی و نظامی را به هم پیوند میدادند و مدیریت متمرکز امپراتوری را ممکن میکردند.
بریتانیا
در دوران اشغال روم، جزیره بریتانیا شاهد احداث جادههای نظامی متعددی بود که تعدادی از آنها تا امروز پایه مسیرهای امروزیاند. از جمله میتوان به واتلینگ استریت (Watling Street) و فوس وی (Fosse Way) اشاره کرد که با لایههای سنگ و شن ساخته شدند تا در برابر رطوبت و فرسایش دوام آورند. این راهها مراکز مهمی همچون لاندینیوم (لندن امروزی) را به سایر نقاط جزیره متصل میکردند.
منبع: ایمنا
