سفر به تهران قدیم؛ نانآور تهرانیها در روزهای جنگ جهانی
تهران همیشه شهر مهربانی بوده. در روزهای قحطی متأثر از جنگ جهانی دوم، شیخالاسلام محمدحسن مهماندوست که هنوز کوچهای در محله فرمانیه به نام اوست، نانآور مردم شد. او مردان و زنان بسیاری را پای کار آورد تا نان رایگان به افراد بیبضاعت شهر بدهند.
خیابان «مهماندوست» یکی از خیابان های فرعی اما پرتردد محله فرمانیه است. اگر چه اکنون این خیابان به نام «سعیدی» تغییر نام پیدا کرده اما نام مهماندوست برای اهالی قدیمی فرمانیه و حصار بوعلی یادآور مردی متمول است که در روزهای سخت جنگ جهانی دوم کنار بیبضاعتان بود.
خیابانی که امروز با نام «سعیدی» شناخته میشود، در گذشته «مهماندوست» نام داشت؛ گذری فرعی اما پررفتوآمد در محله فرمانیه که برای ساکنان قدیمی، یادآور شخصیتی نیکوکار است.
شیخالاسلام محمدحسن مهماندوست از مالکان بزرگ آن دوره بود و املاک گستردهاش از خیابان دولت تا نواحی اراج، جماران و منظریه امتداد داشت. در همان زمان، عبدالحسین فرمانفرما که از چهرههای سرشناس بود، شیفته یکی از باغهای او شد. اگرچه مهماندوست در ابتدا قیمت بالایی پیشنهاد کرد، اما فرمانفرما سرانجام در سال ۱۳۲۰ آن مبلغ را پرداخت و باغ را خرید.
این معامله همزمان با سالهای پایانی حکومت پهلوی اول و نابسامانی اقتصادی کشور بود. با سهمیهبندی گندم و آغاز قحطی پس از کنارهگیری رضاشاه، تأمین نان به دغدغه اصلی مردم، بهویژه اقشار کمدرآمد، تبدیل شد. مهماندوست با درک این وضعیت، پول حاصل از فروش باغ را صرف خرید گندم کرد.
او گروهی از زنان و مردان را در خانه خود گرد آورد تا گندمها را آرد کرده و نان بپزند و سپس آن را بهصورت رایگان میان نیازمندان توزیع کنند. این اقدام انساندوستانه حدود دو سال ادامه داشت تا شرایط اقتصادی بهبود یافت.
افزون بر این، او در دورانی که بسیاری از خانوادهها تمایلی به تحصیل فرزندانشان نداشتند، اقدام به تأسیس مدارس شبانهروزی کرد و زمینه آموزش را برای بسیاری فراهم ساخت؛ دانشآموختگانی که بعدها به مشاغلی چون وکالت و پزشکی رسیدند. شیخالاسلام مهماندوست در سال ۱۳۲۸ درگذشت، اما نامش همچنان در ذهن و خاطره مردم فرمانیه بهعنوان نماد سخاوت و مسئولیت اجتماعی باقی مانده است.
منبع: همشهری
