دانشمندان هزاران اسکلت باستانی را بررسی کردند و به حقیقتی عجیب درباره پیشرفت بشر پی بردند

دانشمندان هزاران اسکلت باستانی را بررسی کردند و به حقیقتی عجیب درباره پیشرفت بشر پی بردند

در چین، مردان حدود ۷ هزار سال پیش به‌طور میانگین ۱۷۸ سانتی‌متر قد داشتند. با گذشت زمان، میانگین قد آن‌ها به‌تدریج کاهش یافت و در قرن نوزدهم به حدود ۱۶۰ سانتی‌متر رسید. قد زنان چینی نیز روند نزولی مشابهی را تجربه کرد، هرچند شدت این کاهش کمتر بود. میانگین قد زنان از حدود ۱۵۷ سانتی‌متر در ۷ هزار سال پیش به نزدیک ۱۴۷ سانتی‌متر در دوره‌های متأخر رسید.

کد خبر : ۳۲۴۸۵۹
بازدید : ۰

شعار صنعت لبنیات با مضمون «نوشیدن شیر برای سلامت بدن مفید است»، دست‌کم در تاریخ اروپا پشتوانه‌هایی دارد. این یکی از نتایج جالب پژوهشی گسترده است که با بررسی اسکلت‌های باستانی، وضعیت زندگی انسان‌ها را در اروپا و آسیا طی ۷ هزار سال گذشته ارزیابی کرده است. پژوهشگران برای بررسی کیفیت زندگی در جوامع مختلف، یک شاخص مهم را در نظر گرفتند: قد انسان‌ها.

مانون استفان، مورخ اقتصادی دانشگاه توبینگن آلمان، در توضیح اهمیت این شاخص گفت:

    وقتی کودکان و نوجوانان به مواد غذایی کافی و باکیفیت دسترسی داشته باشند، متناسب با محدودیت‌های ژنتیکی خود رشد می‌کنند و قد بلندتری خواهند داشت. بنابراین، اندازه‌گیری قد می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره سطح زندگی جوامع در اختیار ما قرار دهد.

برای بررسی این فرضیه، استفان و همکارانش در دانشگاه توبینگن و مؤسسه انسان‌شناسی تکاملی ماکس پلانک، ۱۸ هزار و ۴۵۷ استخوان متعلق به ۷۸۳ محوطه باستانی در ۴۵ کشور را بررسی کردند.

این پژوهش که نتایج آن در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده، برآورد قد انسان‌های گذشته را با استفاده از استخوان‌های بلند بدن امکان‌پذیر کرد. محققان سپس تغییرات میانگین قد را در مناطق مختلف طی دوره‌های تاریخی بررسی و آن‌ها را با تغییرات تراکم جمعیت و پیشرفت فناوری مقایسه کردند.

نتایج این بررسی برخلاف انتظار پژوهشگران بود. در چین، مردان حدود ۷ هزار سال پیش به‌طور میانگین ۱۷۸ سانتی‌متر قد داشتند. با گذشت زمان، میانگین قد آن‌ها به‌تدریج کاهش یافت و در قرن نوزدهم به حدود ۱۶۰ سانتی‌متر رسید. قد زنان چینی نیز روند نزولی مشابهی را تجربه کرد، هرچند شدت این کاهش کمتر بود. میانگین قد زنان از حدود ۱۵۷ سانتی‌متر در ۷ هزار سال پیش به نزدیک ۱۴۷ سانتی‌متر در دوره‌های متأخر رسید.

ردیابی چنین تغییراتی تنها با اتکا به اسناد مکتوب تقریبا غیرممکن خواهد بود. استفان در این باره گفت:

    در بسیاری از مناطق جهان، منابع مکتوبی که امکان نتیجه‌گیری درباره تحولات اقتصادی را فراهم کنند، بسیار دیرتر در روند تاریخی ظاهر شده‌اند و پراکندگی آن‌ها نیز یکسان نیست. به همین دلیل، برای بررسی این تغییرات به سراغ استخوان‌ها می‌رویم.

استخوان‌های بررسی‌شده در این پژوهش از ۲۲ کشور آسیایی و ۲۳ کشور اروپایی به دست آمده بودند. این نمونه‌ها به افراد عادی تعلق داشتند و از گورستان‌های مناطق پرجمعیت و نواحی روستایی جمع‌آوری شده بودند.

تفاوت روند رشد قد در اروپا و آسیا

در اروپا، روند تغییرات قد کاملا متفاوت از چین بود. حدود ۵ هزار سال پیش، میانگین قد مردان شمال اروپا تنها ۱۶۳ سانتی‌متر برآورد می‌شد. با این حال، نویسندگان پژوهش توضیح دادند که مهاجرت جوامع دامدار از استپ‌های اروپای شرقی و غرب سیبری، تحولات مهمی را به همراه داشت.

21

این مهاجران روش‌های پیشرفته‌تری برای دامداری و تولید محصولات لبنی به اروپا آوردند. همچنین ویژگی ژنتیکی تحمل لاکتوز، یعنی توانایی هضم قند موجود در شیر، در میان جمعیت گسترش پیدا کرد. در نتیجه، مصرف محصولات لبنی افزایش یافت؛ عاملی که پژوهشگران آن را یکی از دلایل اصلی افزایش میانگین قد در اروپا معرفی می‌کنند.

میانگین قد مردان شمال اروپا تا اوایل قرون وسطی همچنان روند صعودی داشت، اما در فاصله سال‌های ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی کاهش آن آغاز شد. این روند نزولی تا پایان قرن نوزدهم ادامه پیدا کرد.

تغییرات قد زنان نیز الگوی مشابهی داشت. چین و ژاپن بیشترین کاهش میانگین قد زنان را تجربه کردند، درحالی‌که در اروپا قد زنان افزایش یافت؛ البته میزان این رشد در مقایسه با مردان کمتر بود.

نویسندگان پژوهش تأکید کردند:

    قد انسان شاخص ارزشمندی برای ارزیابی وضعیت تغذیه و سلامت محسوب می‌شود.

بررسی و بازسازی این شاخص به محققان کمک می‌کند دریابند کدام جوامع در تأمین سلامت و تغذیه مناسب برای جمعیت خود موفق‌تر عمل کرده‌اند. نکته شگفت‌انگیز این پژوهش آن بود که پیشرفت فناوری نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود این شرایط نداشت.

22

یورگ باتن، استاد تاریخ اقتصادی دانشگاه توبینگن، درباره این یافته گفت:

    پژوهش ما همچنین تأیید کرد که پیشرفت فناوری لزوما به افزایش قد انسان‌ها منجر نمی‌شود. برای مثال، در چین طی قرن یازدهم میلادی، گونه‌های جدید برنج با بازدهی بیشتر و نوآوری‌های دیگری معرفی شدند. افزایش تولید محصولات کشاورزی به امپراتوری چین کمک کرد جایگاه قدرت برتر خود را حفظ کند، اما در ادامه سطح زندگی عموم مردم بهبود نیافت. در عوض، تراکم جمعیت افزایش پیدا کرد؛ زیرا مردم به دلیل تصور تأمین امنیت دوران سالمندی، فرزندان بیشتری به دنیا می‌آوردند. در نتیجه، سهم غذای هر فرد بیشتر نشد، بلکه کاهش یافت. مهم‌تر اینکه کیفیت مواد غذایی نیز افت کرد و میزان دریافت پروتئین باکیفیت پایین آمد.

یافته‌های اروپا درباره تأثیر فناوری نیز با نتایج بررسی آسیا مطابقت داشت. فناوری‌های پیشرفته‌تر به جوامع کمک کردند جمعیت بیشتری را در خود جای دهند، اما لزوما باعث افزایش میانگین قد یا بهبود ارزش تغذیه‌ای مواد غذایی نشدند.

پژوهشگران امیدوارند در مطالعات آینده، ارتباط میان تغییرات قد انسان‌ها و تحولات شرایط اجتماعی یا پیشرفت‌های کشاورزی را با جزئیات بیشتری بررسی کنند. مارک هادسون، باستان‌شناس مؤسسه انسان‌شناسی تکاملی ماکس پلانک، در این باره گفت:

    برای دستیابی به چنین نتایجی به پژوهش‌های بیشتری نیاز داریم. با این حال، داده‌های آماری روندهای مهم را آشکار می‌کنند و سرنخ‌هایی درباره زمان وقوع این تغییرات در اختیار ما قرار می‌دهند.

منبع: دیجینوی

۰
نظرات بینندگان
تازه‌‌ترین عناوین
پربازدید