تصاویر؛ آیا هواگرد تیلت روتور V-22 Osprey شایستگی لقب بدنام «بیوه‌ساز» را دارد؟

دیکشنری Merriam-Webster واژه widow maker (یا widowmaker) را «چیزی با قابلیت ایجاد مرگ ناگهانی» تعریف می‌کند. این اصطلاح عامیانه به این معناست که سرگرمی یا شغل فرد (مثل رانندگی با خودرو مسابقه‌ای با سرعت بیش از ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت) یا حتی استعداد ژنتیکی برای مشکلاتی مانند انسداد شریان‌ها که می‌تواند باعث حمله قلبی مرگبار شود، ممکن است فردی را بیوه کند.

«بیوه» معمولاً به زنی گفته می‌شود که همسر خود را از دست داده و معمولاً ازدواج مجدد نکرده است.

هواگرد تیلت روتور V-22 Osprey به‌دلیل توانایی‌اش در عمل‌کردن هم به‌عنوان هلیکوپتر و هم هواپیما، بسیار چندمنظوره و چشمگیر است. این هواگرد با چرخش ملخ‌هایش به حالت عمودی می‌تواند مانند هلیکوپتر بلند شود و فرود بیاید و به همین دلیل قابلیت مانور بالایی دارد و می‌تواند در هر مکانی که مأموریت ایجاب کند فرود آید.

پس از بلند شدن، ملخ‌ها به حالت افقی می‌چرخند و هواگرد عملاً به یک هواپیمای بال‌ثابت تبدیل می‌شود. بااین‌حال، همین انعطاف‌پذیری باعث شده هدایت آن دشوارتر باشد.

باور کنید یا نه، توسعه Osprey ربع قرن طول کشید: دقیق‌تر بگوییم ۲۶ سال، و تا سال ۲۰۰۷ وارد خدمت نشد. در طول دوره توسعه و آزمایش، به‌ویژه بین سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۰، این هواگرد دچار سوانحی شد که در مجموع ۳۰ کشته برجای گذاشت. از سال ۲۰۰۷ تاکنون نیز ۳۵ مورد مرگ دیگر مرتبط با این هواگرد گزارش شده است. بین سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۲، Osprey در حدود ۱۲ حادثه مرگبار نقش داشته که بیشتر آن‌ها در تمرینات آموزشی رخ داده‌اند، نه عملیات واقعی. متأسفانه این هواگرد خاص، بیش از دشمنان، جان نیروهای نظامی آمریکا و غیرنظامیان را گرفته و به همین دلیل در میان همسران نظامیان به لقب Widow Maker (بیوه‌ساز) شناخته می‌شود.

سوانح مرگبار Osprey به طور مداوم ادامه داشتند. نخستین حادثه آموزشی آن در ژوئیه ۱۹۹۲ در ویرجینیا رخ داد که طی آن ۷ نظامی کشته شدند. هشت سال طول کشید تا سانحه بعدی رخ دهد، اما در سال ۲۰۰۰ دو حادثه اتفاق افتاد. حادثه اول در آوریل آن سال در آریزونا رخ داد و طی یک تمرین نظامی ۱۹ تفنگدار دریایی کشته شدند. علت این حادثه در نهایت خطای خلبان تشخیص داده شد، زیرا او تلاش کرده بود با سرعت زیاد و زاویه‌ای تند فرود بیاید که باعث از دست رفتن نیروی لیفت شد.

حادثه دوم در دسامبر همان سال در کارولینای شمالی رخ داد که طی آن ۴ تفنگدار دریایی دیگر کشته شدند و نقص در سیستم هیدرولیک و یک مشکل نرم‌افزاری در کامپیوتر، عامل آن اعلام شد.

حادثه بعدی تا یک دهه بعد رخ نداد؛ در سال ۲۰۱۰ یک Osprey در جنوب افغانستان سقوط کرد و سه نظامی آمریکایی و یک کارمند غیرنظامی کشته شدند. پس از آن، به‌نظر می‌رسید هر چند سال یک‌بار، این هواگرد درگیر حوادثی می‌شد که زخمی یا کشته شدن سرنشینان را در پی داشت. بااین‌حال، سال ۲۰۲۲ نقطه عطفی برای Osprey بود.

در مارس آن سال، چهار سرباز در جریان تمرینات ناتو در نروژ کشته شدند و در ژوئن نیز پنج تفنگدار دریایی در یک مأموریت آموزشی در نزدیکی گلمیس کالیفرنیا جان باختند. سال بعد (۲۰۲۳)، دو حادثه دیگر در فاصله زمانی کوتاهی برای Osprey رخ داد: در آگوست آن سال، سه نظامی در جریان تمرین در جزیره ملویل استرالیا کشته شدند (که علت آن خطای خلبان اعلام شد) و در نوامبر نیز هشت نیروی هوایی در سقوطی در نزدیکی جزیره یاکوشیما ژاپن در یک تمرین دیگر، جان خود را از دست دادند.

کمیته نظارت دولت در مجلس نمایندگان آمریکا در دسامبر ۲۰۲۳ بررسی این برنامه را آغاز کرد و دریافت که اگرچه تعداد حوادث V-22 بالا به نظر می‌رسد، اما باید در نظر داشت که این هواگرد می‌تواند به‌راحتی ۳۲ نفر را حمل کند. علاوه‌براین، معمولاً از این هواگرد در مأموریت‌های پرریسکی استفاده می‌شود که نیاز به پرواز سریع و در ارتفاع پایین، و اغلب در تاریکی، دارند. نرخ حوادث کلاس A برای نسخه تفنگداران دریایی (MV-22B) بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ حدود ۲.۵۶ حادثه به ازای هر ۱۰۰ هزار ساعت پرواز بوده است.

در مقایسه، سایر هواگردهای تفنگداران دریایی در همین بازه زمانی ۲.۶۷ حادثه به ازای هر ۱۰۰ هزار ساعت پرواز داشته‌اند. اما نسخه نیروی هوایی (CV-22) نرخ ۱۱.۵۵ حادثه را ثبت کرده، در حالی که میانگین حادثه سایر هواگردهای این نیرو تنها ۱.۶۵ در ۱۰۰ هزار ساعت پرواز بوده است. در همین حال، نسخه نیروی دریایی (CMV-22) از این هواگرد هیچ حادثه‌ای نداشته است.

تحقیقات مستقل نشان می‌دهد هواگرد تیلت روتور Osprey که با همکاری شرکت‌های Bell Helicopter و Boeing توسعه یافته، حتی نزدیک به «مرگبارترین» هواگرد آمریکا نیز نیست. برای مثال، جنگنده F-15 Eagle تاکنون ۱۲۵ مورد حادثه منجر به از دست رفتن هواپیما داشته است (هیچ‌کدام در نبرد هوایی).

در سال ۲۰۲۳، سرگرد خورخه هرناندز، سخنگوی هوانوردی تفنگداران دریایی، اعلام کرد نرخ مرگ‌ومیر V-22 کمتر از Harrier، F/A-18 Super Hornet، F-35B یا هلیکوپتر Sikorsky CH-53E Super Stallion است. همچنین هلیکوپتر UH-60 Black Hawk در بیش از ۳۹۰ حادثه با بیش از ۹۷۰ کشته درگیر بوده که بیشتر آن‌ها در تمرینات رخ داده‌اند اما همچنان «ایمن‌ترین هلیکوپتر» در تاریخ ارتش آمریکا محسوب می‌شود. در نهایت، V-22 (با مجموع ۶۷ حادثه تا امروز) از نظر ایمنی عملکردی هم‌سطح سایر هواگردهای نظامی دارد.

منبع: روزیاتو