حلقۀ 2200 ساله با تصویر «ملکۀ مصر باستان» در یک خانۀ باستانی در روسیه پیدا شد

فرادید| این حلقه در محوطه‌ای باستانی به نام «وسکرسنسکویه ۶» به دست آمد؛ مکانی که حدود ۵۰۰ متر با ایستگاه راه‌آهن آناپا فاصله دارد. این منطقه در دوران باستان در حوزه نفوذ شهر «گورگیپیا» قرار داشت؛ یکی از مراکز مهم پادشاهی بوسفور که نقش مهمی در پیوند دادن دریای سیاه با شبکه بازرگانی مدیترانه ایفا می‌کرد.

به گزارش فرادید؛ نتایج این پژوهش توسط سه باستان‌شناس روس منتشر شده است؛ آن‌ها با بررسی ویژگی‌های نقش حک‌شده، این تصویر را متعلق به آرسینوی سوم دانسته‌اند؛ ملکه‌ای که از سال ۲۲۰ تا ۲۰۴ پیش از میلاد بر مصر بطلمیوسی حکومت می‌کرد.

تصویر ملکه‌ای مصری در هزاران کیلومتر دورتر از نیل

این حلقه از برنز ساخته شده و نگینی بیضی‌شکل و حلقه‌ای پهن دارد. پژوهشگران آن را در گروهی از زیورآلات معروف به «حلقه‌های بطلمیوسی» قرار داده‌اند؛ آثاری که نمونه‌های مشابه آن‌ها در سراسر سواحل شمالی دریای سیاه، به‌ویژه در قلمرو پادشاهی بوسفور، کشف شده است.

روی بیشتر این حلقه‌ها تصویر نیم‌رخ زنان خاندان سلطنتی مصر دیده می‌شود. در نمونه‌های پیشین، پژوهشگران چهره ملکه‌هایی مانند آرسینوی دوم، برنیس دوم و آرسینوی سوم را شناسایی کرده بودند. حلقه تازه کشف‌شده نیز به همین مجموعه تعلق دارد و نشان می‌دهد تصاویر خاندان سلطنتی مصر فراتر از دره نیل نیز رواج داشته است.

نقش این حلقه، نیم‌رخ زنی را نشان می‌دهد که به سمت چپ نگاه می‌کند. اگرچه جزئیات آن کوچک است، اما مدل مو، نوار باریک روی سر، دسته‌های موی خمیده و جمع‌شده در پشت سر و تزئینات اطراف آن، همگی با تصویرهای شناخته‌شده آرسینوی سوم شباهت دارند. به گفته پژوهشگران، تنها تعداد اندکی حلقه با چنین ویژگی‌هایی تاکنون شناخته شده است.

حلقه در میان بقایای یک خانه باستانی پیدا شد

این حلقه به‌طور اتفاقی روی سطح زمین پیدا نشده، بلکه در حفاری‌های سال ۲۰۲۴ از داخل گودالی در یک مجموعه مسکونی متعلق به دوره هلنیستی کشف شده است.

در همان گودال، ۱۱۲ قطعه سفال شامل بخش‌هایی از خمره‌های حمل کالا، ظروف غذاخوری، ظروف آشپزخانه و مصالح ساختمانی نیز به دست آمد. منشأ این سفال‌ها به مراکز مهم تولید در دنیای مدیترانه، از جمله هراکلیا، خیوس، کولخیس و کنیدوس می‌رسد و نشان می‌دهد این منطقه در سده‌های چهارم و سوم پیش از میلاد بخشی از شبکه گسترده تجارت دریایی بوده است.

همین شواهد باستان‌شناسی، زمان ساخت حلقه را نیز مشخص‌تر می‌کند. اگر انتساب تصویر به آرسینوی سوم درست باشد، این زیورآلات تنها می‌تواند در فاصله سال‌های ۲۲۰ تا ۲۰۴ پیش از میلاد، یعنی دوران سلطنت او، ساخته شده باشد.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این کشف به معنای حضور آرسینوی سوم یا ارتباط مستقیم او با این منطقه نیست. همچنین لزوماً صاحب حلقه نیز مصری نبوده است. تصاویر اعضای خاندان سلطنتی می‌توانستند از طریق تجارت، مد، نمادهای سیاسی یا سلیقه شخصی در سرزمین‌های دوردست گسترش پیدا کنند.

کشف این حلقه نشان می‌دهد که بیش از ۲۲۰۰ سال پیش، تصویر یکی از ملکه‌های مصر توانسته بود از راه شبکه‌های بازرگانی و ارتباطات فرهنگی به خانه‌ای در سواحل شمالی دریای سیاه برسد.

این حلقه کوچک تنها یک زیور قدیمی نیست، بلکه سندی ارزشمند از گسترش نفوذ فرهنگی و هنری دودمان بطلمیوسی مصر در سراسر دنیای هلنیستی و رسیدن آن به جوامعی است که هزاران کیلومتر با سرزمین مصر فاصله داشتند.