مجسمه غول‌پیکر «فرعون» به صورت اتفاقی از زیر خاک بیرون آمد
کشف اتفاقی یک سنگ در مقابل خانه‌ای در مصر، به شناسایی بقایای دو مجسمه عظیم سلطنتی و قطعه‌ای از سنگ گرانیت صورتی با کتیبه‌های مربوط به رامسس دوم، یکی از قدرتمندترین فرعون‌های مصر باستان، انجامید. باستان‌شناسان تصور می‌کنند مجسمه اصلی این پادشاه، با احتساب پایه، حدود ۸.۵ متر ارتفاع داشته است.
فرادید| ماجرا از روستای بهبیت‌الحجر در استان غربیه مصر آغاز شد؛ جایی که یکی از ساکنان هنگام کار در زمینی متعلق به خود، در مقابل خانه‌اش متوجه سنگی کتیبه‌دار شد. او به‌جای دست‌کاری بیشتر این اثر، موضوع را به مسئولان محلی آثار باستانی اطلاع داد. همین اقدام به آغاز کاوش‌های نجات‌بخشی انجامید که نتایجی فراتر از انتظار داشت.
به گزارش فرادید؛ بر اساس اعلام وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، هیئتی باستان‌شناسی از شورای عالی آثار باستانی در جریان این کاوش‌ها بقایای دو مجسمه عظیم سلطنتی و قطعه‌ای از گرانیت صورتی حاوی کتیبه‌های هیروگلیفی مرتبط با رامسس دوم را کشف کرد.
یکی از کتیبه‌های کشف شده
مهم‌ترین یافته این کاوش، سر مجسمه‌ای به ارتفاع ۱.۶ متر از رامسس دوم است که تاج دوگانه مصر را بر سر دارد؛ تاجی که نماد فرمانروایی او بر مصر علیا و مصر سفلی بود.
باستان‌شناسان همچنین بخشی از ستون پشتی مجسمه را به دست آوردند که نام حوروسی پادشاه، «حور کا نخْت مری ماعت»، بر آن حک شده است. این کتیبه هویت مجسمه را به رامسس دوم پیوند می‌دهد؛ فرعونی که حدود سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۲۱۳ پیش از میلاد حکومت می‌کرد.
به گفته هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، ابعاد سر مجسمه نشان می‌دهد که تندیس کامل، با احتساب پایه، احتمالاً حدود ۸.۵ متر ارتفاع داشته است.
در نزدیکی این اثر، باستان‌شناسان بخش عمده‌ای از مجسمه سلطنتی دیگری را نیز کشف کردند که طول بقایای آن حدود ۲.۴ متر است. پاها و پایه مجسمه از بین رفته‌اند، اما چهره آن همچنان قابل تشخیص است و سربند راه‌راه سنتی نمس نیز به‌وضوح دیده می‌شود.
شباهت زیاد این مجسمه به تندیس نخست، احتمال تعلق آن به رامسس دوم را مطرح می‌کند؛ بااین‌حال، هویت آن هنوز به‌طور قطعی تأیید نشده است.
یافته سوم، قطعه‌ای از گرانیت صورتی به طول حدود ۱.۳ متر بود که تقریباً یک متر در شمال مجسمه دوم کشف شد. بخش باقی‌مانده از کتیبه هیروگلیفی آن، دو عنوان سلطنتی رامسس دوم را در بر دارد: «نسو بیتی»، به معنای پادشاه مصر علیا و سفلی، و «سا رع»، به معنای پسر رع، خدای خورشید مصر باستان.
مجموع این آثار نشان می‌دهد که زمانی بناهای یادمانی سلطنتی بزرگی در این بخش از دلتای نیل وجود داشته‌اند. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که مجسمه‌ها در همین محل برپا شده بودند یا در دوره‌ای بعد به این منطقه انتقال یافته‌اند.
اهمیت این کشف به پیشینه محوطه باستانی بهبیت‌الحجر بازمی‌گردد. این منطقه بیشتر به‌خاطر بقایای معبد عظیمی شناخته می‌شود که به ایزیس، یکی از مهم‌ترین الهه‌های دین مصر باستان، اختصاص داشت.
ویرانه‌های باقی‌مانده معبد عمدتاً از قطعات بزرگ گرانیت تشکیل شده‌اند که در محدوده محوطه مقدس پراکنده‌اند. بخش عمده بنای یادمانی موجود به دوران حکومت نکتانبو دوم در سده چهارم پیش از میلاد تعلق دارد و فرمانروایان بطلمیوسی در دوره‌های بعد، تزئینات آن را تکمیل کردند و گسترش دادند.
این معبد به یکی از مراکز مهم مذهبی دلتای نیل تبدیل شده بود و با پرستش ایزیس و اوزیریس ارتباط داشت. بااین‌حال، یافته‌های جدید احتمال می‌دهند که تاریخ این محوطه بسیار قدیمی‌تر از بنای شناخته‌شده معبد باشد.
رامسس دوم حدود ۹ قرن پیش از ساخت بخش عمده معبد یادمانی ایزیس حکومت می‌کرد. بنابراین، کشف مجسمه‌های سلطنتی متعلق به دوران او این پرسش را مطرح می‌کند که پیش از شکل‌گیری معبد کنونی، چه بناها و فعالیت‌های مذهبی دیگری در این منطقه وجود داشته‌اند.
پژوهش‌های پیشین نیز نشانه‌هایی از چنین پیشینه‌ای ارائه کرده بودند. در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷، دو مصرشناس به نام‌های محمود امام و ایهاب عبد‌الظاهر دو قطعه معماری حامل نام سلطنتی رامسس دوم را بررسی کردند که در جریان عملیات زیرساختی در نزدیکی معبد به دست آمده بودند.
این پژوهشگران احتمال داده بودند که قطعات یادشده به بنایی متعلق به دوران رامسس دوم یا حتی دوره‌ای قدیمی‌تر تعلق داشته باشند؛ بنایی که پیش از شکل‌گیری مجموعه معبد در این محل وجود داشته است.
کشف مجسمه‌های جدید، شواهد دیگری را به این تصویر باستان‌شناختی افزوده است. بااین‌حال، هنوز باید مشخص شود که این آثار به سازه‌ای قدیمی در بهبیت‌الحجر تعلق داشته‌اند یا در دوره‌های بعد، در جریان استفاده مجدد از مصالح و جابه‌جایی آثار، به این محل منتقل شده‌اند.
