چرا نان باعث چاقی میشود؟
غذاهای سرشار از کربوهیدرات مانند نان و برنج ممکن است به روشهای غیرمنتظرهای باعث افزایش وزن شوند. پژوهشگران ژاپنی دریافتهاند که چرا نان میتواند بدون کالری اضافی باعث افزایش وزن شود.
نان از دیرباز سنگ بنای رژیم غذایی بوده و جوامع را برای نسلها حفظ کرده است. این ماده عمیقاً در زندگی روزمره تنیده شده اما با افزایش مداوم میزان چاقی، پژوهشگران شروع به طرح این سوال کردهاند که آیا این وابستگی به کربوهیدراتهای اصلی در رژیمهای غذایی مدرن منطقی است.
به نقل از ساینسدیلی، چاقی خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای مرتبط با سبک زندگی را افزایش میدهد و همین امر، پیشگیری را به اولویت اصلی سلامت عمومی تبدیل میکند.
پژوهشهای پیشین بر مصرف بالای چربی به عنوان عامل اصلی افزایش وزن متمرکز بودهاند. به همین دلیل است که بسیاری از آزمایشهای حیوانی بر رژیمهای غذایی پرچرب تکیه دارند.
با وجود این که کربوهیدراتهایی مانند نان، برنج و رشته فرنگی روزانه در سراسر جهان مصرف میشوند اما نقش آنها در چاقی و متابولیسم به طور کامل بررسی نشده است. بسیاری از مردم معتقدند که نان باعث افزایش وزن میشود یا کربوهیدراتها باید محدود شوند اما مشخص نیست که آیا مشکل در خود غذاها نهفته است یا در نحوه انتخاب و مصرف آنها توسط مردم.
برای درک بهتر این پرسشها، یک گروه پژوهشی به سرپرستی پروفسور «شیگنوبو ماتسومورا»(Shigenobu Matsumura) در دانشکده تحصیلات تکمیلی زندگی انسانی و بومشناسی «دانشگاه متروپولیتن اوساکا»(Osaka Metropolitan University)، چگونگی تأثیر کربوهیدراتها را بر رفتار غذایی و متابولیسم در موشها بررسی کردند.
پژوهشگران بررسی کردند که آیا موشها غذاهایی مانند گندم، نان و برنج را به غذای معمولی ترجیح میدهند و این که چگونه این انتخابها بر وزن بدن و مصرف انرژی تأثیر میگذارند. حیوانات به چندین گروه تغذیهای از جمله غذای معمولی، غذای معمولی + نان، غذای معمولی + آرد گندم، غذای معمولی + آرد برنج، غذای پرچرب + غذای معمولی و غذای معمولی + آرد گندم تقسیم شدند. این گروه پژوهشی، تغییرات رخداده در وزن بدن، مصرف انرژی، متابولیتهای خون و بیان ژن کبد را پیگیری کردند.
یافتههای این پژوهش نشان دادند که موشها به شدت به غذاهای غنی از کربوهیدرات علاقه داشتند و خوردن غذای استاندارد خود را به طور کامل متوقف کردند. اگرچه کل کالری دریافتی آنها به طور قابل توجهی افزایش نیافت اما وزن بدن و توده چربی آنها بیشتر شد.
موشهایی که آرد برنج مصرف کردند، به روشی مشابه با موشهایی که آرد گندم خوردند، افزایش وزن داشتند. در مقابل، موشهایی که رژیم غذایی پرچرب + آرد گندم دریافت کردند، نسبت به موشهایی که رژیم غذایی پرچرب + غذای معمولی مصرف کردند، وزن کمتری به دست آوردند.
ماتسومورا گفت: این یافتهها نشان میدهند که افزایش وزن ممکن است به دلیل اثرات خاص گندم نباشد، بلکه به دلیل ترجیح قوی برای کربوهیدراتها و تغییرات متابولیکی مرتبط با آن باشد.
این گروه پژوهشی از کالریسنجی غیرمستقیم و تحلیل گازهای تنفسی برای درک بهتر مصرف انرژی استفاده کرد. نتایج این بررسی نشان دادند که افزایش وزن ناشی از پرخوری نیست، بلکه ناشی از کاهش مصرف انرژی است.
تحلیل بیشتر، سطوح بالاتر اسیدهای چرب در خون و سطوح پایینتر آمینواسیدهای ضروری را نشان داد. در کبد، تجمع چربی به همراه فعالیت ژنهای مرتبط با تولید اسیدهای چرب و انتقال لیپید افزایش یافت.
وقتی آرد گندم از رژیم غذایی حذف شد، هم وزن بدن و هم ناهنجاریهای متابولیکی به سرعت بهبود یافتند. این نشان میدهد که تغییر رژیم غذایی پر از گندم و حرکت به سمت یک رژیم غذایی متعادلتر میتواند به تنظیم مؤثرتر وزن بدن کمک کند.
ماتسومورا گفت: ما در ادامه قصد داریم تمرکز پژوهشهای خود را بر انسانها بگذاریم تا میزان تغییرات متابولیکی شناساییشده در این پژوهش را بر عادتهای غذایی واقعی بررسی کنیم. همچنین، ما قصد داریم بررسی کنیم که چگونه عواملی مانند غلات کامل، غلات تصفیهنشده و غذاهای غنی از فیبر غذایی و همچنین ترکیب آنها با پروتئینها و چربیها، روشهای فرآوری مواد غذایی و زمان مصرف، بر پاسخهای متابولیکی به مصرف کربوهیدرات تأثیر میگذارند. ما امیدواریم که در آینده این امر به عنوان یک پایه علمی برای دستیابی به تعادل بین طعم و سلامتی در زمینههای راهنمایی تغذیهای، آموزش غذا و توسعه غذا عمل کند.
این پژوهش در مجله «Molecular Nutrition & Food Research» به چاپ رسید.
منبع: ایسنا
